Berlinale 2023: Πώς ο φόβος των social media περιορίζει την καλλιτεχνική ελευθερία

Berlinale και πολιτική: Όταν ο φόβος των social media “φιμώνει” τους δημιουργούς






Η Πολιτική Διάσταση της Berlinale

Η Πολιτική Διάσταση της Berlinale

Η Berlinale έχει πάντα επιδείξει τον πολιτικό της χαρακτήρα. Ιδρύθηκε το 1950 από τον Αμερικανό αξιωματούχο Όσκαρ Μαρτέι, με σκοπό να λειτουργήσει ως πολιτιστικό ανάχωμα σε μια διαιρεμένη πόλη. Σχεδιάστηκε για να είναι «βιτρίνα του ελεύθερου κόσμου», γιορτάζοντας την καλλιτεχνική ελευθερία και αντιπαραβάλλοντας τη ζωή πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Το Βερολίνο διαχρονικά τιμά αυτή την κληρονομιά: υποστήριξε τις Ιρανές διαδηλώτριες στο κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και έδωσε βήμα σε Ουκρανούς δημιουργούς που βρίσκονται σε εξορία.

Ωστόσο, φέτος η πολιτική φαίνεται να απειλεί να επισκιάσει το ίδιο το φεστιβάλ. Σε πολλές συνεντεύξεις Τύπου, οι δημιουργοί βρέθηκαν να απαντούν λιγότερο για τις ταινίες τους και περισσότερο για ζητήματα όπως η Γάζα, η κρατική χρηματοδότηση στη Γερμανία και η πιθανότητα επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Η Ένταση Κορυφώνεται

Στην πρώτη συνέντευξη Τύπου της Πέμπτης, ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς (φωτογραφία) ρωτήθηκε αν η στήριξη της Γερμανίας προς το Ισραήλ -και οι οικονομικοί πόροι που παρέχει στη Berlinale- επηρεάζουν την ελευθερία έκφρασης του φεστιβάλ. Υπονοούμενο: «φιμώνεται» η διοργάνωση;

«Πρέπει να παραμείνουμε εκτός πολιτικής», ήταν η απάντηση του Βέντερς. «Αν επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά σε πολιτικές ταινίες, τότε μπαίνουμε στο πεδίο των πολιτικών». Η αντίδραση ήρθε άμεσα: Η Ινδή συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι ακύρωσε την προγραμματισμένη εμφάνισή της χαρακτηρίζοντας τα σχόλια ως «απαράδεκτα». Ανέφερε ότι είναι ανατριχιαστικό να ακούει κανείς ότι η τέχνη δεν πρέπει να έχει πολιτική διάσταση.

Ανάμεσα στην Αποφυγή και την Τοποθέτηση

Ο Βέντερς δεν ήταν ο μόνος που προσπάθησε να αποφύγει τις παγίδες των πολιτικών θεμάτων. Η Μισέλ Γιο, τιμηθείσα με Χρυσή Άρκτο καριέρας, απέφυγε ερωτήσεις σχετικά με την κατάσταση στις ΗΠΑ λέγοντας ότι δεν αισθάνεται κατάλληλη για τέτοιες συζητήσεις και επανέφερε τη συζήτηση στο σινάφι του κινηματογράφου.

Ο Νιλ Πάτρικ Χάρις δήλωσε πως αν και έχει προσωπικές απόψεις επί των θεμάτων αυτών, δεν θεωρεί ότι το σενάριο του Sunny Dancer αποτελεί μια καθαρή πολιτική δήλωση.

Aπό την άλλη πλευρά όμως υπήρχαν κι εκείνοι που αγκάλιασαν ανοιχτά τα κοινωνικά ζητήματα: Η Φινλανδή σκηνοθέτιδα Χάνα Μπέργκχολμ φόρεσε κονκάρδα με καρπούζι ως ένδειξη υποστήριξης στην Παλαιστίνη δηλώνοντας πως «η σιωπή είναι επίσης επιλογή».

Το Σινέμα Διατηρεί Πολιτική Δέσμευση

(…)

Κύλιση στην κορυφή