Εξελίξεις στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας

Η έλλειψη διαθέσιμων εργατικών χεριών, σε συνδυασμό με τις πιέσεις από μεγάλες επιχειρήσεις που εντοπίζουν φαινόμενα κοινωνικού ντάμπινγκ (χαμηλότεροι μισθοί) και αθέμιτο ανταγωνισμό από μικρότερες εταιρείες, οδηγεί σε μια αναγκαία εναρμόνιση των αποδοχών. Αυτή η κατάσταση έχει συμβάλει στην μερική υποχώρηση της κυβέρνησης σχετικά με τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ). Από το νέο έτος και ενόψει εκλογών, οι συμβάσεις που θα καλύπτουν το 40% των μισθωτών θα κηρύσσονται υποχρεωτικές για ολόκληρο τον κλάδο. Η ΓΣΕΕ θα διαδραματίσει ρόλο εγγυητή και οι κλαδικές συμβάσεις θα επεκτείνονται σε όλους τους εργαζομένους.

Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας και οι μισθοί

Ωστόσο, η κυβέρνηση διατηρεί την εξουσία να καθορίζει τις αμοιβές (βασικό μισθό) για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας. Με τις νέες ρυθμίσεις που αναμένονται να ψηφιστούν στο πρώτο δίμηνο του 2026:

• Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δύσκολα θα μπορέσουν να κρατήσουν τη χαμηλή αμοιβή ως συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι του ανταγωνισμού (μεγαλύτερες ομοειδείς επιχειρήσεις ή εισαγόμενα προϊόντα). Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συνεργίες ή συγχωνεύεις προκειμένου να επιβιώσουν.
• Οι μεγαλύτερες εταιρείες ήδη προσφέρουν υψηλότερους μισθούς και συχνά εφαρμόζουν κλαδικές συμβάσεις. Η διαφορά στους μισθούς ξεπερνά το 40%, καθώς οι μέσοι όροι στις μικρές επιχειρήσεις είναι κάτω από τα 1.000 ευρώ ενώ στις μεγαλύτερες υπερβαίνουν τα 1.400 ευρώ.
• Τα μέλη του ΣΕΒ επιθυμούν την κατάργηση όλων των αντικινήτρων που χρησιμοποιούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
• Παρά την κρατική παρέμβαση στον καθορισμό του βασικού μισθού, αυτό σημαίνει ότι πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορούν ακόμα να προσλαμβάνουν τεχνίτες ως ανειδίκευτους εργάτες για να παραμείνουν στην αγορά, αλλά η έλλειψη εργατικών χεριών και η υποχρεωτική επέκταση των κλαδικών συμβάσεων ασκούν πίεση πάνω τους.

Το κόστος εργασίας σταδιακά παύει να αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα όσον αφορά την παραγωγικότητα. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ,Σπύρος Θεοδωρόπουλος,προαναγγέλει μια νέα κατεύθυνση:

• A] Οι μικρές επιχειρήσες υιοθετούν ψηφιακή κάρτα εργασίας σταδιακά και δεν έχουν τη δυνατότητα απασχόλησης ανασφάλιστου προσωπικού ή υπερωριακής απασχόλησης χωρίς καταγραφή.
• B] Οι μεγαλύτερες εταιρείες έχουν τη δυνατότητα απασχολώντας προσωπικό με ωράρια έως 13 ώρες ημερησίως – ένα προνόμιο σχεδόν αποκλειστικά δικό τους.
• C] Υπόκεινται σε φορολόγηση βάσει αντικειμενικών κριτηρίων (ετήσιο καθαρό εισόδημα ίσο με 14 μεικτούς μισθούς ανειδίκευτου εργάτη), συν πρόσθετες αυξήσεις ανάλογα με τα χρόνια λειτουργίας τους.
• D] Το ενεργειακό κόστος φαίνεται ότι έχει εξαντλήσει οικονομικά πολλές από αυτές τις εταιρείες.
• E] Ταυτόχρονα είναι αποκλεισμένες από εύκολη πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια και δεν συμμετείχαν στα χαμηλότοκα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης [σ.σ.: σκανδαλωδώς αποκλείστηκαν οι μικρομεσαίες μεταποιητικές επιχειρήσεων].

Eπίλογος: Προοπτικές της Μικρομεσαίας Επιχειρηματικότητας

Aυτό δημιουργεί ένα δυσχερέστατο περιβάλλον για τη μικρομεσαία επιχείρηση στην Ελλάδα – αυτή είχε αποτελέσει εγγύηση απορρόφησης πολλών ανέργων αλλά επίσης πεδίο εκτεταμένων παραβάσεων της εργατικής νομοθεσίας. Ο «αυτόματος πιλότος» συμπίεσης κόστους φαίνεται πως φτάνει στο τέλος του.
Παλαιότερα δεδομένα σχετικά με τον καθορισμό των αμοιβών μέσω κρατικής παρέμβασης αρχίζουν σιγά-σιγά να αποσύρονται.
Από την άλλη πλευρά, η ΓΣΕΕ εμφανίζεται πιο ισχυρή καθώς απαιτείται πλέον η συμμετοχή της στις διαπραγματεύεις σε επίπεδο κλάδου παρά το γεγονός ότι έχασε τη δυνατότητα συμφωνιών σχετικά με όρους αμοιβής μέσω της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΕΓΣΣΕ), κάτι που είχε ασκήσει τελευταία φορά πριν από δεκαπέντε χρόνια.