Η Ελλάδα και ο Τουρισμός: Προκλήσεις και Ευκαιρίες

Με αφορμή τον μύθο του Ίκαρου,η βρετανική εφημερίδα Autonomous προειδοποιεί ότι η Ελλάδα μπορεί να «καεί από την ίδια της την επιτυχία» στον τομέα του τουρισμού αν δεν λάβει άμεσα τα κατάλληλα μέτρα. Σύμφωνα με το άρθρο, ο τουριστικός τομέας έχει γίνει εδώ και χρόνια ένας από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, συνεισφέροντας 21,7 δισεκατομμύρια ευρώ μόνο για το 2024. Ωστόσο, οι «ρωγμές» στο μοντέλο ανάπτυξης γίνονται όλο και πιο εμφανείς καθώς η χώρα αντιμετωπίζει ζητήματα υπερτουρισμού, πίεσης στις υποδομές, έλλειψης στέγης καθώς και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Αυτά τα προβλήματα απειλούν τη γοητεία που προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο.

Πέρυσι το καλοκαίρι, ο Συνήγορος του Πολίτη δημοσίευσε μια έκθεση που ζητούσε επείγουσες μεταρρυθμίσεις για την επίλυση αυτών των θεμάτων. «Η οικονομία μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό», αναφερόταν στην έκθεση αυτή. Υπήρξε επίσης προειδοποίηση ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να «εξαντλήσει τις δυνατότητές της», σπαταλώντας τους πόρους της με αποτέλεσμα οι δημοφιλείς προορισμοί να χάνουν τη μαγεία τους με την πάροδο του χρόνου.

Το Παράδειγμα της Σαντορίνης

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πίεσης είναι η Σαντορίνη. Το γνωστό κυκλαδίτικο νησί με τα εντυπωσιακά ηλιοβασιλέματα και τις λευκές κατοικίες έχει παρατηρήσει πτώση στον αριθμό των επισκεπτών φέτος το καλοκαίρι.

Σύμφωνα με στοιχεία από το αεροδρόμιο για την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου, οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 24,4% σε σύγκριση με πέρυσι – μια σημαντική αλλαγή για ένα νησί που υποδέχεται πάνω από 5 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως ενώ διαθέτει μόλις 15.550 κατοίκους.

«Στη Σαντορίνη ακόμη κι οι ίδιοι οι επισκέπτες διαμαρτύρονται για τον υπερβολικό αριθμό των άλλων τουριστών», ανέφερε πρόσφατα μια έκθεση.

Tουρίστες Κρουαζιέρας

Ο αριθμός των επιβατών κρουαζιέρας στη Σαντορίνη περιορίζεται πλέον στους 8.000 ημερησίως αλλά μπορεί να φτάσει έως τους 18.000 κατά τη διάρκεια αιχμής – γεγονός που ασκεί μεγάλη πίεση στους πόρους του μικρού αυτού νησιού. Η εκρηκτική ανάπτυξη έχει οδηγήσει σε υπερπληθυσμό αλλά και περιβαλλοντικά προβλήματα που έχουν γίνει αντιληπτά ακόμα κι από πιθανούς επισκέπτες.

Aξιοσημείωτοι σεισμοί νωρίτερα μέσα στο έτος προσθέτουν στην ανησυχία γύρω από τη σταθερότητα αυτού του δημοφιλούς προορισμού.
Αντίστοιχες αντιτουριστικές διαμαρτυρίες όπως αυτές στη Βαρκελώνη δεν έχουν εκδηλωθεί ακόμα στην Ελλάδα αλλά υπάρχει αυξανόμενη απογοήτευση μεταξύ των ντόπιων κατοίκων σχετικά με την αύξηση των Airbnb που αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία πολλών γειτονιών.

Αλλαγές στον Τουριστικό Χάρτη

Kάθως μειώνεται ο αριθμός των επισκεπτών στη Σαντορίνη άλλα ελληνικά νησιά βλέπουν αύξηση ενδιαφέροντος αναγκάζοντας τις αρχές να κάνουν δύσκολους χειρισμούς στη διαχείριση αυτού του κρίσιμου τομέα – κάτι καθόλου ιδανικό για μία χώρα γνωστή για τις φυσικές ομορφιές της.

Ο Δημήτρης Βαγιάνου είναι καθηγητής οικονομικών κι εργάζεται ενεργά στο θέμα αυτό παρακολουθώντας στενά καταστάσεις όπως αυτές στην Ίο όπου συμμετέχει στις προσπάθειες περιοχής ενάντια στην υπερβολική ανάπτυξη.
«Δεν έχουμε δει καμία πρόοδο μετά την τελευταία έκθεση», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ο Βαγιάνου πιστεύει ότι πολλά μικρότερα ελληνικά νησιά επαναλαμβάνουν τώρα τα λάθη μεγαλύτερων όπως Μύκονος ή Σαντορίνη χωρίς ιδιαίτερη μέριμνα προστασίας.

«Η αυθεντικότητα μαζί με γεωργικές πρακτικές βρίσκονται στο επίκεντρο όσον αφορά τον ελληνικό πολιτισμό όμως δυστυχώς εξαιτίας ενός ανεξέλεγκτου μοντέλου ανάπτυξης κινδυνεύουμε να χάσουμε αυτά τα στοιχεία».

Επιβεβαιώνει πως υπάρχει σοβαρή έλλειψη νερού λόγω κλιματικής αλλαγής ενώ προσθέτει: «Σε περιοχές όπου ήδη υπάρχει πρόβλημα υδροδότησης συνεχίζουν να κατασκευάζονται μεγάλα συγκροτήματα».

Παράλληλα βλέπει ευκαιρίες σε λιγότερα ανεπτυγμένες περιοχές ωστόσο φοβάται πως η κατάσταση θα μπορούσε σύντομα να εξελιχθεί σε επικίνδυνο παιχνίδι καθώς όταν ένα μέρος αρχίζει να χάνει κόσμο άλλο παίρνει τη θέση του αντιμετωπίνοντας παρόμοια προβλήματα.

Tάσεις στις Ταξιδιωτικές Εταιρείες

Οι ταξιδιωτικές εταιρείες ήδη αναφέρουν σημαντικές μεταβολές στις συνήθειες ταξιδιού.
Συγκεκριμένα σύμφωνα με πληροφορίες από την Ferryhopper παρατηρείται πτώση ενδιαφέροντος προς τη Σαντορίνη ενώ αντίθετα άλλοι προορισμοί όπως Ίος ή Μήλος αποκτούν μεγαλύτερη ζήτηση.

Επιβεβαιώνοντας αυτήν τάση ανταγωνιστικός ιστότοπος Ferryscanner ανέφερε πτώση κρατήσεων προς τη Σαντορίνη κατά περίπου50% ειδικά μεταξύ Αμερικανών ταξιδιωτών ενώ αντίστοιχα προς Μύκονο σημείοθηκε υποχώρηση33%.

Αντίθετα λιγότερο γνωστά μέρη όπως Αίγινα ή Πόρος είδαν αύξησή άνω τετραπλάσια.

Οι Βρετανοί επίσης φαίνεται πως απομακρύνονται σταδιακά απ’τους παραδοσιακούς αγαπημένους τους τόπους διακοπών αφού Λευκάδα , Φούρκοι , Καστελόριζο δείχνουν σημάδια έντονου ενδιαφέροντος ξεπεραίνοντας ποσοστά πάνω απο200%.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού καλωσορίζει αυτές τις εξελίξεις δηλώνοντας ότι παρότι υπάρχουν μειώσεις στη ζήτησή προς συγκεκριμένα σημεία αυτό δε σημαίνει απαραίτητα αρνητική εικόνα συνολικά για τον ελληνικό χώρο.