Εκρηκτική Άνοδος του Δημόσιου Χρέους στην Ευρώπη

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου με τίτλο «How Can Europe Pay for Things That It Cannot Afford?», αναμένονται σημαντικές αυξήσεις στο δημόσιο χρέος των ευρωπαϊκών κρατών τα επόμενα χρόνια. Αυτή η τάση απορρέει από τις αυξανόμενες ανάγκες για δαπάνες σε διάφορους τομείς, καθώς και από την αύξηση του κόστους δανεισμού.

Οι πιέσεις αυτές αφορούν κυρίως τις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη, τις συντάξεις, την άμυνα και τη διαχείριση της κλιματικής αλλαγής.Εκτιμάται ότι οι δημόσιες δαπάνες στις ανεπτυγμένες οικονομίες θα αυξηθούν κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μέχρι το 2040. Ειδικότερα, οι χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να παρουσιάσουν αύξηση κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Χωρίς τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης της κατάστασης αυτής, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η πορεία του χρέους δεν θα είναι βιώσιμη και μπορεί να φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040 — σχεδόν διπλάσιο σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα. Αν υπολογιστεί μάλιστα σε σχέση με το ΑΕΠ των χωρών, ενδέχεται να αγγίξει ακόμα και το 155%, καθώς ορισμένες από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν ήδη υψηλά ποσοστά χρέους.

Η Σχέση Χρέους – Ανάπτυξης

Η έκθεση επιβεβαιώνει ότι υπάρχει μια αντίστροφη σχέση μεταξύ δημόσιου χρέους και ανάπτυξης: όσο υψηλότερο είναι το χρέος τόσο περισσότερο περιορίζεται η ανάπτυξη. Αυτό συμβαίνει επειδή ένα υπερβολικό επίπεδο χρεών μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των επιτοκίων για τα κρατικά ομόλογα λόγω προσδοκιών πληθωρισμού. Αυτή η κατάσταση δυσχεραίνει τη χρηματοδότηση και αποτρέπει παραγωγικές επενδύσεις.

Eπιπλέον, οι προσδοκίες για μελλοντικούς φόρους μπορούν επίσης να περιορίσουν τις επενδύσεις ή να δημιουργήσουν κινδύνους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα εξαιτίας της έκθεσης των τραπεζών στο δημόσιο χρέος. Μελέτες δείχνουν ότι μια αύξηση στον δείκτη χρεών/ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μειώνει τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης κατά περίπου 0,05-0,2 ποσοστιαίες μονάδες όταν αυτός ξεπερνάει το 75% του ΑΕΠ.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, εκτιμάται πως αν δεν ληφθούν διορθωτικά μέτρα σχετικά με την αύξηση του δημοσίου χρέους μέχρι το έτος 2040 θα μπορούσε να επιβραδυνθεί ο ετήσιος αναπτυξιακός δείκτης κατά μισή ποσοστιαία μονάδα — κάτι που έχει σημασία δεδομένου ενός δυνητικού μέσου αναπτυξιακού δείκτη γύρω στο 2% στις ευρωπαϊκές χώρες συνολικά.

ΔΝΤ: Επείγουσα Ανάγκη Μέτρων

Το ΔΝΤ τονίζει πως απαιτείται μια φιλόδοξη στρατηγική προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτή η εκρηκτική άνοδος στο δημόσιο χDebt που θα περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις αλλά και δημοσιονομικά μέτρα εξυγίανσης.

• Pillar One: Μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την κυβερνητική δυνατότητα ανταπόκρισης στις πιέσεις μέσω της προώθησης οικονομικής ανάπτυξης (όπως μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων ή εργασίας) ώστε να μειωθεί η πίεση στα έξοδα).
• Pillar Two: Μεσαίας διάρκειας δημοσιονομικά μέτρα εξυγίανσης που περιλαμβάνουν βελτίωση φορολογικών πολιτικών καθώς επίσης καλύτερη διαχείριση εσόδων και πιο αποτελεσματική κατανομή πόρων).
• Pillar Three: Σε κάποιες χώρες ίσως χρειαστούν πιο δραστικά δημοσιονομικά μέτρα όπως επανεκτίμησή τους πεδίου εφαρμογής των δημόσιων υπηρεσιών).