Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Σύγχρονες Προκλήσεις
Οι περιορισμένες δυνατότητες της ΕΕ να επηρεάσει τις εξελίξεις που άμεσα αγγίζουν την οικονομία και την ασφάλειά της αναδεικνύονται μέσα από τις πολυάριθμες κρίσεις,όπως οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή,οι ακραίοι καύσωνες,οι πυρκαγιές καθώς και η αύξηση των μεταναστευτικών ροών.
Η πολιτική συνοχή και ανθεκτικότητα της Ευρώπης δοκιμάζεται από γεγονότα που σε μεγάλο βαθμό διαμορφώνονται εκτός των γεωγραφικών της ορίων. Η ανησυχία για ζητήματα όπως η ενεργειακή ασφάλεια, ο πληθωρισμός, η αύξηση τιμών στα τρόφιμα καθώς και η σταθερότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων εντείνεται συνεχώς. Ωστόσο, παρά τις επαναλαμβανόμενες έκτακτες συναντήσεις αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, δεν έχουν καταφέρει να αλλάξουν τους θεμελιώδεις συσχετισμούς ισχύος.
Ακόμη κι αν έχει γίνει λόγος για «στρατηγική αυτονομίας» τα τελευταία χρόνια, οι πιο καθοριστικές αποφάσεις εξακολουθούν να λαμβάνονται σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία ή η Κίνα.Συχνά μάλιστα η ΕΕ περιορίζεται στο ρόλο του διαχειριστή των συνεπειών αυτών των αποφάσεων.
Η ΕΕ μειώνει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο αλλά φοβάται την εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Παρά τα δισεκατομμύρια ευρώ στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας που έχει προσφέρει στην Ουκρανία τα τελευταία χρόνια, παραμένει εμφανής η αδυναμία της ΕΕ να επηρεάσει ουσιαστικά τις εξελίξεις εκεί. Με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπάθησαν μέσω μιας «Συμμαχίας Προθυμίας» να διασφαλίσουν ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία θα λάβει υπόψη τα ευρωπαϊκά συμφέροντα καθώς επίσης τη σταθερότητα στην Ουκρανία. Ωστόσο, οι απευθείας επικοινωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον-Μόσχας-Κιέβου περιόρισαν σημαντικά τον ευρωπαϊκό ρόλο.
Παρόμοια είναι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή όπου παρά την αντίθεση της Ευρώπης στις στρατιωτικές παρεμβάσεις κατά του Ιράν δεν αποφεύχθηκε ο πόλεμος. Οι οικονομικές συνέπειες έγιναν άμεσα αισθητές με αύξηση στις τιμές ενέργειας αλλά και βασικών αγαθών. Στην περίπτωση αυτή Βρετανία και Γαλλία σχεδιάζουν μια θαλάσσια επιχείρηση για προστασία στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Χορμούζ μετά από μια μόνιμη εκεχειρία όμως το επιχειρηματικό κλίμα παραμένει αβέβαιο.
Το σχέδιο ψηφιακής ανεξαρτησίας της ΕΕ αντιμετωπίζει προκλήσεις
Kλιματική κρίση & πολιτικές πιέσεις
Tην ίδια στιγμή που συμβαίνουν όλα αυτά, το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής επιδεινώνει περαιτέρω τις πιέσεις εντός της Ευρώπης. Η ήπειρος βιώνει αύξηση θερμοκρασίας πιο γρήγορα απ’ ότι οποιαδήποτε άλλη περιοχή στον κόσμο με παρατεταμένους καύσωνας κι εκτεταμένες πυρκαγιές σε πολλές χώρες. Για παράδειγμα στη Βρετανία καταγράφηκε ο ξηρότερος Ιούλιος εδώ κι έναν αιώνα ενώ στη Γαλλία κι Ισπανία πάνω από 300 χιλιάδες άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω φωτιάς.
Aκόμη κι αν έχουν γίνει σημαντικές επενδύσεις για τη μείωση εκπομπών CO₂ στην πράσινη μετάβαση ωστόσο αυτές δεν είναι αρκετές ώστε ν’ αντισταθμίσουν τις παγκόσμιες εκπομπές μεγάλων οικονομιών όπως αυτές των ΗΠΑ ή Κίνας περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα αποτελεσματικής παρέμβασης απέναντι στην κλιματική κρίση.
Nέα μεταναστευτικά κύματα προκαλούν διαιρέσεις
Mεγάλη ένταση προκάλεσε επίσης η ξαφνική είσοδος δεκάδων χιλιάδων μεταναστεύσεων στον ισπανικό θύλακα Θέουτας στη βόρεια Αφρική όπου κυβέρνηση Πέδρο Σάντσεθ ανέλαβε δράση στέλνοντας στρατεύματα ενώ επέστρεψε γρήγορα τους περισσότερους πρόσφυγες στο Μαρόκο δημιουργώντας πλωτό φράγμα σε τμήματα θαλάσσας συνόρων.
Αυτό το περιστατικό ανέδειξε ξανά διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης στο ζήτημα αυτό ανάμεσα στις χώρες μέλη με πολλές κυβερνήσεις ν’ ασκούν κριτική προς την Ισπανική κυβέρνηση ενώ ακροδεξιά κόμματα συνεχίζουν ν’ αποκτούν έδαφος απαιτώντας αυστηρότερους κανόνες σχετικά με τη μετανάστευση δυσκολεύοντας έτσι κάθε προσπάθεια επίτευξης κοινής γραμμής πολιτικής.
Eίναι δυνατή μια αυτόνομη γεωπολιτική παρουσία;
Aυτό το σύνολο κρίσεων εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο μπορεί πραγματικά να εξελιχθεί η Ευρώπη ως ένας αυτόνομος γεωπολιτικός παίκτης.
Παρά τη σημαντική οικονομική δύναμή της καθώς επίσης πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει πρόσφατα εξακολουθεί ν’ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αποφασιστικούς παράγοντες έξω απ’ τους θεσμούς αυτούς καθιστώντας ολοένα πιο δύσκολη κάθε προσπάθεια αυτονομίας στο μέλλον.
