Καρχαρίες και Ξενικά Είδη στις Ελληνικές Θάλασσες

Το τελευταίο διάστημα, η εμφάνιση καρχαριών σε διάφορες θαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον αλλά και ανησυχία, με βίντεο και φωτογραφίες να κυκλοφορούν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα. Ωστόσο,οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυτό δεν είναι ένα νέο φαινόμενο ούτε υποδεικνύει αύξηση του πληθυσμού τους.

Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Ιχθυολογίας στο Τμήμα Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου που μίλησε στην ΕΡΤ, οι καρχαρίες «δεν ήρθαν τώρα, ήταν πάντα». Η πιο συχνή παρουσία τους κοντά στις ακτές σχετίζεται κυρίως με την περίοδο αναπαραγωγής τους. Επιπλέον,τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι οι πληθυσμοί των καρχαριών είναι σε πτωτική πορεία αντί για αύξηση. Η αίσθηση ότι οι καρχαρίες εμφανίζονται πιο συχνά ενισχύεται από τα κοινωνικά δίκτυα όπου κάθε περιστατικό καταγράφεται άμεσα — κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν.

Οι ειδικοί διαβεβαιώνουν επίσης ότι ο κίνδυνος για τους λουόμενους είναι ελάχιστος. Όπως σημειώνουν, στην Ελλάδα δεν έχουν καταγραφεί πρόσφατες επιθέσεις από καρχαρίες και η τελευταία γνωστή περίπτωση χρονολογείται από τη δεκαετία του 1960 στον Παγασητικό Κόλπο. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα θανατηφόρα περιστατικά λόγω επιθέσεων καρχαριών παραμένουν σπάνια — κυμαινόμενα μεταξύ πέντε και δέκα ετησίως. «Δεν είμαστε στο μενού τους», τονίζουν χαρακτηριστικά.

Η Εξάπλωση Ξενικών Ειδών

Ταυτόχρονα όμως, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η συνεχής εξάπλωση ξενικών ειδών στις ελληνικές θάλασσες — ένα φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων καθώς και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Τα ξενικά είδη επηρεάζουν αρνητικά τόσο την αλιευτική δραστηριότητα όσο και την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Σύμφωνα με ειδικούς στον τομέα αυτόν, προκαλούν ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία ενώ καταναλώνουν εμπορικής αξίας αλιεύματα δημιουργώντας έντονο ανταγωνισμό προς τα εγχώρια είδη — μεταβάλλοντας έτσι τη σύνθεση των πληθυσμών στις ελληνικές θάλασσες.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το λεγόμενο «μπαρμπούνι λοχίας», ένα είδος που έχει γίνει αισθητό τα τελευταία χρόνια χωρίς ωστόσο να διαθέτει την εμπορική αξία ή τη γεύση των παραδοσιακών ελληνικών ψαρικών. Οι επαγγελματίες αλιείς παρατηρούν καθημερινά σημαντική μείωση ή ακόμη και εξαφάνιση ειδών όπως η μαρίδα και η γόπα σε ορισμένες περιοχές. Παράλληλα περιγράφουν την εμφάνιση ιδιαίτερα επιθετικών ψαρικών που καταναλώνουν τα αλιεύματα μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα προκαλώντας σοβαρές απώλειες στην παραγωγή καθώς αυξάνεται το κόστος της αλιευτικής δραστηριότητας.