Ανησυχητικά είναι τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης έρευνας που διεξήχθη σε μαθητές σχολείων του Πειραιά, εστιάζοντας στη βία μεταξύ των παιδιών. Τα ευρήματα δείχνουν: διάδοση ψευδών πληροφοριών, προσβλητικούς χαρακτηρισμούς και κοινωνικό αποκλεισμό. Αυτές οι συμπεριφορές εμφανίζονται πιο συχνά από τη σωματική βία και είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν από γονείς και εκπαιδευτικούς. Εξίσου ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περίπου το 25% των παιδιών που έχουν βιώσει σχολικό εκφοβισμό δεν έχει μοιραστεί την εμπειρία τους με κανέναν, κάτι που υπογραμμίζει τις προκλήσεις στην έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση του φαινομένου. Επιπλέον, το 15,6% των μαθητών παραδέχτηκε ότι έχει συμμετάσχει σε εκφοβισμό άλλου μαθητή, ενώ το 24,4% ανέφερε ότι έχει συμπεριφερθεί με τρόπο που πλήγωσε κάποιον συμμαθητή τους.
Η επιστημονική αυτή μελέτη πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς σε συνεργασία με την Ακαδημία Αθηνών στα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Δήμου Πειραιά. Η συγκεκριμένη έρευνα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς επικεντρώνεται αποκλειστικά σε ένα δήμο, επιτρέποντας μια εις βάθος ανάλυση του φαινόμενου μέσα σε συγκεκριμένο γεωγραφικό και κοινωνικό πλαίσιο. Υπό την καθοδήγηση του Αντιπρύτανη Οικονομικών και Ανάπτυξης Καθηγητή Δημήτρη Γεωργακέλλου από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς και της Ερευνήτριας Γ΄ Αγγελικής Υφαντής από την Ακαδημία Αθηνών,η ομάδα ερεύνησε τις συνθήκες αυτές.
Τα ευρήματα
Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας, πάνω από ένας στους τέσσερις μαθητές (26,6%) δήλωσαν ότι έχουν υποστεί σχολικό εκφοβισμό τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σχολικής χρονιάς. Το 8,5% ανέφερε ότι υφίσταται συστηματικό εκφοβισμό με περιστατικά που επαναλαμβάνονται δύο έως τρεις φορές τον μήνα ή ακόμα πιο συχνά. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μορφές αυτού του φαινόμενου καθώς κυριαρχούν οι «σιωπηλές» μορφές εκφοβισμού όπως η διάδοση ψευδών ειδήσεων ή ο κοινωνικός αποκλεισμός αντί για σωματική βία – γεγονός που καθιστά δυσκολότερο τον εντοπισμό τους από γονείς και δασκάλους.
Το πρόβλημα επεκτείνεται επίσης στο ψηφιακό πεδίο όπου σχεδόν ένας στους πέντε μαθητές (18,4%) ανέφερε πως έχει δεχθεί διαδικτυακό εκφοβισμό ενώ περίπου ένας στους επτά (14,1%) παραδέχθηκε πως έχει ασκήσει παρόμοια συμπεριφορά προς άλλους. Ωστόσο ένα θετικό στοιχείο είναι ότι σχεδόν επτά στους δέκα μαθητές (69,4%) δήλωσαν πρόθυμοι να βοηθήσουν έναν συμμαθητή όταν αντιληφθούν πως αυτός υφίσταται εκφοβισμό – κάτι που δείχνει τη σημασία της ενεργοποίησης της κοινότητας των μαθητών στην πρόληψη αυτής της κατάστασης.
Η καταγραφή τόσο των θυμάτων όσο και εκείνων που ασκούν τον εκφοβισμό αποκτά μεγάλη σημασία σύμφωνα με τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία. Μελέτες έχουν συνδέσει τον σχολικό εκφοβολισμό με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αντικοινωνικών συμπεριφορών αργότερα στη ζωή τους ενώ άλλες αναδεικνύουν τις προκλήσεις για παιδιά που υπηρέτησαν ως θύτες αλλά κι ως θύματα ταυτόχρονα στην ενηλικίωση τους.
Επιπλέον η παρουσίαση των αποτελεσμάτων κατέδειξε πως ο σχολικός εκφοβολισμός δεν εμφανίζεται εξίσου έντονα σε όλα τα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα πράγμα που απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση σχετικά με τον αντίκτυπο οικογενειακών ή κοινωνικοοικονομικών παραμέτρων καθώς επίσης κι ανισοτήτων κατά την ανάπτυξη πολιτικών πρόληψης.
Η πρόληψη
Τα συμπεράσματα αυτής της έρευνας επιβεβαιώνουν πως η αποδοτική πρόληψη κι αντιμετώπιση του φαινόμενου απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση πέρα από τα όρια μιας τάξης αναγνωρίζοντας παράλληλα τη σημαντικότητα οικογενειακής υποστήριξης καθώς επίσης κι ενός ισχυρού δικτύου συνεργασίας μεταξύ εκπαιδευτικών φορέων , οικογενειών , αυτοδιοίκησης αλλά κι κρατικών αρχών για στοχευμένα προγράμματα παρέμβασης.