Σχέσεις Ε.Ε. και Κίνας: Μια Νέα Προσέγγιση

Σε μια κρίσιμη καμπή για τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κίνας, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απηύθυνε έκκληση στο Πεκίνο να συμμετάσχει ενεργά στην αποκατάσταση της ισορροπίας στο διμερές εμπορικό ισοζύγιο, υπογραμμίζοντας ότι «ο ανταγωνισμός είναι καλοδεχούμενος, αλλά πρέπει να είναι δίκαιος».

Κατά τη διάρκεια της 25ης Συνόδου Κορυφής Ε.Ε.–Κίνας, η φον ντερ Λάιεν επισήμανε ότι οι ευρωπαϊκές ανησυχίες εστιάζονται σε τρεις κύριους τομείς: την υπερπαραγωγή βιομηχανικών προϊόντων στην Κίνα που επιδοτούνται για εξαγωγή, την περιορισμένη πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά και τους περιορισμούς εξαγωγής που έχει επιβάλει το Πεκίνο σε σπάνιες γαίες και μαγνήτες. «Αν δεν υπάρξει πρόοδος, θα είναι δύσκολο για την Ε.Ε να διατηρήσει το σημερινό επίπεδο εμπορικού ανοίγματος», προειδοποίησε η φον ντερ Λάιεν προσθέτοντας ότι οι κινεζικές αρχές έχουν δεσμευτεί να εξετάσουν τις ανησυχίες αυτές.

Το 2025 παρατηρήθηκε ότι το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έναντι της Ε.Ε. ξεπέρασε τα 143 δισ. δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 21% σε σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο και εντείνοντας τις πιέσεις στις Βρυξέλλες για άμεσο αντίκτυπο στις πολιτικές τους.Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη επιβάλει πρόσθετους δασμούς στα ηλεκτρικά οχήματα από την Κίνα ενώ το Πεκίνο αντέτεινε με έρευνες κατά ευρωπαϊκών προϊόντων όπως ποτά και γαλακτοκομικά.

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε πως οι σχέσεις βρίσκονται σε «σημείο καμπής» απαιτώντας επανασταθμισμένη προσέγγιση ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω ένταση και να διατηρηθεί μια λειτουργική συνεργασία.

Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ ανέφερε πως οι σχέσεις με την Ε.E παραμένουν «αμοιβαία επωφελείς» ειδικά εν μέσω αυξανόμενων γεωπολιτικών προκλήσεων. Υπογράμμισε τη σημασία ενίσχυσης εμπιστοσύνης και επικοινωνίας ζητώντας τη διαχείριση διαφορών χωρίς συγκρούσεις.

Τριβές πέρα από το εμπόριο

Η φον ντερ Λάιεν έχει εκφράσει δημόσια τις ανησυχίες σχετικά με τη στήριξη που παρέχει η Κίνα στη Ρωσία στον πόλεμο καθώς αυτό προκαλεί περαιτέρω ένταση μεταξύ των δύο πλευρών. Παράλληλα πρόσφατα μέτρα του υπουργείου Οικονομικών της Κίνας περιόρισαν την πρόσβαση των ευρωπαίων επιχειρηματιών σε δημόσιες προμήθειες ιατρικού εξοπλισμού ως αντίποινα στους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί από τους Ευρωπαίου προς κινεζικές εταιρείες.

Eπιπλέον οι περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών από πλευράς του Πεκίνου έχουν προκαλέσει προσωρινές αναταραχές στην παραγωγή αυτοκινητοβιομηχανιών στην Ευρώπη ενώ παρά τις τελευταίες χαλαρώσεις κάποιων ελέγχων ειδικά προς αυτήν την κατεύθυνση εκτιμάται πως η στρατηγική εργαλειοποίησης κρίσιμων πρώτων υλών έχει αφήσει σημαντικά αποτυπώματα στις σχέσεις τους.

Η σύνοδος κορυφής αρχικά είχε προγραμματιστεί για δύο ημέρες στις Βρυξέλλες αλλά τελικά μεταφέρθηκε στο Πεκίνo μειώνοντας τη διάρκεια σε μία ημέρα κάτι που πολλοί θεωρούν ως ένδειξη των εύθραυστων σχέσεων ανάμεσα στα δύο μέρη.
Σύμφωνα με αναλύσεις του Eurasia Group αυτή η εξέλιξη αντικατοπτρίζει αυξανόμενη ακαμψία καθώς επίσης αποκλίνουσες προσδοκίες ανάμεσα στους συνομιλητές.
Παρόλο τον εποικοδομητικό τόνο των συζητήσεων ωστόσο φαίνεται πως υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ Ε.E.-Κινέζικης κυβέρνησης όσον αφορά κρίσιμα ζητήματα όπως είναι η εμπορική ισορροπία ή ακόμα ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Με τις Βρυξέλλες να στρέφονται στη στρατηγική “de-risking” ενώ το Πεκίνo πιεζει για άρση περιορισμών φαίνεται πως ο δρόμος μπροστά θα είναι γεμάτος προκλήσεις.