Διπλωματικές Διεργασίες στην Ουκρανία: Η Κατάσταση και οι Προοπτικές
Παρά την ταχύτητα των διπλωματικών διαδικασιών, η κατάσταση σχετικά με την πιθανότητα μιας αμοιβαίας αποδεκτής συμφωνίας ειρήνης που θα τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία παραμένει αβέβαιη. Ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ «αιφνιδίασε» μετά τη Σύνοδο της Ουάσινγκτον αναφορικά με τα επόμενα βήματα, προτείνοντας μια συνάντηση μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι πριν από μια τριμερή διάσκεψη όπου θα συμμετείχε και ο ίδιος, φαίνεται ότι η Μόσχα δεν είναι διατεθειμένη να υιοθετήσει τον «γρήγορο ρυθμό» που επιθυμεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Αυτό το γεγονός καθιστά τον Τραμπ ευάλωτο σε κριτική από τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης (CNN,Wall Street Journal) καθώς και από διεθνή μέσα όπως το Sky News,που αναφέρουν πλήγμα στη δημόσια εικόνα του Αμερικανού προεδρεύοντα.
Ο Ρώσος πρόεδρος δείχνει να παραμένει πιστός στις στρατηγικές του προτεραιότητες χωρίς να δείχνει διάθεση για συμβιβασμούς όσον αφορά τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Το αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters την Πέμπτη σχετικά με τις απαιτήσεις της Μόσχας ενισχύει αυτή την άποψη: ο Βλαντιμίρ Πούτιν ζητά από την Ουκρανία να παραχωρήσει πλήρως τη δυτική περιοχή του Ντονμπάς, να αποκηρύξει τις φιλοδοξίες της για ένταξη στο ΝΑΤΟ και να διατηρηθεί ουδέτερη κρατώντας τα δυτικά στρατεύματα εκτός της επικράτειάς της.
Στην πραγματικότητα, οι όροι δεν φαίνεται να έχουν αλλάξει σημαντικά σε σχέση με εκείνες τις πρώτες ημέρες του πολέμου το Μάρτιο του 2022. Ένα προσχέδιο συμφωνίας τότε είχε θέσει τους όρους για την ουδετεροποίηση της Ουκρανίας (δηλαδή μη ένταξη στο ΝΑΤΟ) καθώς και περιορισμούς στη δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων. Παράλληλα υπήρχαν εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία από μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ καθώς και χώρες όπως η Τουρκία ή το Ισραήλ.
Οι μοναδικές υποχωρήσεις που φαίνεται ότι προσφέρονται στην Ουκρανία περιλαμβάνουν τη διακοπή των μαχών στις περιοχές Ζαπορίζια και Χερσώνα (73% αυτών των περιοχών είναι υπό ρωσικό έλεγχο), ενώ η Μόσχα φέρεται επίσης έτοιμη να επιστρέψει μικρές εκτάσεις εδάφους στις περιοχές Χάρκοβο, Σούμι και Ντνεπροπετρόφσκ ως μέρος μιας πιθανής συμφωνίας. Ωστόσο, η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυτές τις εξελίξεις με σκεπτικισμό: σύμφωνα με δηλώσεις της ύπατης εκπροσώπου της ΕΕ Κάγια Κάλας σε συνέντευξή της στο BBC, αυτό μπορεί να αποτελεί «παγίδα» από πλευράς Ρωσίας χωρίς ωστόσο η Μόσχα να έχει κάποιο ρόλο στις εγγυήσεις ασφαλείας.
Η επιμονή του Ρώσο προεδρεύοντος στον έλεγχο επί του Ντονμπάς είναι σαφής: απαιτεί από την Ουκρανία εγκατάλειψη εδαφών στα οποία εξακολουθεί ακόμα να έχει παρουσία (Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ), δίνοντάς έτσι στη Μόσχα τη δυνατότητα επέκτασης κατά περίπου 82 χλμ., κινούμενη προς τα δυτικά εντός ουκρανο-εδαφών. Αυτή η κίνηση θεωρείται «αυτόχειρη» σύμφωνα με πηγές στο Κίεβο δεδομένου ότι θα σημαίνει απώλεια ισχυρών οχυρώσεων που έχουν δημιουργηθεί στο Ντονέτσκ.
Όπως σημειώνει το Institute for the Study of War,αν συμβεί κάτι τέτοιο θα πρέπει η Ουκρασία γρήγορα ν’ αναπτύξει αντίστοιχη άμυνα στα Χάρκοβο ή Ντνεπροπετρόφσκ – περιοχές δύσκολες για αποτελεσματική θωράκιση λόγω γεωγραφικών χαρακτηριστικών τους χωρίς φυσικούς φραγμούς όπως ποταμούς για προστασία απέναντι σε νέα ρωσσική επίθεση.
Aπόλυτη ανάγκη αποτελούν οι εγγύησεις ασφαλείας προς την χώρα πέρα απ’ τις αντιρρήσεις που εκφέρει ήδη η Ρωσία: Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται πως σκέφτονται παροχή υποστήριξης μέσω αέρα αλλά κι άλλες μορφές βοήθειας όπως δορυφορικά δεδομένα χωρίς όμως καμία φυσική παρουσία επί τόπου. Σημαντικός συντονιστικός ρόλος έχει αναλάβει ο γερουσιαστής Μάρκο Ρούμπιο μαζί με Ευρωπαίους συμμάχους οι οποίοι καλούνται ν’ αναλάβουν πρωτοβουλίες ώστε ν’ ενισχύσουν αυτή τη στήριξη.
Σύμφωνα μ’ εκτιμήσεις Γερμανικού Ιδρύματος Διεθνών Υποθέσεων & Ασφάλειας (SWP), απαιτούνται περίπου 150 χιλιάδες στρατεύματα ώστε ν’ εξασφαλιστεί αξιόπιστη στρατηγική ασφάλειας ενώ δυνάμεις γνωστής ως «Συναλλαγής Προθύμων» ψάχνουν λύσεις συνεργασιών ανάμεσα σε κράτη μέλη τους . Όπως ανέφερε πρόσφατο δημοσίευμα Bloomberg , δέκα χώρες απ’ αυτές είναι πρόθυμες ν’ αποστείλουν στρατεύματα συμπεριλαμβανομένων Βρετανικής κι Γαλλικής συμμετοχής ενώ παραμένει ανοικτό ζήτημα τι στάση θ’ κρατήσει τελικά Γερμανία αφού Bundestag καλείται σύντομα ν’ αποφανθεί .
Eίναι σαφέστατο πάντως πως οι συγκρούσεις συνεχίζονται δείχνοντας πως δεν υπάρχει τέλος στον πόλεμο : Η Ρωσία εξαπέλυσε επιθέσεις ξημερώματα Πέμπτης χρησιμοποιώντας συνολικά 574 drones μαζί μ’40 πυραύλους προκαλώντας θανάτους ενεννήνων πολιτών κι τραυματισμούς δεκάδων άλλων . Ένας εξ αυτών κατέστρεψε μέρος βιομηχανικής μονάδας Flex Ltd κοντά στα σύνορα Πολωνίας .
Tην ίδια στιγμή , ολοκληρώνεται δοκιμές πύρουλου “Φλαμίνγκο” μήκους έως3 χιλιάδες χιλιομέτρων ,ικανός πλήγματος ευρωπαϊκής πλευράς Ρωσίας .Με αυτό τον τρόπο ίσως ανταποκριθούν στον προβληματισμό Τραμπ περί “μη κέρδους πολεμού μόνο μέσω άμυνα”.