Η Θέση της Θερινής Ενεργειακής Φτώχειας στο Ελληνικό Κτιριακό Απόθεμα

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του ελληνικού κτιριακού αποθέματος είναι η θερινή ενεργειακή φτώχεια, η οποία πλέον δεν περιορίζεται μόνο στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη από τη Greenpeace σε συνεργασία με το Ελληνικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου,εκατομμύρια κατοικίες στη χώρα μας έχουν κατασκευαστεί χωρίς επαρκή θερμική μόνωση,καθιστώντας τις ακατάλληλες για ασφαλή διαβίωση κατά τη διάρκεια των ολοένα και πιο συχνών καυσώνων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε δείγμα κατοικιών από διάφορες περιοχές της Ελλάδας καταγράφηκαν εσωτερικές θερμοκρασίες που έφταναν τους 38 βαθμούς Κελσίου, πολύ υψηλότερα από το επιθυμητό όριο άνεσης των 25 βαθμών.

«Πάνω από τις μισές κατοικίες στη χώρα»

Στην έκθεση αναφέρεται ότι «πάνω από τις μισές κατοικίες στη χώρα έχουν χτιστεί πριν την εφαρμογή του Κανονισμού Θερμομόνωσης το 1979»,ενώ σχεδόν ολόκληρο το υφιστάμενο κτίριο δεν αναμένεται να αντικατασταθεί για πολλές δεκαετίες. Αυτό σημαίνει ότι «για τα επόμενα χρόνια, καθώς οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής θα γίνονται ολοένα και πιο έντονες, οι πολίτες θα συνεχίζουν να ζουν σε κτίρια που δεν πληρούν τις σύγχρονες απαιτήσεις». Επιπλέον, σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση (συμπεριλαμβανομένων των λογαριασμών κοινής ωφέλειας) σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Επιπτώσεις της Θερμικής Καταπόνησης

Όπως σημειώνεται στην έκθεση σχετικά με τις επιπτώσεις της θερμικής καταπόνησης: μπορεί να περιλαμβάνουν αδυναμία ξεκούρασης και ύπνου, μειωμένη παραγωγικότητα και δυσκολία συγκέντρωσης. Οι υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται επίσης να επιδεινώσουν καρδιοαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις.

“Οι παλιές κατοικίες με ελάχιστη ή καθόλου μόνωση είναι εκτεθειμένες στις μεγάλες διακυμάνσεις θερμοκρασίας”, προσθέτει η έκθεση.”Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία προσφοράς ενός δροσερού εσωτερικού περιβάλλοντος ακόμα και όταν οι εξωτερικές συνθήκες βελτιώνονται”. Πολλά νοικοκυριά περιορίζουν τη χρήση κλιματισμού όχι λόγω επιλογής αλλά λόγω οικονομικών δυσχερειών.

Το Πρόγραμμα «Εξοικονομώ»

Tα τελευταία 15 χρόνια οι διάφορες εκδόσεις του προγράμματος «Εξοικονομώ» θεωρούνται ένα σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης των σπιτιών. Ωστόσο, παρά τις παρεμβάσεις σε περισσότερες από 140.000 κατοικίες και την προοπτική επέκτασής τους σε άλλες 115.000 σπίτια, η Greenpeace τονίζει πως “οι περισσότερες παρεμβάσεις παραμένουν σχετικά επιφανειακές”.

“3-8 βαθμοί Κελσίου πάνω από τα όρια άνεσης”

Για να αναδείξει την κατάσταση ενεργειακής φτώχειας στη χώρα μας, η Greenpeace εξέλεξε ένα δείγμα 29 σπιτιών που καλύπτει όλες τις τέσσερις κλιματικές ζώνες της Ελλάδας. Στο δείγμα αυτό περιλαμβάνονται τόσο διαμερίσματα όσο και μονοκατοικίες που χτίστηκαν πριν αλλά και μετά τον Κανονισμό Θερμομόνωσης του ’79.

Pεπορτάζ αποκάλυψε ότι το ποσοστό των μη ανακαινισμένων σπιτιών ανέρχεται στο 57%, ενώ περίπου το 60% αυτών δεν διαθέτει ενεργειακό πιστοποιητικό.

“Τα περισσότερα σπίτια περνούν μεγάλο μέρος του καλοκαιριού πάνω από το ανώτατο όριο θερμικής άνεσης”

Sτην πλειονότητα των περιοχών όπου πραγματοποιήθηκε η έρευνα παρατηρήθηκε ότι “η πλειονότητα των σπιτιών υπερβαίνει συχνά τους μέσους όρους θερμότητας μεταξύ 28-31 βαθμών Κελσίου”. Ακόμη χειρότερα είναι τα αποτελέσματα στις αμόνωτες κατοικίες όπου οι εσωτερικές συνθήκες παραμένουν σταθερά υψηλές ακόμη κι όταν πέφτει ο ήλιος.

Θερμική Δυσφορία στο Πληθυσμό

Pεπορτάζ αποκάλυψε πως περίπου το 70% όσων διαμένουν σε μη μονωμένα σπίτια δήλωσαν πως βιώνουν έντονες συνθήκες ζέστης ή υπερθέρμανση για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Αυτό οδηγεί πολλούς ανθρώπους να κρατούν τα παντζούρια κλειστά ώστε να μειώσουν τη θέρμανση μέσα στους χώρους τους.
Σχεδόν αντίστοιχο ποσοστό (περίπου στο ίδιο επίπεδο) δηλώνει επίσης πως αυτές οι συνθήκες προκαλούν σοβαρή δυσφορία στον οργανισμό τους.Το ποσοστό εκείνων που βιώνει κυρίως φυσικά συμπτώματα όπως πονοκεφάλους αγγίζει σχεδόν το ένα τρίτο (28%), ενώ άλλο ένα σημαντικό κομμάτι δηλώνει ψυχική πίεση (14%).

Ποιότητα Αέρα στους Εσωτερικούς Χώρους

Mία άλλη κρίσιμη παράμετρος αφορά την ποιότητα του αέρα μέσα στα σπίτια όπως αποτυπώνει η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα λόγω ανεπαρκούς φυσικού εξαερισμού.
Διεθνώς θεωρείται προβληματική οποιαδήποτε συγκέντρωση CO₂ άνω των χιλίων ppm καθώς αυτή μπορεί να υποβαθμίσει αισθητά την ποιότητα ζωής εντός ενός χώρου.
Σε πολλές περιπτώσεις καταγράφηκαν τιμές CO₂ όχι μόνο πάνω απ’ αυτά τα επίπεδα αλλά ακόμη μεγαλύτερες – έως δύο χιλιάδες πεντακόσια ppm!

Υγρασία & Θόρυβος: Προβλήματα Διαβίωσης

• • Υγρασία:

Mία άλλη κρίσιμη παράμετρος αφορά τη σχετική υγρασία καθώς υψηλά επίπεδα (>55%-60%) εντείνουν τη δυσφορία κατά τη διάρκεια ζέστης.

Οι μεγαλύτερες προκλήσεις εμφανίζονται κυρίως στις πόλεις Θεσσαλονίκη & Πάτρα όπου υπάρχουν σοβαρές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις διαφορετικές κατηγορίες οικημάτων.

• • Θόρυβος:

Aποτελεί έναν ακόμα καθοριστικό παράγοντα στην καθημερινότητά μας σύμφωνα με τον ΠΟΥ,

ιδιαίτερα στα υπνοδωμάτια όπου ιδανικά πρέπει ο θόρυβος ν’ αγγίζει κάτω απ’ τα τριάντα dB(A).

Πολιτικές Προτάσεις

Tα ευρήματα αυτής της έρευνας υποδεικνύουν μια δομική πρόκληση στον χώρο στεγάσεως όλων ανεξαιρέτως κοινωνικών ομάδων,

γι’ αυτό προτείνονται συγκεκριμένες πολιτικές δράσεις όπως:

1. Μείωση τελών ηλεκτρικής ενέργειας κατά τους θερινούς μήνες;
2. Δημιουργία μηχανισμού σταθεροποίησης τιμών ηλεκτρικού φορτίου;

.