Αύξηση Επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανακοίνωσε πρόσφατα την πρώτη αύξηση των επιτοκίων της μετά το 2023, με το βασικό επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων να ανέρχεται πλέον στο 2,25%. Αυτή η απόφαση ελήφθη λόγω των προβλέψεων για τον γενικό πληθωρισμό, ο οποίος αναμένεται να κυμανθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% το 2026, στο 2,3% το 2027 και στο 2,0% το 2028. Όσον αφορά τον πληθωρισμό που δεν περιλαμβάνει ενέργεια και τρόφιμα, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι θα διαμορφωθεί σε μέσο όρο του 2,5% για τα έτη 2026 και 2027 και σε ποσοστό του 2,2% για το έτος 2028.
Η αύξηση αυτή σημαίνει ότι τα δάνεια προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά θα γίνουν πιο ακριβά. Σκοπός αυτής της κίνησης είναι η μείωση των πληθωριστικών πιέσεων.Ως αποτέλεσμα της αύξησης του επιτοκίου παρατηρείται περιορισμός στην κατανάλωση καθώς επίσης και αύξηση του κόστους χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις. Αυτό οδηγεί σε μειώσεις επενδύσεων και γενικά σε μια επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
Πώς επηρεάζει τους ιδιώτες
Στην πράξη, η νέα πολιτική της ΕΚΤ συνεπάγεται υψηλότερα κόστη αποπληρωμής δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο. Για παράδειγμα: Ένα στεγαστικό δάνειο ύψους €100.000 με διάρκεια αποπληρωμής τα είκοσι χρόνια θα έχει μια ετήσια επιβάρυνση περίπου €150 έως €180 λόγω της αύξησης κατά 0,25%. Αντίστοιχα για ένα δάνειο ύψους €200.000 η επιβάρυνση διπλασιάζεται. Σε περίπτωση ενός επιχειρηματικού δανείου ύψους €1 εκατ., οι τόκοι αυξάνονται κατά περίπου €2.500 ετησίως.
Όσον αφορά τα νέα δάνεια (στεγαστικά ή καταναλωτικά), οι τράπεζες συνήθως μεταφέρουν αυτό το κόστος στους πελάτες τους καθιστώντας αυτά πιο ακριβά ενώ αναμένονται επίσης αυξήσεις στα επιτόκια πιστωτικών καρτών.
Θετικές πτυχές
Aξιολογώντας τη θετική πλευρά αυτής της εξέλιξης είναι ότι μπορεί να υπάρξει μικρή βελτίωση στις αποδόσεις των προθεσμιακών καταθέσεων εξαιτίας της ανόδου των βασικών επιτοκίων από την ΕΚΤ. Παρ’ όλα αυτά συνήθως οι τράπεζες προχωρούν σε αυτές τις αλλαγές πιο αργά συγκριτικά με τις αυξήσεις στα δάνεια.
Στην Ελλάδα ειδικότερα παρατηρείται συχνά ότι οι τράπεζες κρατούν σχεδόν «παγωμένα» τα ποσοστά στις καταθέσεις ενώ παράλληλα ανεβάζουν τα ποσοστά στα δάνεια τους. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από την ΤτΕ μέχρι αρχές του έτους αυτού (2026), το μέσο σταθμισμένο ποσοστό νέων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο επίπεδο του 0,32%, ενώ αντίστοιχα το ποσοστό νέων δανείων ανέβηκε στο επίπεδο του 4,67%. Η διαφορά αυτή μεταξύ των δύο τύπων δηλαδή γνωστή ως «επιτοκιακό περιθώριο» έχει φτάσει πλέον στο επίπεδο του 4,35%, σημειώνοντας άνοδο από τον Δεκέμβριο που ήταν μόλις στο επίπεδο του 3,90%. Μετά τη νέα αυτή εξέλιξη στην ΕΚΤ αναμένεται περαιτέρω διεύρυνση αυτού του χάσματος στα επιτόκια.