Αν και το 2025 η γραβιέρα Νάξου αναδείχθηκε ως το κορυφαίο τυρί παγκοσμίως από το Taste Atlas, η θέση της στην αγορά δεν αντικατοπτρίζει την ποιότητά της, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Euronews, η παραγωγή της γραβιέρας Νάξου – που έχει χαρακτηριστεί προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) από το 1996 – αντιμετωπίζει προκλήσεις λόγω της πτώσης στην παραγωγή γάλακτος στο νησί τα τελευταία χρόνια.
Ένα εκλεκτό τυρί, με υλικά αποκλειστικά από τη Νάξο
Η παρασκευή της γραβιέρας Νάξου γίνεται με αγελαδινό γάλα ή μίγμα αγελαδινού με πρόβειο και κατσικίσιο, σε αναλογία 80% προς 20%. Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου είναι υπεύθυνη για την παραγωγή αυτού του εξαιρετικού τυριού χρησιμοποιώντας γάλα μόνο από ζώα που εκτρέφονται στο νησί, ακολουθώντας τις παραδοσιακές διαδικασίες τυροκόμησης. Κάθε χρόνο παράγονται περίπου 1250 τόνοι γραβιέρας από την ΕΑΣ Νάξου.
Τι καθιστά αυτό το τυρί τόσο ξεχωριστό; Ο Γιάννης Πολίτης, καθηγητής Φυσιολογίας Θρέψεως – Παραγωγικών Ιδιοτήτων στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνεργαζόμενος με την ΕΑΣ Νάξου, τονίζει:
«Η Νάξος είναι το μεγαλύτερο κυκλαδίτικο νησί με μοναδικά χαρακτηριστικά. Σήμερα περίπου το 75% των αρωματικών φυτών που υπάρχουν στην Ευρώπη βρίσκονται στη χώρα μας. Η Νάξος αποτελεί έναν παράδεισο για αυτά τα φυτά.Έτσι εδώ έχουμε αγελάδες στις πεδιάδες και αιγοπρόβατα στα βουνά. Τα αιγοπρόβατα βόσκουν χόρτα γεμάτα αρωματικά φυτά, γεγονός που οδηγεί στη δημιουργία ενός γαλάκτος ιδιαίτερης γεύσης αλλά και σύνθεσης».
Όπως εξηγεί ο ίδιος, οι ποιοτικές πρώτες ύλες καθώς και οι ειδικές μέθοδοι παραγωγής προσφέρουν στη γραβιέρα μια πολύ γλυκιά γεύση και υψηλή ελαστικότητα, επιτρέποντας να ανταγωνίζεται αντίστοιχα προϊόντα από χώρες όπως η Ελβετία και η Γαλλία.
Δεν προκαλεί έκπληξη ότι πέρα από τη διάκριση του Taste Atlas έχει κερδίσει χρυσό βραβείο στο Φεστιβάλ Ελληνικών Τυριών το 2011 καθώς επίσης δύο Αστέρια στον Διαγωνισμό Ανώτερης Γεύσης του Ινστιτούτου iTQi στις Βρυξέλλες κατά τα έτη 2015,2016 και 2018. Επιπλέον κατέκτησε χρυσό βραβείο στα Taste Olymp Awards για τις χρονιές του 2017 και του 2020.
«Η γραβιέρα Νάξου θα έπρεπε να αποτελεί πυλώνα της ελληνικής οικονομίας»
Aυτό όμως που περιορίζει την παραγωγή είναι αυτή η εκλεκτικότητα της διαδικασίας παρασκευής.
The majority of the production is intended for domestic consumption while it is exported to around twenty countries. Sales could possibly double or even triple; however the decline in milk production limits available quantities and consequently exports are lower than in previous years.
“Η παραγωγή γαλάκτος στα ελληνικά νήσια αντιμετωπίζει εγγενείς προκλήσεις. Δεν είμαστε στην ενδοχώρα όπου οι ζωοτροφές φθάνουν πιο εύκολα κι οικονομικά,” says Mr. Politis.
The professor emphasizes that state intervention is necesary: «This product should be considered a national champion as it can be produced and distributed easily. Thus we need to create conditions that not only allow for its production but also ensure sufficient quantities to meet market demand.»
The professor highlights the importance of maintaining livestock farming on Naxos and concludes by stating: «The Naxian graviera should belong to the heavy industry of our country.»