Σοβαρές Ελλείψεις στην Αεροναυτιλία: Η Αναβάθμιση Καθυστερεί
Πλησιάζει ένας μήνας από το μπλακ άουτ που σημειώθηκε στο FIR Αθηνών, αποκαλύπτοντας τις σοβαρές ελλείψεις στα συστήματα ασφαλείας. Δυστυχώς, τα προβλήματα συνεχίζουν να επιμένουν όσον αφορά την αναβάθμιση της αεροναυτιλίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι εδώ και σχεδόν δέκα χρόνια δεν έχει ολοκληρωθεί η αναβάθμιση επτά θέσεων ραντάρ και του συστήματος επεξεργασίας πτητικών δεδομένων. Η ολοκλήρωση του έργου εκτιμάται ότι θα γίνει -το νωρίτερο- το καλοκαίρι του 2029, ενώ ο προϋπολογισμός έχει σχεδόν διπλασιαστεί.
128 εκατομμύρια ευρώ
Η κατάσταση αυτή ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια σύσκεψης της επιτροπής Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) που πραγματοποιήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2025. Το θέμα της συνάντησης ήταν η παροχή σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή της ΥΠΑ στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού για την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών με αντικείμενο «την αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Εναέριας Επιτήρησης (Radar) και του Συστήματος Επεξεργασίας Δεδομένων (DPS) της ΥΠΑ…», συνολικής εκτιμώμενης αξίας 128.936.992 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου δικαιώματος προαίρεσης χωρίς ΦΠΑ.
Η αναβάθμιση περιλαμβάνει επτά θέσεις ραντάρ σε Μερέντα, Καμάρα, Υμηττό, Πήλιο, Κύθηρα, Λευκάδα και Ελληνικό. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΕΑΔΗΣΥ, το υφιστάμενο δίκτυο ραντάρ και το σύστημα DPS «Pallas» από την Thales εγκαταστάθηκαν σε διάφορες φάσεις βασιζόμενο στα πνευματικά δικαιώματα της κατασκευάστριας εταιρείας.
Καταδίκη για Μη Συμμόρφωση
Οι απαιτούμενες αναβαθμίσεις θεωρούνται «αναγκαία βήματα» σύμφωνα με τη γνώμη της ΕΑΔΗΣΥ για να αρθούν οι παραβιάσεις σχετικά με τις απαιτήσεις του Mode S καθώς επίσης και για να εκπληρωθούν οι υποχρεώσεις που απορρέουν από καταδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Απρίλιο του 2024 σχετικά με τη μη εκπλήρωση ζεύξης δεδομένων αεροναυτιλίας.
“Θα περιορίσει τα κόστη συντήρησης”
Οι ανάγκες αυτές έχουν καταγραφεί σε ένα ολιστικό σχέδιο δράσεων που περιλαμβάνει συνολικά 364 σημεία και υλοποιείται υπό την εποπτεία των ευρωπαϊκών αρχών ώστε να αποφευχθούν κυρώσεις ή πρόστιμα.
Σύμφωνα με την ΕΑΔΗΣΥ η συγκεκριμένη αναβάθμιση θα μειώσει τα κόστη συντήρησης καθώς επίσης θα διευκολύνει την ανεύρεση ανταλλακτικών σε συστήματα που έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τον κύκλο ζωής τους.
Iστορία Ανάπτυξης
Το σύστημα Pallas εγκαινιάστηκε το μακρινό έτος 1999. Μετά από κάποιες βελτιώσεις το υπουργείο Υποδομών ζήτησε το 2017 τη γνώμη της ΕΑΔΗΣΥ για περαιτέρω αναβαθμίσεις στο σύστημα επεξεργασίας πτητικών σχεδίων και δεδομένων radar. Παρά τις θετικές γνωμοδοτήσεις ωστόσο η διαδικασία καθυστέρησε λόγω προβλημάτων στην επίδοση λογισμικού παρά τις υλικές βελτιώσεις.
“Μόνη ενδεδειγμένη λύση”
Sτην ίδια γνωμοδότηση σημειώνεται ότι η Thales κατέχει αποκλειστικά τα πνευματικά δικαιώματα των συστημάτων Pallas καθώς επίσης των υπόλοιπων radars προς αναβάθμιση γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη συνεργασία μαζί τους ώστε να διασφαλιστεί η λειτουργικότητα των νέων συστημάτων.
Aπόρριψη Προσφορών
Tην ημερομηνία στις 20 Αυγούστου 2025 εστάλη μια επικαιροποιημένη προσφορά από την Thales ενώ απορρίφθηκαν οι προσφορές δύο άλλων εταιρειών λόγω οικονομικών ασυνέπειας.
Σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών όπως ο Παναγιώτης Ψαρός πρόεδρος Ένωσης Ελεγκτών Eναέριας Κυκλοφορίας “οι πληροφορίες μας δεν έχουν διαψευστεί”.
“Προκύπτουν εύλογα ερωτήματα”
Kλείνοντας ο κος Ψαρός τόνισε πως υπάρχουν εύλογες απορίες σχετικά με αυτό το κόστος ειδικά όταν δεν υπάρχει τεχνική έκθεση προδιαγραφών ώστε να καθοριστούν σαφή χαρακτηριστικά προϊόντων προς αγορά.
Ο ίδιος ανέφερε πως ουσιαστικά πρόκειται για πλήρη αντικατάσταση όλων των στοιχείων ενός υπάρχοντος συστήματος.
Tέλος υπογράμμισε πως αν όλα γίνουν σωστά τότε μπορεί πράγματι αυτή η νέα εγκατάσταση να ενισχύσει σημαντικά επίπεδα ασφάλειας στον αέρα αλλά μόνο αν υπάρξει συνεργασία μεταξύ ΥΠΑ & Eurocontrol διαφορετικά κινδυνεύουμε ξανά σύντομα μετά τις αλλαγές κανονισμών.»