Συνταξιοδοτικό Σύστημα: Προβλήματα και Στατιστικά
Περισσότεροι από 80% των συνταξιούχων είναι ηλικίας 66 ετών και άνω, με τη μέση κύρια σύνταξη που παρέχει το σύστημα να ανέρχεται μόλις σε 776 ευρώ μεικτά μηνιαίως. Παρά το γεγονός ότι το συνολικό κόστος των συντάξεων ξεπερνά τα 33 δισεκατομμύρια ευρώ, ως ποσοστό του ΑΕΠ (κάτω από 14%), δεν κατατάσσεται ανάμεσα στα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και παρατηρείται σημαντική πτώση κάθε χρόνο. Ως εκ τούτου, ο στόχος που έχει τεθεί για τη συνταξιοδοτική δαπάνη στο 12,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2060 αναμένεται να επιτευχθεί μέσα στην επόμενη πενταετία.
Η δραματική μείωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστό του ΑΕΠ οφείλεται σε διάφορους παράγοντες: στις αυξήσεις των (κύριων) συντάξεων που είναι κατώτερες από τον πληθωρισμό,στη μη αναπροσαρμογή των επικουρικών συντάξεων (που έχουν φθάσει σε επίπεδα οικονομικού ευτελισμού),στον υψηλό πληθωρισμό που ενισχύει το ονομαστικό ΑΕΠ καθώς επίσης και στον νόμο Κατρούγκαλου που έχει οδηγήσει σε εξαιρετικά χαμηλές παροχές λόγω προηγούμενων μειώσεων κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Ενδεικτικές είναι οι νέες πληρωμές του Ιουλίου 2025 όπου η μέση μεικτή κύρια σύνταξη στον ιδιωτικό τομέα ήταν μόλις 776 ευρώ μηνιαίως!
Από την άλλη πλευρά, ο ΕΦΚΑ προσφέρει σχετικά καλύτερες απολαβές στους ασφαλισμένους του δημόσιου τομέα. Οι συγκεκριμένες συντάξεις είναι σχεδόν κατά 50% υψηλότερες (στα περίπου 1.226 ευρώ μηνιαίως) συγκριτικά με αυτές του ΙΚΑ/ΟΑΕΕ. Αυτό συμβαίνει λόγω της πλήρους συνταξιοδότησης μετά από σαράντα χρόνια εργασίας χωρίς διαλείμματα ανεργίας καθώς και λόγω των υψηλότερων μισθών στο δημόσιο για τους παλαιούς υπαλλήλους.
Ένα εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι πέρα από τη φορολογία, η κυβέρνηση παρακρατεί από τους πιο ευνοημένους συνταξιούχους πάνω από 53 εκατομμύρια ευρώ κάθε μήνα μέσω της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ). Αυτή λειτουργεί σαν δεύτερη φορολογία κι έτσι έχουν συγκεντρωθεί κεφάλαια άνω των 22 δισεκατομμυρίων στην Τράπεζα της Ελλάδας.
Μια ακόμη αξιοσημείωτη πληροφορία αφορά τον νέο χρόνο όπου μέσω ΕΑΣ θα παρακρατηθούν περισσότερα από 650 εκατομμύρια ευρώ από τους δικαιούχους ενώ οι αυξήσεις για το έτος 2026 θα περιοριστούν μόλις στα 476 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι οι κρατικές εισπράξεις μέσω αυτής της ειδικής φορολογίας υπερβαίνουν τις προβλεπόμενες αυξήσεις.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ένα άλλο στοιχείο διαψεύδει όσους υποστηρίζουν πως το ασφαλιστικό σύστημα παρέχει γενναιόδωρες παροχές: Το γεγονός ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό νέων λαμβάνει σύνταση σήμερα. Συγκεκριμένα, περίπου το 81% των δικαιούχων είναι ηλικίας άνω των εξήντα έξι ετών ενώ μόλις περίπου δύο χιλιάδες δικαιούχοι βρίσκονται κάτω των εξήντα ενός ετών – κυρίως ανάπηροι ή δικαιούχοι χηρείας.
Κατ’ επέκταση,η πρόκληση για την ασφάλιση δεν έγκειται στις ψηλές απολαβές ή στις νεαρές ηλικίες εξόδου αλλά στο δημογραφικό ζήτημα καθώς η κοινωνία μας δεν διαθέτει νέα μέλη ώστε να ενισχυθεί η οικονομία με εργαζόμενα χέρια και καταναλωτές.