Η Μεταναστευτική Πολιτική στην Ευρώπη: Μια Νέα Εποχή

Σε μια Ευρώπη που βιώνει ραγδαίες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές,το ζήτημα της μετανάστευσης επανέρχεται στο προσκήνιο. Η Ελλάδα δεν είναι η μοναδική χώρα που ενισχύει τη στάση της απέναντι στους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο. Από τον Βορρά μέχρι τον Νότο και από την Κεντρική Ευρώπη έως τα ανατολικά σύνορα, πολλές χώρες της Ε.Ε. υιοθετούν ολοένα πιο αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές – συχνά στα όρια ή και πέρα από το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.

Μεταναστευτικό: Η Νέα Ευρώπη ως Φρούριο

Η αύξηση της επιρροής των δεξιών και ακροδεξιών κομμάτων, η λαϊκή δυσαρέσκεια για τις κοινωνικές συνέπειες της μετανάστευσης καθώς και ο φόβος απώλειας ελέγχου στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης οδηγούν πολλές κυβερνήσεις σε σκληρές αποφάσεις.

• Ουγγαρία: Υπό την κυβέρνηση του Όρμπαν, οι αιτήσεις ασύλου ουσιαστικά δεν εξετάζονται από το 2015. Παρά τις καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και τα πρόστιμα ύψους 200 εκατ. ευρώ, η Βουδαπέστη υποστηρίζει ότι το μεταναστευτικό είναι θέμα εθνικής κυριαρχίας.
• Πολωνία: Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ συνεχίζει τις απελάσεις μεταναστών στα σύνορα με τη Λευκορωσία, ενώ νέος νόμος επιτρέπει την αγνόηση αιτήσεων ασύλου σε «ειδικές περιπτώσεις», επικαλούμενος κινδύνους από τη Ρωσία.
• Φινλανδία: Μια πρόσφατη νομοθεσία επιτρέπει την απαγόρευση εισόδου σε πρόσφυγες προερχόμενους από τη Ρωσία για λόγους εθνικής ασφάλειας – αν και αυτή η ρύθμιση παραβιάζει το φινλανδικό σύνταγμα.
• Γερμανία: Οι συνοριοφύλακες έχουν εντολή να απορρίπτουν αιτήσεις ασύλου εκτός αν υπάρχουν εξαιρετικές περιστάσεις.Παρά την πίεση που δέχονται από την αντιπολίτευση και τη δημόσια γνώμη, οι νομικές βάσεις αυτών των πρακτικών αμφισβητούνται έντονα.
• Aυστρία: Περιορίζει προσωρινά τα δικαιώματα οικογενειακής επανένωσης για πρόσφυγες λόγω υπερφόρτωσης των κοινωνικών υποδομών ενώ ζητά αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου στον τομέα του ασύλου.
• Bέλγιο: Αν κινούμενη εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου νόμου περιορίζει σημαντικά τις παροχές στέγασης σε άτομα που ζητούν άσυλο – κυρίως άνδρες χωρίς οικογένεια – δίνοντας έμφαση στην ταχύτητα των διαδικασιών.

“Παραθυράκια” στη Μεταναστευτική Πολιτική

Kαθένας από αυτούς τους κρατικούς φορείς δικαιολογεί τις αποφάσεις τους επικαλούμενοι θέματα ασφαλείας ή κοινωνικής συνοχής. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες πολλών ειδικών, πολλές κινήσεις βρίσκονται κοντά στις παραβιάσεις ευρωπαϊκών συμφωνιών ή εκμεταλλεύονται “παραθυράκια” του ευρωπαϊκού Δικαίου.

Aνησυχίες σχετικά με τη συνοχή της Ε.E. αυξάνουν διαρκώς. Στις 22 Μαΐου εννέα χώρες – συμπεριλαμβανομένων Ιταλία, Αυστρία και Βέλγιο – υπέγραψαν κοινή επιστολή προς το Συμβούλιο της Ευρώπης ζητώντας αναθεώρηση στον τρόπο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου όσον αφορά στη μετανάστευση. Υποστηρίζουν ότι οι τρέχουσες ερμηνείες περιορίζουν την εθνική κυριαρχία τους.
Από την άλλη πλευρά όμως δικηγόροι κι ακαδημαϊκοί προειδοποιούν πως τέτοιες πρωτοβουλίες μπορεί να αποσταθεροποιήσουν ανεξαρτησία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου καθώς επίσης να θέσουν σε κίνδυνο τον πυρήνα των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην περιοχή.
Φέτος κατά τη διάρκεια καλοκαιριού θα τεθεί σε εφαρμογή ένα νέο κοινό σύστημα ασύλου πιο αυστηρό που θα προβλέπει γρηγορότερη επιστροφή όσων αιτήσεων απορρίπτονται καθώς επίσης περιορισμό στον αριθμό νέων αιτούντων.