Η Στεγαστική Κρίση στην Ελλάδα: Αιτίες και Προτάσεις για Λύσεις

Η στεγαστική κρίση που αντιμετωπίζουν οι πολίτες τα τελευταία χρόνια δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στη μείωση της οικοδομικής δραστηριότητας ή στην αυξημένη ζήτηση για κατοικίες. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους, ένας από τους κύριους παράγοντες που οδηγούν σε αύξηση των ενοικίων και των τιμών των ακινήτων είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος παραμένει ανεκμετάλλευτο.

Τα δεδομένα από την Απογραφή του 2021 παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή αντίφαση: η Ελλάδα διαθέτει πάνω από 2,2 εκατομμύρια κατοικίες, ωστόσο το 34,5% αυτών καταγράφεται ως κενό.Παρά την αύξηση του συνολικού οικιστικού αποθέματος κατά 3,5% μεταξύ 2011 και 2021, οι κατοικίες που προσφέρονται προς ενοικίαση ή πώληση έχουν μειωθεί σημαντικά. Συγκεκριμένα, μέσα σε δέκα χρόνια οι κενές κατοικίες διαθέσιμες για μακροχρόνια μίσθωση μειώθηκαν κατά 10,4%, ενώ αυτές που προσφέρονταν προς πώληση υποχώρησαν κατά 33,1%. Ταυτόχρονα παρατηρείται αύξηση των «αδρανών» ακινήτων—δηλαδή εκείνων που παραμένουν κλειστά χωρίς να διατίθενται ούτε προς ενοικίαση ούτε προς πώληση.

Στεγαστική Κρίση: Οικονομικό Βάρος για Πολίτες

Όπως αναφέρει η μελέτη αυτή,η κατάσταση αυτή έχει άμεσες συνέπειες στις τιμές της αγοράς. Αν και η χώρα έχει έναν μεγάλο αριθμό κατοικιών στη διάθεσή της, η πραγματική προσφορά είναι περιορισμένη. Αυτό εντείνει τις πιέσεις στα ενοίκια και τις αξίες των ακινήτων.

Χρησιμοποιώντας ένα ειδικό μακροοικονομικό μοντέλο προσαρμοσμένο στα ελληνικά δεδομένα, οι συντάκτες εκτιμούν ότι η ανεπαρκής αξιοποίηση του υπάρχοντος στεγαστικού αποθέματος έχει οδηγήσει σε αύξηση των πραγματικών τιμών έως και κατά 19%.Εάν δεν υπήρχε περιορισμένη ανάκαμψη στην οικοδομή τα τελευταία χρόνια, αυτή η επίδραση θα μπορούσε να φτάσει το 26,7%.Αντίθετα σενάρια δείχνουν ότι αν επανενταχθούν μέρος των κενών ακινήτων στην αγορά θα μπορούσαν οι τιμές να υποχωρήσουν από 15% έως και 24% μέσα σε έξι χρόνια.

Πολυδιάστατο Πρόβλημα

Η έρευνα αντικρούει την άποψη ότι μόνο οι βραχυχρόνιες μισθώσεις ευθύνονται για τη στεγαστική κρίση. Αν κι αναγνωρίζει τον αντίκτυπό τους σε συγκεκριμένες περιοχές υψηλής ζήτησης,επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα είναι πολυδιάστατο. Πολλά ακίνητα μένουν ανεκμετάλλευτα λόγω κληρονομικών ζητημάτων ή ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων καθώς επίσης λόγω υψηλού κόστους ανακαίνισης ή κακής κατάστασης.

Ανάκαμψη της Οικοδομής

Το Γραφείο Προϋπολογισμού σημειώνει επίσης πως η οικοδομική δραστηριότητα δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα πριν την οικονομική κρίση. Οι επενδύσεις στον τομέα αυτό αντιστοιχούν μόλις στο 3,1% του ΑΕΠ σήμερα—σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ στο περίπου 5%, ενώ πριν από δύο δεκαετίες ξεπερνούσαν το10% του ΑΕΠ.

Aν και έχουν αυξηθεί ξένες επενδύσεις στον τομέα ακινήτων τα τελευταία χρόνια αυτές επικεντρώνονται κυρίως σε συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων χωρίς απαραίτητα να μεταφράζονται σε περισσότερες διαθέσιμες κατοικίες για τους Έλληνες πολίτες.

Προτάσεις Πολιτικής

Η μελέτη προτείνει πέντε βασικούς άξονες πολιτικής:

• Eπίλυσης κληρονομικών ζητημάτων ώστε να ενεργοποιηθούν χιλιάδες ανεκμετάλλευτα ακίνητα.
• Φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις.
• Πρόγραμμα ανακαινίσεων , όπου θα ανταλλάσσονται έργα αναβάθμισης με τη διάθεση ακινήτων στην αγορά.
• Στοχευμένη παρέμβαση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις , ειδικά στις περιοχές υψηλής πίεσης.
• Δημόσιες & ιδιωτικές επενδύσεις , τόσο στη δημιουργία νέων κατοικών όσο και στη κοινωνική στέγα- ση .

Το κύριο συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές:

Η Ελλάδα χρειάζεται όχι μόνο περισσότερες οικές αλλά κυρίως καλύτερη αξιοποίηση όσων ήδη υπάρχουν.
Καθώς εκατοντάδες χιλιάδες σπίτια παραμένουν ανεκμετάλλευτα ,η στεγαστική κρί- ση θα συνεχίζει να πλήττει νοικοκυριά & νέους ανθρώπους που δυσκολεύονται να βρουν προσιτές λύσεις στέγα- σης.