Οικονομικές Επιπτώσεις από την Κρίση στη Μέση Ανατολή

Με τις συγκρούσεις να επεκτείνονται στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, μετά τις στρατιωτικές ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, οι χρηματοπιστωτικές αγορές εισέρχονται ξανά σε μια περίοδο αβεβαιότητας.

Το κύριο ερώτημα που απασχολεί τόσο την παγκόσμια όσο και την ελληνική οικονομία είναι η διάρκεια της έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Από αυτό το στρατηγικό σημείο διέρχεται πάνω από το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, καθώς και σημαντική ποσότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από το Κατάρ. Ήδη πολλές δεξαμενές πλοίων παραμένουν αγκυροβολημένες στον Περσικό Κόλπο,με ναυτιλιακές εταιρείες να προειδοποιούν για αυξημένη προσοχή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JP Morgan, αν η διακοπή πρόσβασης στα Στενά διαρκέσει περισσότερο από 25 ημέρες, είναι πιθανές αναταραχές στην παραγωγή. Ο Holger Schmieding,επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Bank,έχει επισημάνει ότι μια αύξηση 15 δολαρίων ανά βαρέλι πετρελαίου μπορεί να προκαλέσει αύξηση πληθωρισμού σχεδόν κατά 0,5% στην Ευρωζώνη. Η Ελλάδα ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση.Ωστόσο, οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στις τιμές καυσίμων ή στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.

Σούπερ μάρκετ και Διανομή: Το «κρυφό» κόστος του ντίζελ

Pολλά προϊόντα που καταλήγουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ έχουν μεταφερθεί με φορτηγά. Όταν αυξάνονται οι τιμές του ντίζελ, ανεβαίνει αντίστοιχα και το κόστος μεταφοράς και διανομής.

Οι επιχειρήσεις δεν μεταφέρουν πάντα άμεσα αυτές τις αυξήσεις στους καταναλωτές. Ωστόσο, αν οι τιμές των καυσίμων παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα δούμε ανατιμήσεις σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης σύντομα.Το ίδιο ισχύει για τις υπηρεσίες παράδοσης: είτε πρόκειται για έτοιμα γεύματα είτε για courier υπηρεσίες – τα κόστη καυσίμου πιέζουν τα περιθώρια κέρδους οδηγώντας είτε σε αύξηση χρεώσεων είτε σε περιορισμό προσφορών.

Μεταφορές και Ταξίδια: Ακριβότερα Εισιτήρια & Προϊόντα

Kατά τη διάρκεια κρίσιμων περιόδων έντασης οι αεροπορικές εταιρείες αποφεύγουν ορισμένες εναέριες διαδρομές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερες αποστάσεις πτήσεων που απαιτούν περισσότερη κατανάλωση καυσίμου καθώς επίσης καθυστερήσεις ή ακυρώσεις πτήσεων.

Aυτό οδηγεί σε υψηλότερες τιμές εισιτηρίων αλλά επίσης επηρεάζει το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων – ειδικά προϊόντων μεγάλης αξίας ή επείγουσας παράδοσης όπως ηλεκτρονικά είδη ή φαρμακευτικά προϊόντα. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι πέρα από το οικονομικό ζήτημα υπάρχει κι ένα θέμα ασφάλειας καθώς πολλές πτήσεις προς Άπω Ανατολή κάνουν στάσεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή στο Κατάρ.

Μικρές Επιχειρήσεις: Πίεση στα Περιθώρια Κέρδους

Aκόμη κι αν κάποιες επιχειρήσεις δεν εξαρτώνται άμεσα από τη χρήση οχημάτων – όπως τεχνικές υπηρεσίες ή logistics – η αύξηση των καυσίμων περνά μέσα από όλη την εφοδιαστική αλυσίδα τους.

Mια μακροχρόνια άνοδος στο ενεργειακό κόστος μπορεί να οδηγήσει είτε σε ανατιμήσεις είτε σε συρρίκνωση κερδών – κάτι που γίνεται αισθητό στην αγορά συνολικά.

Υπολογιστές & Τσιπάκια: Ένα Νέο Κύμα Αυξήσεων;

Tο τεχνολογικό εμπόριο έχει ήδη υποστεί πλήγμα λόγω ελλείψεων στους ημιαγωγούς τα τελευταία χρόνια ενώ μια νέα ενεργειακή κρίση μπορεί να επιδεινώσει αυτή τη κατάσταση περαιτέρω.
Η παραγωγή ημιαγωγών απαιτεί μεγάλη ποσότητα ενέργειας· έτσι οποιαδήποτε αύξηση στο διεθνές κόστος ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές υπολογιστών και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών.
Για τους καταναλωτές αυτό σημαίνει πιθανώς νέες αυξήσεις στις τιμές laptops smartphones αλλά ακόμα και gaming consoles όταν ήδη βλέπουμε ανοδική τάση στις τιμές τους.

Ναυτιλία & Ασφάλιστρα: Το Κόστος Ρίσκου

Aκόμη κι αν δεν υπάρξει επίθεση κατά των Στενών του Ορμούζ , η γεωπολιτική ένταση οδηγεί ήδη στην αύξησή ασφαλίστρων για τα πλοία που διέρχονται μέσω αυτού του χώρου.
Eάν λοιπόν ανέβουν ασφάλιστρα μαζί με τα κόστη μεταφοράς πετρελαίου LNG αλλά ακόμη άλλων εμπορευμάτων τότε αυτό θα αντικατοπτρίζεται τελικά στις τιμές τους – κάτι που αφορά όχι μόνο τον ενεργειακό τομέα αλλά επίσης πρώτες ύλες βιομηχανικά αγαθά ακόμα κι αγαθά καθημερινής χρήσης .

Pληθωρισμός & Διαθέσιμο Εισόδημα

Mια παρατεταμένη άνοδος στις ενεργειακές τιμές λειτουργεί σαν «φόρος» στα νοικοκυριά αφού ανεβάζει συνολικά επίπεδα πληθωρισμού μειώνοντας διαθέσιμο εισόδημά τους.


Σε ένα τέτοιο σενάριο ,η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει διπλό κίνδυνο : αφενός ανατιμήσεων στον τομέα των καυσίμων ,ρεύματος ,μεταφορών ενώ παράλληλα ίσως χρειαστούν μέτρα στήριξης με δημοσιονομικό βάρος.


Eπιπλέον υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κερδοσκοπικών πρακτικών . Οι έλεγχοι αγοράς γίνουν πιο αυστηροί όμως ιστορία δείχνει πως ψυχολογία αγοράς συνήθως λειτουργεί προληπτικά -και ανοδικά .

Tο Θετικό Στοιχείο:

O John Stawpert εκπρόσωπος International Chamber of Shipping τονίζει πως η Ναυτιλία έχει αποδείξει ότι μπορεί εύκολα ν’αντιστέκεται υπό συνθήκες κρίσεως . Όπως δήλωσε στο Sky News : “Το εμπόριο συνεχίζει χωρίς προβλήματα” προσθέτοντας πως μέχρι στιγμής δεν έχουν επισήμως κλείσει τα Στενά .


Εφόσον λοιπόν δε συμβούν δραματικές εξελίξεις ασφαλείας τότε ο αντίκτυπος ίσως είναι περιορισμένος.

Tο ουσιαστικό ζήτημα επομένως είναι όχι μόνο πόσο ψηλά θα φτάσουν οι ενεργειακές τιμές αλλά κυρίως πόσο χρόνο θα κρατήσει αυτή κατάσταση.Αν υπάρξει γρήγορη αποκλιμάκωση τότε πιθανώς οι συνέπειες θ’ αποδειχθούν διαχειρίσιμες αλλιώς όμως κινδυνεύουμε όλοι μας ν’αντικρύσουμε σοβαρότερα προβλήματα ακρίβειας σχεδόν παντού.