Η βενζίνη στην Ελλάδα ξεπέρασε ξανά τα 2 ευρώ το λίτρο

Τις τελευταίες ημέρες, η τιμή της βενζίνης στην Ελλάδα «άγγιξε» και πάλι το όριο των 2 ευρώ ανά λίτρο, ανασύροντας μνήμες από την ενεργειακή κρίση του 2022.

Αν και οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες, οι δύο αυτές καταστάσεις διαφέρουν σημαντικά ως προς τους παράγοντες που τις επηρεάζουν.

Ποιες ήταν οι αιτίες της αύξησης των τιμών το 2022;

Η εκτόξευση των τιμών το 2022 εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ενεργειακής κρίσης που προήλθε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου εκείνης της χρονιάς. Η σύγκρουση αυτή προκάλεσε σοβαρές αναταραχές στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με άμεσες συνέπειες στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου καθώς και στον πληθωρισμό γενικότερα. Παρά την έντονη πίεση που δέχτηκαν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας τότε, η βενζίνη δεν παρέμεινε ανεπηρέαστη. Η συνολική αύξηση του κόστους ενέργειας μεταφέρθηκε στα καύσιμα, οδηγώντας σε μία από τις πιο δραματικές ανόδους των τελευταίων ετών.

Πότε υπερβαίνει τα 2 ευρώ η βενζίνη κατά την ενεργειακή κρίση;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί στοιχεία για τις τιμές βενζίνης σε όλες τις χώρες μέλη από το 2005 μέχρι σήμερα. Στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτά καταγράφονται εβδομαδιαίως (κάθε επτά ημέρες) και συνήθως συμφωνούν με τα δεδομένα του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων του υπουργείου Ανάπτυξης.

Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, η αμόλυβδη βενζίνη των 95 οκτανίων ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 2 ευρώ στα μέσα Μαρτίου του 2022, λιγότερο από ένα μήνα μετά την αρχή της πολεμικής σύγκρουσης. Η κορυφή επιτεύχθηκε στις 20 Ιουνίου εκείνης της χρονιάς όταν η μέση τιμή έφτασε στα €2.424 ανά λίτρο. Ακολούθησαν περίοδοι αποκλιμάκωσης αλλά τον Οκτώβριο παρατηρήθηκε νέα αύξηση με τη βενζίνη να φτάνει ξανά πάνω από €2 και συγκεκριμένα €2.106 στις 14 Νοεμβρίου.

Aπό τα τέλη Νοεμβρίου και μετά οι τιμές άρχισαν να υποχωρούν κάτω από αυτό το όριο για περίπου επτά έως οκτώ μήνες μέσα στο έτος με κάποιες διακυμάνσεις.

Μια σύντομη επιστροφή πάνω από τα δύο ευρώ

Mια πιο πρόσφατη «επιστροφή» πάνω από αυτό το επίπεδο σημειώθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου – αρχές Οκτωβρίου του τρέχοντος έτους αλλά διήρκεσε λίγο πριν ακολουθήσει νέα πτώση.

Ποια μέτρα είχαν ληφθεί τότε;

Aπό πολιτική σκοπιά,η ελληνική κυβέρνηση δεν επέβαλε πλαφόν στη λιανική τιμή καυσίμου αλλά προχώρησε σε επιδοτήσεις για τους καταναλωτές μέσω ενός προγράμματος γνωστό ως Fuel Pass — μια οικονομική στήριξη προς νοικοκυριά ώστε να καλύψουν μέρος των εξόδων καυσίμων τους κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κρίσης.

Aνεξαρτήτως συνθηκών έκτακτης ανάγκης πάντως, η Ελλάδα παραμένει μία χώρα με υψηλές τιμές καυσίμων στην ΕΕ λόγω φορολογικών παραμέτρων καθώς επίσης στρεβλώσεων στην αγορά που συχνά χαρακτηρίζονται ως αισχροκέρδεια.

Tι συμβαίνει τώρα σχετικά με τη βενζίνη;

Aυτή τη στιγμή η πρόσφατη αύξηση στη βενζίνη σχετίζεται με διαφορετικούς γεωπολιτικούς παράγοντες όπως είναι οι ανησυχίες γύρω από την ασφάλεια θαλάσσιων μεταφορών στη Μέση Ανατολή — γεγονός που έχει οδηγήσει σε αυξήσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου κι έτσι βλέπουμε ξανά τη βενζίνη να φτάνει ή ακόμα και να ξεπερνάει πλέον τα €2 ανά λίτρο εδώ και αρκετές ημέρες.

Mέσα σε αυτό το κλίμα εξετάζει εκ νέου παρεμβάσεις στήριξης όπως ένα νέο fuel Pass ενώ υπάρχει πρόθεση για καθορισμό πλαφόν ύψους πέντε λεπτών ανά λίτρο για εταιρείες κι δώδεκα λεπτών για πρατήρια.»

Mία μη επαναλαμβανόμενη κατάσταση όπως αυτή του ’22

Eνώ λοιπόν αυτή η επιστροφή στα επίπεδα των δύο ευρώ προκαλεί εύλογα συναισθήματα νοσταλγίας προς τον προηγούμενο χρόνο δεν μπορούμε να συγκρίνουμε απευθείας αυτές τις περιόδους: τότε είχαμε μια γενικευμένη ενεργειακή κρίση κυρίως γύρω απο φυσικό αέριο κι ηλεκτρικόρεύμα ενώ τώρα επικρατεί πίεσή κυρίως λόγω εξελίξεων στο πετρέλαιο μαζί μ’ έναν γεωπολιτικό κλονισμό στη Μέσα Ανατολή.

Σημαντικό είναι ότι σύμφωνα πάντα μ’ εμπειρίες προηγούμενων κρίσεων ποτέ δεν έχουμε δει τις αξίες καυσίμων ν’ επιστρέφουν ποτέ στα επίπεδα πριν απο το ’19.

Ωστόσο αυτή είναι μια πραγματικότητα που σχετίζεται επίσης μ’ άλλους παράγοντες όπως ο πληθωρισμός ή ανάπτυξης ελληνικής οικονομίας.

Το κύριο συμπέρασμα είναι ότι δε μπορούμε ν’ προβλέψουμε γραμμικά πως θα κινηθούν οι αξίες βασισμένοι μόνο στο παρελθόν καθώς κάθε κατάσταση έχει μοναδικά χαρακτηριστικά οδηγώντας μας σε διαφορετικές εξελίξεις.