Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα: Νέα Στρατηγική και Προκλήσεις
Η δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να αποτρέψει μια πιο αυστηρή νομισματική πολιτική έχει σχεδόν εξαντληθεί. Με τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή να διαρκούν ήδη τέσσερις μήνες, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά και οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, η αλλαγή κατεύθυνσης φαίνεται αναπόφευκτη. Οι ενδείξεις δείχνουν ότι την ερχόμενη Πέμπτη, η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε αύξηση του επιτοκίου αποδοχής καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, φτάνοντάς το στο 2,25%. Αυτή θα είναι η πρώτη αύξηση μετά από δυόμισι χρόνια, καθώς η τελευταία είχε σημειωθεί τον Σεπτέμβριο του 2023 όταν το επιτόκιο είχε φτάσει το 4%, πριν αρχίσει σταδιακά να μειώνεται κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ Ιουνίου 2024 και Ιουνίου 2025.
Η Ίζαμπελ Σνάμπελ έθεσε τον τόνο για τη νέα στρατηγική της ΕΚΤ. Το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου τόνισε ότι είναι απαραίτητη η αύξηση των επιτοκίων λόγω της παρατεταμένης διάρκειας των πολεμικών συγκρούσεων που έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν αρνητικά την οικονομία μέσω της μετακύλισης των υψηλών ενεργειακών τιμών. Ανέφερε επίσης ότι ακόμα κι αν υπάρξει ειρηνική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή θα καθυστερήσουν τη μείωση των τιμών στα ορυκτά καύσιμα. Παρόλο που υπήρχαν προσδοκίες για άμεσες ειρηνευτικές εξελίξεις τον τελευταίο μήνα, δεν έχουν υπάρξει ουσιαστικά αποτελέσματα μέχρι στιγμής.
Στην προγραμματισμένη συνεδρίασή της Πέμπτης, αναμένεται ότι η ΕΚΤ θα κρατήσει κλειστά τα χαρτιά της σχετικά με τις επόμενες κινήσεις της, δηλώνοντας πως οι αποφάσεις θα βασίζονται στα εκάστοτε οικονομικά δεδομένα. Ωστόσο, όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος αναζωπύρωσης πληθωριστικών πιέσεων που μπορεί να οδηγήσουν σε νέες παρεμβάσεις από τη Φρανκφούρτη. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση από το Reuters, το 60% των οικονομολόγων προβλέπει δεύτερη αύξηση εντός του 2026 πιθανότατα τον Σεπτέμβριο – μια πρόβλεψη που ευθυγραμμίζεται με τις τάσεις στις αγορές χρήματος.
Από την άλλη πλευρά όμως υπάρχει ανησυχία για περαιτέρω επιβράδυνση στην οικονομία της Ευρωζώνης καθώς τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν την κατανάλωση και τις επενδύσεις οδηγώντας σε ύφεση. Ο αντίκτυπος από τον πόλεμο έχει ήδη γίνει αισθητός στα στοιχεία του πρώτου τριμήνου όπου το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 0,2% σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του προηγούμενου έτους. Αν και αυτό επηρεάστηκε σημαντικά από πτώση στο ΑΕΠ της Ιρλανδίας λόγω πολυεθνικών εταιρειών , συνολικά οι συνέπειες είναι εμφανείς.
Η κατάσταση φαίνεται δύσκολη για το δεύτερο τρίμηνο επίσης. Βασιζόμενος στις επιχειρηματικές έρευνες Μαΐου ο επικεφαλής οικονομολόγος στην S&P Global Κρις Γουίλιαμσον εκτίμησε πιθανότητα νέας πτώσης ΑΕΠ κατά 0,2% αν δεν υπάρξουν δραματικές αλλαγές μέσα στον Ιούνιο .«Το επιχείρημα υπέρ περαιτέρω αυξήσεων επιτοκίων γίνεται πιο δύσκολο εάν συνεχιστεί αυτή η εξασθένηση στην οικονομία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Σε αυτό το πλαίσιο ,η ΕΚΤ καλείται να βρει ισορροπία ανάμεσα στην καταπολέμηση πληθωρισμού αλλά παράλληλα αποφυγή μιας σοβαρής ύφεσης . Το Μάιο ,ο πληθωρισμός ανέβηκε στο επίπεδο του3 ,2 % από3 %τον Απρίλιο ενώ ήταν μόλις1 ,9 %τον Φεβρουάριο κυρίως λόγω αύξησης10 ,9 %στις τιμές ενέργειας . Το πιο ανησυχητικό είναι πως πλέον καταγράφονται ανατιμήσεις σε ευρύ φάσμα προϊόντων . Ο δείκτης υπηρεσιών ανέβηκε στο2 ,5 %(από2 %τον Απρίλιο) ενώ τα βιομηχανικά προϊόντα χωρίς ενέργεια παρουσίασαν άνοδο0 ,9 %. Αυτές οι δευτερογενείς πιέσεις αναμένονται να κλιμακωθούν όσο παραμένει κλειστό το Ορμούζ . Όπως προειδοποίησε ο Γουίλιαμσον σχολιάζοντας τα δεδομένα Μαΐου «οι πληθωριστικές πιέσεις βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και τρία χρόνια» γεγονός που καθιστά πιθανό τον πληθωρισμό κοντά στο4 %στο εγγύς μέλλον.