Η Κρίση του Ασφαλιστικού Συστήματος: Αιτίες και Επιπτώσεις
Οι χαμηλοί μισθοί, η ανεργία, οι συνθήκες απασχόλησης μετά τη συνταξιοδότηση και η ραγδαία εξέλιξη των τεχνολογιών είναι μερικοί από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην κρίση του ασφαλιστικού συστήματος. Αυτοί οι παράγοντες οδηγούν επίσης σε πρόωρη έξοδο από την εργασία.
Σύμφωνα με στοιχεία από τον ΕΦΚΑ, σχεδόν 210.000 αιτήσεις υποβλήθηκαν πέρυσι για συνταξιοδότηση, εκ των οποίων το 35% αφορούσε σε πρόωρες ή μειωμένες συντάξεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο κίνδυνος της συνταξιοδότησης δεν προκύπτει νωρίτερα από το 62ο έτος της ηλικίας για τους περισσότερους ασφαλισμένους και το 60ό έτος για εκείνους που έχουν εργαστεί σε Βαρέα (ΒΑΕ). Ωστόσο, αφορά κυρίως άτομα που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για πλήρεις παροχές (40 χρόνια ασφάλισης μαζί με τα πλασματικά ή 35 χρόνια εκ των οποίων τα 25 είναι ΒΑΕ).
Έτσι λοιπόν, η ανεργία στερεί τη δυνατότητα πλήρους σύνταξης από χιλιάδες ασφαλισμένους που επιθυμούν να εξασφαλίσουν ακόμη και μια μικρή σύνταξη ώστε να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους. Η μόνη απαραίτητη προϋπόθεση για την «έξοδο» με μειωμένη σύνταξη είναι η συμπλήρωση ενός συγκεκριμένου αριθμού ενσήμων κατά την τελευταία περίοδο πριν την αίτηση συνταξιοδότησης:
- a/500 ένσημα κατά την τελευταία πενταετία (π.χ., μεταξύ του 58ου και του 62ου έτους), ανάλογα με τα παλαιότερα δεδομένα των ασφαλισμένων πριν το 1993.
- b/750 συνολικά ένσημα χωρίς ετήσια διασπορά για νεότερους ασφαλισμένους (μετά την 1η Ιανουαρίου 1993) καθώς και εκείνους στα πρώην Ειδικά Ταμεία ΔΕΚΟ και Τραπεζών.
- c/1.000 ΒΑΕ ή οικοδομικά ένσημα κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαεπτάχρονης περιόδου (π.χ., αν υποβληθεί αίτηση το 2026 θα πρέπει να έχει εργαστεί από το 2009 κι έπειτα).
Σημειώνεται ότι οι ασφαλισμένοι μπορούν να πληρούν μία εκ των δύο παραπάνω προϋποθέσεων σχετικά με τα ΒΑΕ/οικοδομικά ένσημα: είτε τα απαιτούμενα ένσημα είτε τα αντίστοιχα ΒΑΕ.
- Για πρόωρη έξοδο πριν το ηλικιακό όριο των 67 ετών χωρίς συμπλήρωση των απαιτούμενων χρόνων ασφάλισης ή αναφορικά με τα Βαρέα πριν το ηλικιακό όριο των 62 ετών αλλά έχοντας συμπληρώσει μόνο τριάντα πέντε χρόνια ασφάλισης (25 ΒΑΕ), υπάρχει πέναλτι ύψους έξι ποσοστιαίων μονάδων ανά χρόνο πρόωρης εξόδου επί της εθνικής σύνταξης.
- Το πέναλτι αυτό δεν διαφοροποιείται ανάλογα με τον αριθμό ενσήμων αλλά μόνο σύμφωνα με τον χρόνο μέχρι τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας.
- Eάν κάποιος ζητήσει σύνταξη στο ηλικιακό όριο των εξήντα δύο ετών έχοντας λιγότερα από σαράντα χρόνια ασφάλισης (12.000 ένσημα) μαζί με πλασματικά χρόνια θα αντιμετωπίσει περικοπή -30% στην εθνική σύνταση ύψους €446 ευρώ (για όσους έχουν τουλάχιστον είκοσι χρόνια ασφάλισης), δηλαδή μια μηνιαία παρακράτηση €134 ευρώ καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους.
- Mε δεκαπέντε χρόνια ασφάλισης η εθνική σύνταση περιορίζεται στα €402 ευρώ συνεπώς η περικοπή φτάνει στα €120 ευρώ μηνιαίως.
- Kάθε χρόνος πρόωρης εξόδου προκαλεί μια μηνιαία περικοπή περίπου €26,8 για όσους έχουν είκοσι χρόνια ασφάλισής ενώ αυτή ανέρχεται στα €24 στην περίπτωση δεκαπεντίας.
- Aναφορικά με τις περιπτώσεις BAE όπου μπορεί κανείς να βγει στη σύνταξη στο εξηκοστό έτος ζωής έχοντας τριάντε πέντε έτη υπηρεσίας ή επτάμιση χιλιάδες BAE ενσήματα υπάρχει ένα πέναλτι δώδεκα ποσοστιαίων μονάδων λόγω διετίας μέχρι τον εξαδέκατο μήνα μετά την έξοδο στο εξηκοστό δεύτερο έτος της ηλικίας δηλαδή περιορίζεται σε περίπου €53,5 μηνιαίως.
Οι οικοδόμοι ωστόσο δικαιούνται πλήρεις αποδοχές στο εξηκοστό έτος χωρίς καμία επιβάρυνση λόγω πρόωρης αποχώρησης αλλά πάντα οι απολαβές τους είναι αναλογικές προς τα χρόνια υπηρεσίας καθώς επίσης αυξάνονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις σχετικά μ’ αυτά τα ειδικά επαγγελματικά ένσημα.