Η Τέχνη της Σύνδεσης

Σε κάθε κοινωνική εκδήλωση,είτε πρόκειται για επαγγελματική συνάντηση είτε για μια απλή γνωριμία,παρατηρείται συχνά ένα κοινό μοτίβο: άτομα που επιθυμούν να αλληλεπιδράσουν αλλά δυσκολεύονται να το κάνουν. Οι συνομιλίες ξεκινούν και τελειώνουν γρήγορα,τα βλέμματα περιπλανώνται και η αμηχανία γίνεται ο κανόνας.

Ωστόσο, σε αυτό το σκηνικό υπάρχουν πάντα κάποιοι που ξεχωρίζουν. Δεν είναι απαραίτητα οι πιο εντυπωσιακοί ή οι πιο εξωστρεφείς, αλλά αυτοί που με τον τρόπο τους καταφέρνουν να κάνουν τους άλλους να αισθάνονται άνετα σχεδόν αμέσως. Η παρουσία τους λειτουργεί ως μαγνήτης.

Αυτό το «κάτι» δεν είναι μόνο ένα φυσικό ταλέντο. Είναι κυρίως μια σειρά από μικρές ενδείξεις ζεστασιάς.

Η Προσδοκία που Καθορίζει τις Σχέσεις

Πριν ακόμα ακουστεί η πρώτη λέξη σε μια κοινωνική αλληλεπίδραση, έχει ήδη διαμορφωθεί μια εσωτερική προσδοκία: θα υπάρξει αποδοχή ή απόρριψη;

Αυτή η προσδοκία δεν προκύπτει τυχαία. Διαμορφώνεται μέσα από προηγούμενες εμπειρίες -στιγμές όπου κάποιος έγινε δεκτός ή απορρίφθηκε, συμπεριλήφθηκε ή αποκλείστηκε. Με την πάροδο του χρόνου αυτές οι εμπειρίες μετατρέπονται σε πεποιθήσεις σχετικά με τη θέση μας στις σχέσεις: «είμαι ο τύπος που οι άλλοι εκτιμούν» ή «είμαι αυτός που μένει στο περιθώριο». Στην ψυχολογία αυτό αναφέρεται ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία αποδοχής. Η προσδοκία επηρεάζει τη συμπεριφορά και αυτή με τη σειρά της καθορίζει το αποτέλεσμα.

Όταν η εσωτερική πρόβλεψη κλίνει προς την απόρριψη, το σώμα αντιδρά κλείνοντας: η συμμετοχή γίνεται διστακτική και οι απαντήσεις σύντομες ενώ η προσοχή αποσπάται εύκολα. Αυτές οι μικρές αποστάσεις γίνονται αντιληπτές ως αδιαφορία ή ψυχρότητα από τους γύρω και οδηγούν τελικά στην επιβεβαίωση των φόβων μας.

Aντίθετα, όταν υπάρχει θετική προσδοκία, ανοίγει ο τρόπος συμπεριφοράς: περισσότερη οπτική επαφή και ενδιαφέρον στη συζήτηση δημιουργούν έναν κύκλο θετικής ανταπόκρισης.

Zεστασιά αντί Ικανότητας

Η εικόνα ενός ανθρώπου σχηματίζεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα όχι τόσο βάσει των ικανοτήτων του όσο κυρίως αν φαίνεται «ασφαλής». Σύμφωνα με το Stereotype Content Model, αξιολογούμε τους άλλους κατά δύο βασικούς άξονες: τη ζεστασιά και την ικανότητα —και πρώτα έρχεται η ζεστασιά. Ο εγκέφαλος αναρωτιέται αρχικά αν μπορεί να εμπιστευτεί τον άλλο πριν εξετάσει τις ικανότητές του.

Aυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν κάποιος έχει υψηλές επιδόσεις ή αυτοπεποίθηση δεν φτάνει αν δεν συνοδεύεται από σήματα εγγύτητας —χωρίς αυτά παραμένει μία απόσταση ανάμεσα στους ανθρώπους.

Η Δύναμη των Μικρών Ενδείξεων

Η ζεστασιά δεν είναι χαρακτηριστικό προσωπικότητας αλλά σύνολο λεπτών συμπεριφορών —μερικές φορές σχεδόν ανεπαίσθητων— όπως μία ειλικρινής ματιά που διαρκεί λίγο περισσότερο ή μία ερώτηση γεμάτη πραγματικό ενδιαφέρον. Είναι διαφορετικό να περιμένεις τη σειρά σου για να μιλήσεις παρά να ακούς πραγματικά τον άλλο.

I ιδιαίτερα ισχυρή είναι επίσης η έκθεση μιας μικρής ευαλωτότητας· όταν κάποιος αναγνωρίζει ότι μία κοινωνική κατάσταση μπορεί να είναι δύσκολη μειώνει την ένταση όχι μόνο για τον ίδιο αλλά και για τον συνομιλητή του.
Έρευνες δείχνουν ότι τέτοιες μικρές “ρωγμές” στην τελειότητα ενισχύουν τη συμπάθεια καθώς δημιουργούν ένα ασφαλές πλαίσιο όπου όλοι μπορούν να χαλαρώσουν.

Aπό την Αυτοπροστασία στη Σύνδεση

Kεντρικά στο θέμα βρίσκεται ένα παράξενο φαινόμενο: Συμπεριφορές σχεδιασμένες ώστε ν’ αποφευχθεί η απόρριψη συχνά προκαλούν αυτήν την ίδια την αντίδραση.
H υποχώρηση φαίνεται ασφαλής όμως τελικά οδηγεί στην απομάκρυση.
Aντίθετα, η σύνδεση αρχίζει μόλις κάποιος αποφασίσει – έστω κι ελάχιστα – ν’ αφήσει τις άμυνες πίσω του. Να στρέψει την προσοχή του όχι στο πώς φαίνεται αλλά στο πώς μπορεί ν’ κάνει τον άλλο ν’ αισθανθεί άνετα.

Aυτό δε χρειάζεται μεγάλες κινήσεις· απαιτεί μικρές συνεχιζόμενες επιλογές όπως το ν’ αποτελεί κανείς εκείνον που καλωσορίζει,
που ρωτά,
που παραμένει παρών.
Nα υποθέτει προσωρινά πως υπάρχει πιθανότητα σύνδεσης.

H Συμπάθεια ως Επιλογή

H αυθόρμητη συμπάθεια δεν αποτελεί μυστήριο ούτε αποκλειστικότητα λίγων ανθρώπων . Eίναι ,σε μεγάλο βαθμό , αποτέλεσμα της στάσης απέναντι στους άλλους .

Oταν μετατοπιστεί αυτή προς την αποδοχή , τότε δημιουργείται ένας κύκλος αυτοενίσχυσης . Oι γύρω ανταποδίδουν ,οι εμπειρίες επικυρώνουν τις προσδοκίες κι έτσι κάθε νέα επαφή γίνεται ευκολότερη .

Στην ουσία ,η “μαγνητική” παρουσία ενός ανθρώπου συνδέεται με την επιλογή του πρώτου βήματος : Να γίνει εκείνος που θα χαμηλώσει τα τείχη . Να δημιουργήσει χώρο όπου μπορεί πραγματικά ν’ ανθίσει μια σύνδεση .