Σε μια περίοδο έντασης βρίσκονται οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, καθώς η Αθήνα ενισχύει τις διεθνείς της συμμαχίες, προετοιμάζεται για την εγκατάσταση του ηλεκτρικού καλωδίου ανατολικά της Κάσου και διατηρεί ενεργό το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων.
Στο επίκεντρο αυτής της νέας φάσης αντιπαράθεσης βρίσκεται η επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI), καθώς και η πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης να διατηρήσει το δικαίωμα επέκτασης των εθνικών χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια. Η ελληνική πλευρά έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα υποχωρήσει σε θέματα κυριαρχίας, απορρίπτοντας τις τουρκικές αξιώσεις. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με την τριήμερη παραμονή του στο Καστελόριζο έστειλε το μήνυμα αυτό στη γείτονα χώρα: «Δεν απειλούμε κανέναν, αλλά δεν δεχόμαστε και απειλές και υποδείξεις από κανέναν. Είμαστε έτοιμοι να προασπίσουμε την εθνική μας ακεραιότητα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα». Ταυτόχρονα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διαλόγου με την Τουρκία, επισημαίνοντας ότι αυτό αποτελεί επιλογή «αυτοπεποίθησης και πίστης στο Διεθνές Δίκαιο».
Γαλλική στήριξη για το καλώδιο αν χρειαστεί
Οι αντιδράσεις από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης σχετικά με αυτήν τη συνάντηση είναι έντονες, επαναφέροντας τη συζήτηση γύρω από την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών κοντά στα σύνορα. Αυτό καθιστά δύσκολη οποιαδήποτε προσπάθεια κατευνασμού της κατάστασης. Επιπλέον, οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας αναμένονται να κλονιστούν περαιτέρω λόγω της πόντισης του GSI που θεωρείται στρατηγικής σημασίας έργο αλλά παράλληλα ευαίσθητο θέμα στις διμερείς σχέσεις. Ελλάδα, Κύπρος και Γαλλία σχεδιάζουν τις επόμενες κινήσεις τους για τις έρευνες στον βυθό που αναμένονται σύντομα. Η ανάδοχος εταιρεία Meridiam σε συνεργασία με τη Nexans και τον ΑΔΜΗΕ έχει αναλάβει τον σχεδιασμό αυτού του επιχειρησιακού πλάνου.
Μετά τη συνάντηση μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Εμμανουέλ Μακρόν στο Παρίσι, είναι πιθανό να υπάρξει γαλλική στήριξη στην περίπτωση που χρειαστεί κατά τη διάρκεια αυτού του εγχειρήματος. Το γεωστρατηγικό ενδιαφέρον γύρω από αυτήν την εξέλιξη είναι υψηλό καθώς οι εργασίες διεξάγονται κοντά στην Κάσο και Καρπάθο. Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε ουσιαστικά να ακυρώσει το παράνομο μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης ενώ θα επιβεβαιώσει την ελληνοαιγυπτιακή ΑΟΖ που οριοθετήθηκε πριν τρία χρόνια.
Ωστόσο,παραμένει αβέβαιο πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα όταν εκδοθεί η σχετική Navtex από πλευράς Ελλάδας δεδομένου ότι υπάρχει φόβος επανάληψης επεισοδίων όπως αυτά που σημειώθηκαν στην Κάσο το 2024.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι οι διαδικασίες έρευνας κι εγκατάστασης καλωδίων αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας: «Στο ζήτημα της έρευνας και πόντισης καλωδίων δεν χωρεί μέση οδός. Όποιος θεωρεί ότι μπορεί να παραβιάζει διεθνείς κανόνες χωρίς συνέπειες τελικά πληρώνει».
Δικαίωμα επέκτασης έως 12 νμ
Η Αθήνα συνεχίζει επίσης να κρατά ενεργό στο τραπέζι το δικαίωμα επέκτασής των χωρικών υδάτων μέχρι τα 12 νm . Η δήλωση αυτή από τον Πρωθυπουργό στη ΔΕΘ προκάλεσε ισχυρές αντιδράσεις στην Τουρκία. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να ασκήσει αυτό το δικαίωμα εξετάζοντας αρχικά μια πιθανή επέκταση νότια ή δυτικά της Κρήτης. Ο κος Γεραπετρίτης ανέφερε πως αυτή η επέκταση αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα βάσει διεθνούς νομιμότητας ενώ ο χρόνος εφαρμογής αυτής θα καθοριστεί μονομερώς σύμφωνα με τα συμφέροντα της χώρας μας.
Η ελληνική διπλωματία επισημαίνει πως μόνο ένα θέμα υπάρχει προς επίλυση μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας: αυτό αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας κι ΑΟΖ που μπορεί να οδηγηθεί σε διεθνές δικαστήριο αν χρειαστεί όμως όπως είπε ο υπουργός Εξωτερικών οι συνθήκες δεν είναι ακόμα ώριμες για κάτι τέτοιο.«Με τα σημερινά δεδομένα δεν υπάρχουν ακόμη προϋποθέσεις», τόνισε χαρακτηριστικά.
Το κλίμα αναμένεται επίσης πιο τεταμένο καθώς η Τουρκία σκοπεύει σύντομα να φέρει προς ψήφο στη Βουλή τον νόμο περί «Γαλάζια Πατρίδα», προσπαθώντας έτσι ν’ αμφισβητήσει τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας .Από πλευράς Αθήνας δηλώνεται ετοιμότητα αντίδραση μέσω εκδόσεων εκτελεστικών διαταγμάτων σχετικά με Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) κι Θαλάσσια Πάρκα.
Για τη θωράκιση των εθνικών θέσεων ,η Ελλάδα συνεχώς ενισχύει τις στρατηγικές συνεργασίες στον διεθνή χώρο . Η στρατηγικής σημασίας συνεργασία με Ισραήλ έχει λάβει δημόσια στήριξη από εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Ακόμη ,αναμένεται επίσκεψη Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα μέχρι τέλος χρόνου στα πλαίσιο Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ , γεγονός που προβλέπεται πως θα ενισχύσει περαιτέρω τους δεσμούς μεταξύ δύο κρατών.