Σημαντική Σεισμική Δραστηριότητα στη Σαντορίνη το 2025
Τον Ιανουάριο του 2025, η Σαντορίνη και οι γύρω περιοχές βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός σεισμικού φαινομένου που προκάλεσε σοβαρή ανησυχία σε επιστήμονες, αρχές και κατοίκους. Οι εκτιμήσεις σχετικά με την αιτία της σεισμικής δραστηριότητας ήταν αντικρουόμενες, καθώς δεν ήταν σαφές αν οφειλόταν σε τεκτονικές ή ηφαιστειακές διεργασίες, γεγονός που ενίσχυσε την αβεβαιότητα και την ανησυχία για τις εξελίξεις.
Οκτώ μήνες αργότερα, μια νέα έρευνα από το Γερμανικό Κέντρο Γεωεπιστημών GFZ και το Κέντρο Θαλάσσιας Έρευνας GEOMAR αποκάλυψε τα αίτια του φαινομένου καθώς και ένα σημαντικό εύρημα που αλλάζει τα δεδομένα. Σύμφωνα με τη δημοσίευση στο περιοδικό Nature, το «σεισμικό σμήνος» προήλθε από την άνοδο μάγματος στα υπόγεια στρώματα. Επιπλέον, ανακαλύφθηκε μια μέχρι πρότινος άγνωστη σύνδεση μεταξύ του ηφαιστειακού συστήματος της Σαντορίνης και του υποθαλάσσιου ηφαίστειου Κολούμπο.
Περισσότερες από 28.000 σεισμικές δονήσεις
Aπό τα τέλη Ιανουαρίου καταγράφηκαν πάνω από 28.000 σεισμόμορφες δονήσεις στην ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης, με τις πιο ισχυρές να ξεπερνούν τα 5 Ρίχτερ.
Η νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι η αιτία πίσω από αυτή τη δραστηριότητα ήταν η άνοδος περίπου 300 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων μάγματος προς τον επιφανειακό φλοιό σε βάθος περίπου τεσσάρων χιλιομέτρων κάτω από τον βυθό της θάλασσας.Αυτή η διαδικασία προκάλεσε σεισμόμορφες δονήσεις καθώς σχηματίζονταν νέες ρωγμές στο υπέδαφος.
Η Σαντορίνη βρίσκεται στο ανατολικό Αιγαίο μέσα σε ένα ενεργό γεωλογικό τόξο – μία εκ των πιο δραστήριων γεωλογικών περιοχών παγκοσμίως. Το ίδιο το νησί είναι μέρος μιας καλδέρας που δημιουργήθηκε μετά από μια μεγάλη έκρηξη πριν περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται το υποθαλάσιο ενεργό ηφαίστειο Κολούμπο που προσθέτει στην γεωδυναμική δραστηριότητα της περιοχής.
Αρχή του φαινομένου τον Ιούλιο του 2024
Η ανάλυση δείχνει ότι οι πρώτες ενδείξεις κρίσης εμφανίστηκαν τον Ιούλιο του 2024 όταν παρατηρήθηκε συγκέντρωση μάγματος σε έναν επιφανειακό θάλαμο κάτω από τη Σαντορίνη προκαλώντας μικρή αλλά αξιοσημείωτη ανύψωση εδάφους. Η ένταση των σεισμόμορφων δονήσεων αυξήθηκε σημαντικά τον Ιανουάριο του 2025 όταν νέο κύμα μάγματος ανέβηκε από βάθος δεκαοκτώ χιλιομέτρων μετακινώντας σταδιακά την εστία των σεισμών πάνω από δέκα χιλιόμετρα βορειοανατολικά προς τον Κολούμπο.
Η έρευνα χρησιμοποίησε προηγμένες τεχνικές όπως τεχνητή νοημοσύνη για εντόπισμα των σεισμόμορφων κινήσεων καθώς επίσης επίγεια GPS δίκτυα και δεδομένα μέσω δορυφόρων (InSAR), ενώ υποθαλάσσοι αισθητήρες κατέγραψαν καθίζηση στον βυθό κατά τριαντα сантимètres λόγω πίεσης μάγματος.
Άγνωστες Συνδέσεις μεταξύ Σαντορίνης και Κολούμπου
Ο Dr. Marius Isken απ’ το Γερμανικό Κέντρο Γεωεπιστημών (GFZ) δήλωσε πως «η κίνηση του μάγματος προκαλούσε σπάσιμο πετρωμάτων δημιουργώντας διαδρομές που οδηγούν στη σεισματική δραστηριότητα». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «χαράξαμε με ακρίβεια τη διαδρομή αυτού του μάγματος μέσα στον φλοιό», σημειώνοντας πως κατά τη διάρκεια εξαμήνου πριν την κρίση παρατηρήθηκε σταδιακή διόγκωση της Σαντορίνης συνδεόμενη πιθανώς με τροφοδοσία απ’ τον μαγματικό θάλαμο κάτω απ’ τον Κολούμπο.
“Για πρώτη φορά αποδεικνύεται μια υδραυλική σύνδεση ανάμεσα στα δύο αυτά ηφαίστεια”, ανέφερε ο Dr. Jens Karstens απ’ το GEOMAR προσθέτοντας πως αυτό μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τους τρόπους παρακολούθησης στην περιοχή αυτή.
Kλειδί: MULTI-MAREX
The καθηγήτρια Heidrun Kopp (GEOMAR) επικεφαλής έργου MULTI-MAREX δήλωσε ότι “τα δεδομένα κοινοποιούνταν συνεχώς στις ελληνικές αρχές για καλύτερη αξιολόγηση καταστάσεων”. Το MULTI-MAREX είναι μία εκ των δράσεων ενός ερευνητικού προγράμματός για τη διαχείριση γεω-θαλάσσιων κινδύνων συμμετέχοντας διάφορα επιστημονικά ιδρύματα.
Η καθηγήτρια Πηνελόπη Νομικού (Πανεπιστήμιο Αθηνών), συν- συγγραφέας της μελέτης σημείωσε: “Η μακροχρόνια συνεργασία μας επέτρεψε να ανταπεξέλθουμε γρήγορα στις εξελίξεις”. “Κατανοώντας τις δυναµικές αυτές είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία των πολιτών.”