Στη Φρανκφούρτη, την Τρίτη (29/9), ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθώς και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, συμμετείχε σε συζήτηση με τον Πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Γερμανίας (Deutsche Bundesbank), καθηγητή Δρ. Γιοακίμ Νάγκελ. Το θέμα της εκδήλωσης ήταν «Ευκαιρίες για την Ευρώπη σε μια νέα παγκόσμια τάξη» και πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4ου Συνεδρίου Χρηματοπιστωτικών Αγορών που διοργάνωσε η Deutsche Bundesbank.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε από τη Γερμανία ότι η Ευρώπη χρειάζεται αποφασιστικότητα και ταχύτητα στις μεταρρυθμίσεις αντί να παραμένει εσωστρεφής. Η ομιλία του επικεντρώθηκε στην ανάγκη εξωστρέφειας της Ένωσης, στην άμεση εφαρμογή αποφάσεων, στη βελτίωση των συνθηκών ζωής των πολιτών και στον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Ακολουθούν τα κύρια σημεία από την τοποθέτηση του κ. Πιερρακάκη:
Η πρόκληση για την Ευρώπη είναι η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, όχι η αναγνώριση τους
«Απαντώντας στην ερώτησή σας, θα έλεγα ότι το ζητούμενο είναι η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων κι όχι απλώς η διάγνωση. Ο Ενρίκο Λέτα έχει συντάξει μια εξαιρετική έκθεση νωρίτερα εδώ. Παρομοίως, ο Μάριο Ντράγκι έχει επίσης προσφέρει σημαντική εργασία.Γνωρίζουμε γενικά τι πρέπει να κάνουμε. Η πρόκληση για τη σημερινή γενιά πολιτικών είναι να προχωρήσει στην υλοποίηση των απαραίτητων αλλαγών που συζητούνται εδώ και πολύ καιρό στην Ευρώπη.
Συχνά με ρωτούν -ιδιαίτερα στη Γερμανία- ποιες συμβουλές μπορεί να δώσει η Ελλάδα ή ποια στρατηγική μπορεί να προτείνει βάσει της εμπειρίας της κατά τη διάρκεια της κρίσης. Η απάντησή μου είναι ότι δεν υπάρχουν έτοιμες λύσεις. Στην πολιτική χρειάζεται έμπνευση. Ωστόσο, αν υπάρχει ένα κοινό στοιχείο ανάμεσα στις ελληνικές και ευρωπαϊκές εμπειρίες αυτό θα ήταν: οι συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις που συζητούσαμε επί δεκαετίες στην Ελλάδα.
Kαι ενώ γνωρίζαμε τι χρειαζόταν να γίνει – όπως οι αλλαγές στο εργασιακό περιβάλλον ή στο συνταξιοδοτικό σύστημα- δεν είχαμε προχωρήσει σε αυτές τις ενέργειες για μεγάλο χρονικό διάστημα ειδικά κατά τις περιόδους αβεβαιότητας. Αυτό οδηγεί σε αυτό που θα αποκαλούσα “μέρισμα του προφανούς”.
Για την Ευρώπη αυτά τα αυτονόητα περιλαμβάνουν την Ένωση Κεφαλαιαγορών,την Τραπεζική Ένωση καθώς επίσης τη διαμόρφωση μιας στρατηγικής γύρω από τεχνολογία που θα καθοδηγεί τις συζητήσεις μας μέσα στο νέο γεωπολιτικό σκηνικό. Διότι το πλαίσιο έχει αλλάξει δραστικά: έχουμε δύο πολέμους που εξελίσσονται παράλληλα επηρεάζοντας άμεσα τις χώρες μας.
Aναμφίβολα αντιμετωπίζουμε ενεργειακή κρίση καθώς επίσης προκλήσεις στις αγορές ομολόγων απαιτώντας άμεσες απαντήσεις αλλά παράλληλα πρέπει να επιτύχουμε αποτελέσματα στον τομέα των μεταρρυθμίσεων.»
Η Ευρώπη κάνει βήματα μπροστά αλλά χρειάζεται επιτάχυνση
“Πιστεύω πως κάνουμε πρόοδο κι έχουμε αρχίσει ήδη να βλέπουμε αποτελέσματα.” Δεν μπορούμε όμως εύκολα να πούμε αν έχουμε φτάσει στο 100% όσων απαιτούνται γιατί σίγουρα δεν έχουμε ολοκληρωθεί πλήρως.” Το ζητούμενο είναι πόσο μακριά μπορούμε ακόμα να φτάσουμε.”
“Ιδιαίτερα όσον αφορά τον τομέα Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων καθώς επίσης τις πρωτοβουλίες υπό την ιρλανδική προεδρία σχετικά με θέματα ολοκλήρωσης αγοράς MISP (Market Integration and Supervision Package) υπάρχουν θετικές εξελίξεις.” Υπάρχει πραγματική πρόοδος ωστόσο πρέπει όλοι οι τομείς ν’ αναπτύσσονται συγχρόνως.”
“Δεν μιλούμε μόνο για MISP αλλά συμπεριλαμβάνεται επίσης ο τραπεζικός τομέας όπως η Τραπεζική Ένωση κι άλλοι σχετικοί κλάδοι.” Είναι σημαντικό πως οι υπουργοί Οικονομικών διευρύνονται στα θέματα προς συζήτηση γινόμενοι “jacks of all trades” δηλαδή καλούνται ν’ ασχολούνται με πολλά διαφορετικά πεδία.”
“Διότι τελικά οι αποφάσεις γύρω από θέματα άμυνας ενέργειας ή τεχνολογίας επηρεάζουν τους οικονομικούς μας σχεδιασμούς.” Οι απαραίτητες αλλαγές πρέπει ν’ υλοποιούνται ταυτόχρονα ώστε πράγματι αυτή η διαδικασία εξέλιξης ν’ αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική.”
Η απλοποίηση δεν ισοδυναμεί με απορύθμιση – δυνατότητα μειώσεως γραφειοκρατίας στην Ευρώπη
“<Εάν ρωτήσετε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις περίπου το 61% θεωρεί πως πρόσθετες γραφειοκρατικές διαδικασίες εμποδίζουν τις επενδύσεις τους.” Στην Ελλάδα είχαμε ενδιαφέρουσα εμπειρία πάνω σ' αυτό όπως γνωρίζει καλά ο Πρόεδρος." "<Η ιδέα ήταν χαρτογράφηση όλων των συναλλαγών ενός πολίτη ή μιας επιχείρησης με κρατικούς φορείς: από τη γέννηση ενός παιδιού έως τον θάνατο αγαπημένου προσώπου.” Όλες αυτές οι διαδικασίες είχαν πολλές απαιτήσεις τόσο από ευρωπαϊκή όσο κι ελληνική νομοθεσία." "<Στην Εσθονία πάλι όπου όλα έχουν ψηφιοποιηθεί πολλές διαδικασίες ολοκληρώνεται μέσω μίας μόνο ενέργειας.” Στην Ελλάδα ωστόσο όταν γεννιόνταν ένα παιδί χρειαζόντουσαν πέντε διαφορετικά βήματα." "<Φανταστείτε λοιπόν πόσο περίπλοκες ήταν αυτές οι διαδικασίες για επιχειρήσεις.” Για αυτό ξεκινήσαμε παράλληλα προσπάθειες απλοποίησης μαζί με ψηφιοποίηση.” "<Για ένα κράτος όπως εκείνης της Γερμανίας υπάρχει μεγαλύτερη πρόκληση λόγω δομών διακυβέρνησης.” Ωστόσο πιστεύω πως όλη η Ευρώπη χρειάζεται μία αντίστοιχη προσέγγιση."
Η καθημερινή δραστηριότητα ενός πολίτη ή εργαζομένου στην Ευρώπη έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές.Πολλές εθνικές αγορές και κράτη μέλη έχουν προχωρήσει σε βελτιώσεις.
Πιστεύω ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει αξιοσημείωτη πρόοδο σε αυτόν τον τομέα. Η ίδρυση της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης του Δημοσίου, γνωστή ως gov.gr, σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, θεωρείται η δεύτερη πιο επιδραστική μεταρρύθμιση στην ιστορία της χώρας μετά την καθιέρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Όταν ξεκινάς από ένα περιβάλλον γεμάτο γραφειοκρατία και αρχίζεις να απλοποιείς και να ψηφιοποιείς τις διαδικασίες, μειώνεις τα διοικητικά βάρη για τις επιχειρήσεις και διευκολύνεις τη ζωή των πολιτών. Αυτή η μεταρρύθμιση αποδεικνύεται εξαιρετικά δημοφιλής.
Από την ελληνική εμπειρία προκύπτει ένα σημαντικό δίδαγμα. Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτών των κανόνων προέρχεται από το ευρωπαϊκό επίπεδο. Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να εφαρμόσουμε την ίδια απλοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι δυνατόν να κάνουμε τους κανόνες πιο κατανοητούς; Μέρος της συζήτησης γύρω από τις τράπεζες επικεντρώνεται ακριβώς στην ανάγκη για απλοποίηση, με ευρεία συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών ότι πρέπει να κινηθούμε προς αυτή την κατεύθυνση.Απλοποίηση δεν σημαίνει απορρύθμιση· σημαίνει ότι οι κανόνες γίνονται πιο εύχρηστοι και λειτουργικοί. Σε αυτό το πεδίο πιστεύω ότι θα υπάρξει πρόοδος.
Υπάρχει όμως κι ένα άλλο κρίσιμο δίδαγμα που θα ήθελα να αναφέρω στο τέλος αυτού του κειμένου: δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Δημιουργήσαμε στην Ελλάδα υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης,αλλά το κύριο μήνυμα είναι πως το ψηφιακό κράτος δεν περιορίζεται στη διαδικασία ψηφοφορίας· σχετίζεται με τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών και τη δημιουργία μιας δημόσιας διοίκησης που επικεντρώνεται στις ανάγκες τους.
Σε καμία χώρα της Ευρώπης η δημόσια διοίκηση δεν σχεδιάστηκε εξαρχής με γνώμονα τον πολίτη εκτός ίσως από την Εσθονία. Γενικά τα κράτη διαμορφώθηκαν σταδιακά μέσα από μια σειρά κανόνων που συγκεντρώθηκαν σε διάφορους πολιτικούς τομείς, γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία ενός πολύπλοκου νομικού πλαισίου.
Όταν λοιπόν απλουστεύουμε αυτούς τους κανόνες ώστε να γίνουν πιο λειτουργικοί και έπειτα τους ψηφιοποιούμε χρησιμοποιώντας τεχνολογία ως εργαλείο, ανοίγονται νέοι δρόμοι για τον πολίτη στους τομείς όπως τα δημόσια οικονομικά, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση. Αυτή είναι μια θετική μεταρρύθμιση γύρω από την οποία μπορούν να ενωθούν πολιτικές δυνάμεις όλων των αποχρώσεων κι πιστεύω πως πρέπει να γίνει πράξη στην Ευρώπη μέσω μιας μηχανικής προσέγγισης: εντοπισμός προβλημάτων, απλούστευση διαδικασιών και σχεδίαση λύσεων».
Το ψηφιακό ευρώ στον πυρήνα της χρηματοπιστωτικής κυριαρχίας στην Ευρώπη
«Συνολικά θεωρώ πως κλειδί είναι η ανθεκτικότητα.Όταν μιλάμε για ψηφιακή μετάβαση και πληρωμές μέσω digital πλατφορμών συνήθως σκεπτόμαστε υπό το πρίσμα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας – κάτι που αποτελεί υπαρξιακή πρόκληση για εμάς ως Ευρωπαίους πολίτες». Χρειάζεται μια ευρωπαϊκή αντίληψη σχετικά με τη χρηματοπιστωτική κυριαρχία μας.»
(Συνέχεια άρθρου)
Η επιλογή της αυτονομίας αποτελεί την τελευταία λύση, καθώς οι διαθέσιμοι πόροι είναι περιορισμένοι. Είναι σημαντικό να επιλέγουμε με προσοχή τους τομείς στους οποίους θα επενδύσουμε.
Στις κρίσιμες πρώτες ύλες, η συζήτηση είναι πιο εκτενής. Ωστόσο, όταν αναφερόμαστε στην τεχνολογία και τις αλυσίδες εφοδιασμού που σχετίζονται με αυτήν, έχουμε ουσιαστικά τρεις στρατηγικές επιλογές. Επενδύουμε σε τομείς όπου έχουμε συγκριτικό πλεονέκτημα. Ρυθμίζουμε έξυπνα τους τομείς στους οποίους υστερούμε και ασκούμε έλεγχο για να διατηρήσουμε τη δύναμή μας.Και ανάμεσα σε αυτές τις δύο στρατηγικές υπάρχει η δυνατότητα να δημιουργήσουμε ευρωπαϊκό πλεονέκτημα εκεί όπου αυτό σήμερα απουσιάζει.
Στον τομέα της τεχνολογίας,έχουμε πετύχει με παραδείγματα όπως η Airbus και το Galileo. Ωστόσο, σε πολλές άλλες περιπτώσεις που προσπαθήσαμε κάτι παρόμοιο, δεν τα καταφέραμε.Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί σχετικά με τα πεδία στα οποία θα προσπαθήσουμε να αποκτήσουμε ένα πλεονέκτημα που δεν διαθέτουμε προς το παρόν. Παράλληλα, η διαφοροποίηση πρέπει να αποτελεί μια γνήσια στρατηγική επιλογή. Θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι πιστεύω στη δύναμη που προέρχεται από την εξωστρέφεια και όχι από την απομόνωση.
Υπάρχει μια ιστορία από την αρχαία Ελλάδα που ανέφερα στο ECOFIN πριν λίγους μήνες: ο χρησμός των Δελφών κατά τη διάρκεια της περσικής εισβολής και ο Θεμιστοκλής. Ο χρησμός δήλωνε ότι τα “ξύλινα τείχη” θα προστάτευαν την πόλη. Η συντηρητική αντίληψη εκείνης της εποχής ερμήνευσε τον χρησμό κυριολεκτικά ως αναφορά σε μεγάλες ξύλινες οχυρώσεις για την προστασία από τον περσικό στρατό. Όμως ο Θεμιστοκλής είχε τη διορατικότητα να καταλάβει ότι τα “ξύλινα τείχη” αναφέρονταν στα πλοία και ότι η Αθήνα μπορούσε να αντλήσει δύναμη μέσω της εξωστρέφειας. Αυτή η ιστορία έχει ένα σημαντικό δίδαγμα: έτσι κέρδισε τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Η νίκη έρχεται μέσα από την ανοιχτότητα, γεγονός που είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τη στρατηγική εμπορίου της Ευρώπης. Το εμπόριο αντιστοιχεί περίπου στο 50% του ΑΕΠ μας, επομένως είναι απαραίτητο για την Ευρώπη να υιοθετήσει μια στρατηγική ανοιχτής πρόσβασης που θα παραμένει ευέλικτη και γρήγορη στην προσαρμογή στις αλλαγές του περιβάλλοντος αγοράς. Τελικά πρόκειται για ζήτημα νοοτροπίας – πιστεύω πως μπορούμε σίγουρα να αποκτήσουμε αυτή τη νοοτροπία».