Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη έχει προκαλέσει σοκ όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, ανοίγοντας μια ευρεία συζήτηση σχετικά με τις ιατρικές πρακτικές που σχετίζονται με την αντιγήρανση και τη διαδικασία καθαρισμού αίματος. Το τραγικό συμβάν που συνέβη σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι έχει στρέψει την προσοχή της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας στην υπόθεση.
Ο Δρ. Άλεν Π. Γκριν, ένας αναγνωρίσιμος Αμερικανός κλινικός παθολόγος και Αναπληρωτής Ιατρικός Διευθυντής της Global Apheresis, ο οποίος έχει εκτελέσει περισσότερες από 500 διαδικασίες πλασμαφαίρεσης, προχώρησε σε μια λεπτομερή ανάλυση του θέματος.Μέσα από το άρθρο του, φωτίζει τα ιατρικά πρωτόκολλα, διαχωρίζει τις διάφορες μεθόδους και αναλύει τους πραγματικούς κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα για την ασφάλεια των ασθενών.
Γράφει ο Δρ. Άλεν Π. Γκριν
Αναπληρωτής Ιατρικός Διευθυντής, Global Apheresis
Στις 9 Σεπτεμβρίου, η είδηση για τον θάνατο του 54χρονου Γιώργου Μαζωνάκη λόγω καρδιακής ανακοπής κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας φιλτραρίσματος αίματος σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι συγκίνησε το κοινό. Ήταν ένας από τους πιο αγαπητούς καλλιτέχνες της Ελλάδας με τριάντα χρόνια καριέρας που άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στον κόσμο της μουσικής, όπως αποδεικνύεται από την πλήθος κόσμου που παραβρέθηκε στην κηδεία του. Εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του καθώς και στους θαυμαστές του.
Στις ημέρες μετά το περιστατικό αυτό δέχομαι συνεχώς ερωτήσεις σχετικά με την επικινδυνότητα της πλασμαφαίρεσης τόσο από ασθενείς όσο και από συναδέλφους ή ανθρώπους που επισκέπτονται αυτόν τον ιστότοπο: είναι πράγματι επικίνδυνη η πλασμαφαίρεση;
Aυτό το ερώτημα απαιτεί μια ακριβή επιστημονική απάντηση αντί για αμυντικές δηλώσεις. Ως κλινικός παθολόγος με πάνω από 500 διαδικασίες θεραπευτικής ανταλλαγής πλάσματος στο ενεργητικό μου, θα παραθέσω τι δείχνουν οι δημοσιευμένες πληροφορίες ασφαλείας καθώς επίσης τι φαίνεται να συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση και ποιες αλλαγές πιστεύω ότι πρέπει να γίνουν στον τομέα αυτό.
Η INUSpheresis δεν είναι ίδια με την πλασμαφαίρεση
Pεπορτάζ στα αγγλόφωνα μέσα έχουν χρησιμοποιήσει τους όρους «πλασμαφαίρεση», «ανταλλαγή πλάσματος» και «καθαρισμός αίματος» ως συνώνυμα χωρίς να κατανοούν ότι πρόκειται για διαφορετικές διαδικασίες οι οποίες έχουν σημαντική σημασία όσον αφορά τα δεδομένα ασφαλείας.
Aπό τη δικογραφία της ελληνικής υπόθεσης προκύπτει ότι χρησιμοποιήθηκε ένα σύστημα INUSpheresis. Η INUSpheresis αποτελεί μια κατοχυρωμένη μέθοδο διπλού φιλτραρίσματος (DFPP). Σε αυτή τη μέθοδο το πλάσμα διαχωρίζεται από τα κύτταρα αίματος μέσω ενός δευτερεύοντος φίλτρου πριν επιστρέψει στον ασθενή χωρίς αντικατάσταση άλλης ουσίας.
Aντίθετα η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος (TPE), η οποία είναι η μέθοδος που εφαρμόζω εγώ προσωπικά κι έχει υποστεί εκτενή έρευνα όπως θα δείτε παρακάτω λειτουργεί διαφορετικά: αφαιρείται το πλάσμα ενώ αντικαθιστάται άμεσα με νέο διάλυμα λευκωματίνης (αλβουμίνης).
Eίναι σημαντικό να σημειώσουμε πως αν και μοιράζονται τεχνολογικές βάσεις οι δύο αυτές μέθοδοι έχουν διαφορετικά επίπεδα κινδύνου καθώς επίσης ξεχωριστή επιστημονική τεκμηρίωση πίσω τους.Τα στατιστικά στοιχεία ασφαλείας στα οποία αναφέρονται πολλά δημοσιεύματα αφορούν κυρίως τη TPE κι όχι τη συγκεκριμένη μέθοδο που εφαρμόστηκε στον ασθενή μας εδώ.
Έχω εξετάσει διεξοδικά αυτές τις διαφορές στο άρθρο μου “INUSpheresis vs θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος”, ένα κείμενο ιδιαίτερα δημοφιλές τον τελευταίο χρόνο λόγω των γεγονότων αυτών.
Kανένα στοιχείο δεν υποδηλώνει πως ο θάνατος σχετίζεται άμεσα με τον εξοπλισμό αυτό καθ’ εαυτόν όμως επιβεβαιώνει πως οι καθησυχαστικοί αριθμοί μαζί με τρομακτικούς τίτλους ειδήσεις περιγράφουν δύο εντελώς διαφορετικές διαδικασίες χωρίς επαρκείς λεπτομέρειες γύρω απ’ αυτές.
Tι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής επίσημα
Tο ζήτημα βρίσκεται ακόμα υπό έλεγχο καθώς πραγματοποιείται νεκροψία-νεκροτομή χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται ακόμη η αιτία θανάτου ενώ περιμένουμε αποτελέσματα των ιστολογικών εξετάσεων.
Δύο γιατροί αντιμετωπίζουν κατηγορία σε βαθμό κακουργήματος λόγω έκθεσης σε κατάσταση πρόκλησης θανάτου αλλά αρνούνται κάθε ευθύνη δικαιούμενοι φυσικά μία δίκαιη δικαστική εξέταση.
- Tο Υπουργείο Υγείας δήλωσε ότι ο χώρος είχε άδεια λειτουργίας γενικού ιατρείου αλλά δεν είχε εξουσιοδότηση για πλασμαφαίρεση ενώ ανέφερε πως τέτοιες διαδικασίες πρέπει να γίνουν αποκλειστικά σε νοσοκομειακό περιβάλλον δίνοντας εντολή επιθεώρησης απο τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών.
- Mε βάση τα στοιχεία στη δικογραφία υπεγράφη συνεδρία διάρκειας περίπου σαράντα δύο λεπτών κάτι κρίσιμο όσον αφορά αν είχε ξεκινήσει ή όχι η θεραπεία .
- Mάλιστα σύμφωνα πάντα στις μαρτυρίες , οι διασώστες βρήκαν μη λειτουργικό απινιδωτή στο χώρο .
- Tέλος ,ο τραγουδιστής μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο “Ελπίδας” όπου επιβεβαιώθηκε ο θάνατός του στις 5:40 μ.m., παρά τις προσπάθειες ανάνηψης σύμφωνα πάντα προς πρωτόκολλα χωρίς αποτέλεσμα .
Πιο λεπτομερή στοιχεία υπάρχουν στη δικογραφία συμπεριλαμβανόμενες χρονικές σημάνσεις όμως δε σκοπεύω ν’αναπαραγάγω εδώ γιατί αποτελούν αμφισβητούμενες πληροφορίες μέσα σ’ένα ενεργό δικαστήριο κι ούτε είναι σωστό ν’ αξιολογούνται μέσω ενός blog ενός επαγγελματία υγείας.
Υπήρξε επίσης πληθώρα πληροφοριών σχετικά μ’ εκείνη την ημέρα κυρίως μέσω καταθέσεων των εμπλεκόμενων , ωστόσο ούτε αυτά θα σχολιάσω γιατί δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα συγκατάθεσης εκ μέρους αυτού αφού οικογένεια αντιτίθεται στους χαρακτηρισμούς αυτού .
Kairos na min prochoris se therapeia sometimes the right decision is to not proceed with treatment!
Το συμπέρασμα παραμένει ισχυρό ανεξάρτητα απ’ όσα μπορεί ν’ αποκαλύψουν τελικά οι εξετάσεις :
Η πιο κρίσιμη επιλογή ασφαλείας κατά τη διάρκεια μιας παρέμβασης συχνά είναι αυτή (na min pragmatopoiiseis ti therapeia).
Μια Προγραμματισμένη Συνέδρια Πάσχει από Δομικό, και Όχι Κλινικό, Πρόβλημα
Αυτό είναι το στοιχείο που είναι πιο δύσκολο να αγοράσει κανείς μαζί με ένα μηχάνημα.Ο εξοπλισμός είναι εμπορικά διαθέσιμος. Η κρίση, όμως, για το πότε δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί προέρχεται αποκλειστικά από την εκπαίδευση και την κλινική εμπειρία.
Δύο Τρόποι για να Ερμηνευτεί το Περιστατικό
Αν αφαιρέσουμε τις εικασίες,μένουμε με δύο βασικές πιθανότητες.
Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε με τρόπο που προκάλεσε βλάβη. Λάθος υγρού αντικατάστασης, απουσία προθεραπευτικών ελέγχων, ακατάλληλος εξοπλισμός ή ένας ασθενής που εξαρχής δεν έπρεπε να υποβληθεί σε θεραπεία.
Πόσο Ασφαλής Είναι Τελικά η Πλασμαφαίρεση;
Υπάρχουν δύο πράγματα που πρέπει να κατανοήσει κανείς πριν διαβάσει οποιοδήποτε από αυτά τα νούμερα.
- Οι θάνατοι που αποδίδονται στην ίδια τη διαδικασία είναι εξαίρετικά σπάνιοι.
- Οι σοβαρές επιπλοκές είναι ασυνήθιστες και εντοπίζονται κυρίως σε πιο βαρείς ασθενείς.
- Η λευκωματίνη αποφεύγει το μεγαλύτερο μέρος του αλλεργικού κινδύνου.
- Η κλινική δοκιμή AMBAR είναι η πλέον σχετική.
- Τα στοιχεία για την INUSpheresis συγκεντρωμένα είναι περιορισμένα.
Eπιμένω: όταν εκτελείται σωστά, με λευκωματίνη, σε ανθρώπους που δεν είναι οξέως άρρωστοι οι σοβαρές επιπλοκές από την TPE μετατρέπονται σε κλάσματα της μονάδας και οι θάνατοι που προκαλούνται από τη διαδικασία είναι εξαίρετικά σπάνιοι.
Το Μηχάνημα Είναι Το Εύκολο Κομμάτι
Aυτό το εξαιρετικό ιστορικό ασφαλείας έχει μια απρόβλεπτη συνέπεια.Επειδή η TPE είναι τόσο ασφαλής στα χέρια ειδικών μοιάζει εύκολη. Μια κλινική αγοράζει ένα μηχάνημα…
Προβλήματα στην Ιατρική
- Ο προ-θεραπευτικός έλεγχος είναι το ίδιο σημαντικός με την ίδια τη διαδικασία: πρόσφατες εξετάσεις, καρδιακό ιστορικό, επανεξέταση φαρμάκων και μια εμπεριστατωμένη ιατρική αξιολόγηση για τη σημερινή κατάσταση του ασθενούς.
- Η ετοιμότητα για έκτακτη ανάγκη είναι ένα στοιχείο που πρέπει να ελέγχεται προληπτικά, όχι κάτι που θεωρείται δεδομένο. Πιστοποιημένα προσωπικά, φάρμακα και εξοπλισμός έτοιμο στο δωμάτιο και επιβεβαιωμένα ότι λειτουργούν, με ένα ξεκάθαρο σχέδιο για την άμεση κλήση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Τίποτα από αυτά δεν είναι δύσκολο για μια ομάδα που κάνει αυτή τη δουλειά καθημερινά. Όλα αυτά, όμως, είναι άκρως επικίνδυνα για μια ομάδα που δεν έχει την εμπειρία.
Ποιος πρέπει να επιβλέπει τη διαδικασία
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η θεραπευτική αφαιρετική υπάγεται στην ιατρική των μεταγγίσεων. Πρόκειται για μια επίσημη υποειδικότητα και αποτελεί μέρος της εκπαίδευσης των κλινικών παθολόγων και των ειδικών ιατρικής μεταγγίσεων. Είναι ο τομέας που εποπτεύει τις υπηρεσίες αφαιρέσεως στα νοσοκομεία.
Αυτό αξίζει να γίνει γνωστό διότι ο τίτλος «κλινική μακροχρόνια» δεν αποτελεί ιατρικό διαπιστευτήριο ούτε η ιδιοκτησία ενός μηχανήματος αφαιρέσεως. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ένας γιατρός βρίσκεται στο κτίριο αλλά για ποιο πράγμα ακριβώς εκπαιδεύτηκε ο συγκεκριμένος γιατρός.
Αν σκέφτεστε να υποβληθείτε σε ανταλλαγή πλάσματος οποιουδήποτε είδους, αυτές είναι οι ερωτήσεις που θα κάνατε:
- Ποιος επιβλέπει τη διαδικασία και ποια είναι η εκπαίδευσή του συγκεκριμένα στην αφαίρεση ή την ιατρική μεταγγισεων;
- Ποιος βρίσκεται δίπλα στο κρεβάτι για όλη τη διάρκεια και πόσες ανταλλαγές πλάσματος έχει πραγματοποιήσει;
- Tι υλικό αντικατάστασης χρησιμοποιείτε; Για πρότυπα μακροχρόνιας και ευεξίας η απάντηση θα πρέπει γενικά να είναι η λευκοματίνη.
- Ποιες εξετάσεις και ιστορικό ελέγχονται εκ των προτέρων; Και υπό ποιες συνθήκες θα ακυρώνατε τη συνεδρία μου;
- Pοιο είναι το πρωτόκολλό σας όταν χτυπάει ένας συναγερμός του μηχανήματος ή αν εμφανίσω κάποια αλλεργική αντίδραση;
Η τέταρτη ερώτηση είναι αυτή που διαχωρίζει ένα κλινικό ιατρικό πρόγραμμα από μια καθαρά εμπορική επιχείρηση. Οποιοδήποτε κλινική αξίζει την εμπιστοσύνη σας θα απαντήσει και στις έξι χωρίς τον παραμικρό δισταγμό.
Το σημείο στο οποίο αξίζει να σταθούμε
Το Υπουργείο Υγείας της Ελλάδας ανακοίνωσε τη σύσταση επιτροπής για την ιατρική της μακροχρόνιας θεραπείας, πρότεινε περιορισμούς στη διαφήμιση και υποσχέθηκε ένα δημόσιο εργαλείο ελέγχου για το ποιες κλινικές διαθέτουν άδεια λειτουργίας. Το αν αυτή είναι η σωστή αντίδραση αποτελεί ζήτημα πολιτικής απόφασης κι δεν πρόκειται να προσποιηθώ ότι θα το λύσω εδώ.