Αποχώρηση ΗΠΑ από τον ΠΟΥ: Οι Επιπτώσεις και οι Αντιδράσεις

Σαν κεραυνός εν αιθρία έπεσε στη Γενεύη και διεθνώς, στις αρχές Ιανουαρίου του 2025, η ανακοίνωση του νέου Προεδρικού γραφείου των Ηνωμένων Πολιτειών υπό τον Ντόναλντ Τραμπ για την υπογραφή διατάγματος που θα οδηγούσε στην απομάκρυνση της χώρας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Αυτή η αποχώρηση προγραμματίζεται σύμφωνα με τη νομοθεσία των ΗΠΑ για τα τέλη Ιανουαρίου του 2026.

Η κύρια αιτία πίσω από αυτή την κίνηση είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν πως η συνεισφορά της Κίνας στον ΠΟΥ είναι δυσανάλογα μικρή σε σχέση με τη δική τους. Αυτή η εξέλιξη προκαλεί σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη βιωσιμότητα του Οργανισμού, καθώς οι ΗΠΑ αποτελούν έναν εκ των κύριων χρηματοδοτών του, καλύπτοντας το 18% του ετήσιου προϋπολογισμού.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί να δει έναν Αμερικανό στη θέση του γενικού διευθυντή και γενικού επιθεωρητή στον ΠΟΥ, όπως αναφέρει ο Λάρι Γκόστιν, καθηγητής παγκόσμιου δικαίου υγείας στο Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν.

Ανησυχία στην ελληνική αντιπροσωπεία

Το επείγον σημείωμα που απέστειλε στις 23 Ιανουαρίου 2025 η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στον ΟΗΕ προς το γραφείο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και τις πολιτικές ηγεσίες των υπουργείων Υγείας και Εξωτερικών καταδεικνύει το κλίμα ανησυχίας που επικρατούσε τότε στη Γενεύη. Το σημείωμα ανέφερε χαρακτηριστικά: “Παρόλο που δεν ήταν απροσδόκητη η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ, ωστόσο η ανακοίνωση αυτής της απόφασης προκάλεσε σοβαρούς κραδασμούς στο οικοσύστημα της Γενεύης.”

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία χρηματοδότησης για τον ΠΟΥ,οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν συνεισφέρει περίπου 988 εκατομμύρια δολάρια μεταξύ Ιανουαρίου και Νοεμβρίου 2024. Αυτό το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο 14% ενός συνολικού ετησίου προϋπολογισμού ύψους 6.9 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τον οργανισμό.

Οι συνέπειες της αποχώρησης

Η χρηματοδότηση αυτή αποτελεί θεμέλιο λίθο πολλών κρίσιμων επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης του ΠΟΥ σε παγκόσμια κλίμακα. Για παράδειγμα, καλύπτει το μεγαλύτερο ποσοστό χρηματοδότησης δράσεων κατά φυματίωσης στην Ευρώπη αλλά επίσης σημαντικό ποσοστό στην Αφρική και άλλες περιοχές.

“Ως αποτέλεσμα αυτής της αποχώρησης,” αναφέρεται ότι κινδυνεύουν σημαντικά διεθνή προγράμματα υγειονομικής βοήθειας σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή ή ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Aναμένοντας τις εξελίξεις

Aπό τότε έχουν δημιουργηθεί προσδοκίες ότι ίσως πρόκειται για μια στρατηγική “μπλόφα” εκ μέρους του Τραμπ ώστε να μειώσει τη χρηματοδότηση προς τον οργανισμό ενώ θα ενίσχυε την Κίνα αντίστοιχα. Ωστόσο, φαίνεται πως δεν υπάρχει καμία ένδειξη αλλαγής στάσης σχετικά με την απομάκρυνση αυτή.

Aνησυχίες χωρίς δράσεις

Tο γεγονός αυτό έχει προκαλέσει ανησυχία καθώς απαιτείται αύξηση των πόρων αντί μειώσεων λόγω νέων επιδημιών που εμφανίζονται παγκοσμίως. Παράλληλα ο Πρόεδρος Τραμπ έχει κατηγορήσει ανοιχτά τον οργανισμό ως υποχείριο συμφερόντων άλλης χώρας χωρίς να δείχνει διάθεση συνεργασίας ή αναθεώρησης αποφάσεων.

Eπιβεβαίωση ανησυχιών

Tέλος αξίζει να σημειωθεί ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είχε εκφράσει λύπη σχετικά με την πρόθεση αυτή αλλά δεν παρουσίασε συγκεκριμένα σχέδια δράσης ώστε να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη.
“Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκφράζει τη λύπη του…” δήλωναν χαρακτηριστικά εκπρόσωποι τους χωρίς ουσιαστική παρέμβαση στα ζητήματα αυτά.