Η Ισλανδία απορρίπτει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την ΕΕ

Η Ισλανδία έχει κλείσει, τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια, την πόρτα στην πιθανότητα να ξαναρχίσουν οι ενταξιακές συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο δημοψήφισμα που διεξήχθη το Σάββατο 29 Αυγούστου, το 52,8% των συμμετεχόντων ψήφισε κατά της επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων, ενώ το 47,2% υποστήριξε τη συνέχιση τους. Η συμμετοχή ανήλθε στο 82,5%, δείχνοντας το έντονο ενδιαφέρον περίπου 400.000 κατοίκων της χώρας για ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και πάνω από δέκα χρόνια.

Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς δεν αφορούσε απευθείας την ένταξη στην ΕΕ. Οι πολίτες κλήθηκαν να αποφασίσουν αν θα επιτρέψουν στην κυβέρνηση να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες. Ακόμη και αν επικρατούσε η επιλογή «ναι», μια πιθανή συμφωνία θα απαιτούσε νέα διαδικασία και δεύτερη ψηφοφορία από τους πολίτες. Έτσι, η ψήφος «όχι» δεν σημαίνει μόνο απόρριψη της ευρωπαϊκής ιδιότητας αλλά και απόφαση να μην ανοίξει ξανά ο δρόμος προς αυτήν υπό τις παρούσες συνθήκες.

Ισλανδία: Μια χώρα κοντά στην Ευρώπη

Η ιδιαιτερότητα της ισλανδικής περίπτωσης έγκειται στο γεγονός ότι η χώρα είναι ήδη πολύ κοντά στην ΕΕ χωρίς να είναι μέλος της. Από το 1994 συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), εξασφαλίζοντας πρόσβαση στη ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και είναι επίσης μέλος της ζώνης Σένγκεν. Επιπλέον, συμμετέχει στην Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (EFTA). Με άλλα λόγια, οι Ισλανδοί απολαμβάνουν πολλά οικονομικά πλεονεκτήματα χωρίς τις υποχρεώσεις ενός κράτους-μέλους.

Αυτό αποτέλεσε ένα από τα κύρια επιχειρήματα του στρατοπέδου του «όχι». Για τους αντιπάλους της ένταξης, το τρέχον μοντέλο προσφέρει στη Ισλανδία τον καλύτερο δυνατό συμβιβασμό: πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές και ελεύθερη μετακίνηση χωρίς επιπλέον παραχωρήσεις στις Βρυξέλλες.

Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές των διαπραγματεύσεων τόνισαν ότι αυτό το καθεστώς έχει σοβαρό μειονέκτημα: η Ισλανδία εφαρμόζει πολλούς κανόνες της ενιαίας αγοράς χωρίς ουσιαστική εκπροσώπηση ή λόγο στη λήψη αποφάσεων καθώς δεν έχει εκπροσώπους στο Ευρωκοινοβούλιο.

Το θέμα της αλιείας

Pil πίσω από τη στάση «όχι» βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η αλιεία. Σε μια χώρα όπου οι θαλάσσοι πόροι αποτελούν κρίσιμο οικονομικό κεφάλαιο, η διατήρηση ελέγχου στα αλιευτικά ύδατα ήταν μία εκ των βασικών κόκκινων γραμμών για τους αντιτιθέμενους στην ένταξη. Η βιομηχανία αλιείας τάχθηκε σχεδόν ομόφωνα κατά των συνομιλιών φοβούμενη ότι μια πιθανή ένταξη θα περιορίσει τη δυνατότητα αυτοδιαχείρισης στους πόρους αυτούς.

Η γεωγραφική κατανομή ψήφων επιβεβαίωσε αυτή τη διάσταση: Το Ρέικιαβικ ήταν η μόνη περιοχή όπου υπερτερούσε το «ναι», με ποσοστά 57,5% στο βόρειο τμήμα και 54,5% στο νότιο μέρος του δήμου. Αντίθετα οι αγροτικές περιοχές ψήφισαν καθαρά «όχι», με ποσοστά άνω του 60% σε πολλές εκλογικές περιφέρειες.

Οικονομικά ζητήματα και ευρώ

The supporters of the “yes” camp attempted to shift the discussion towards economic aspects as well.
Οι υποστηρικτές μιας ευρωπαϊκής κατεύθυνσης ανέφεραν ότι η ένταξη μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα μέσω υιοθέτησης του ευρώ.
Η ισλανδική κορόνα θεωρείται πιο ευάλωτη ως νόμισμα ενώ συνδέθηκε με χαμηλότερους πληθωρισμούς και επιτόκια.
Ωστόσο αυτό δεν ήταν αρκετό για να ξεπεράσει τον φόβο απώλειας ελέγχου σε κρίσιμους τομείς όπως αυτοί που σχετίζονται με τη εμπορική πολιτική.

Γεωπολιτικές προεκτάσεις

The referendum took place in a notably different international context compared to that of 2009 when Iceland initially applied for EU membership following a severe economic crisis.
Σήμερα υπάρχει μια αυξανόμενη γεωπολιτική διάσταση λόγω δηλώσεων σχετικά με τη Γροιλανδία που προκάλεσαν ανησυχίες σχετικά με ασφάλεια.
Για όσους υποστηρίζουν την ένταξη θεωρούν πως μπορεί να προσφέρει πολιτική προστασία σε περίοδο αυξανόμενης αστάθειας γύρω από τον Αρκτικό χώρο αλλά αυτό δεν φάνηκε αρκετό ώστε ν’ αλλάξει τις διαθέσεις ψηφοφόρων.

Tι σημαίνει τώρα το ”όχι”;

A politically speaking outcome is a clear defeat for Prime Minister Katrín Jakobsdóttir’s government which had backed the resumption of negotiations.
the government has committed to respect this result and not proceed with restarting talks while discussions about formally withdrawing the previous submission are expected to remain at parliamentary level.
For the European union it represents both political and symbolic disappointment as they viewed Iceland as an economically strong country closely tied with them that could easily move into a new phase of enlargement.
However this does not meen that Iceland is distancing itself from europe; on the contrary it remains deeply integrated through EEA agreements and Schengen participation while choosing to maintain its current relationship without full membership.
Ultimately this referendum was less about rejecting Europe than affirming their existing model of relations with it while keeping control over key areas like fisheries and trade policy alongside access benefits from European markets.
The high turnout indicates that this issue remains significant in public discourse; thus Iceland continues its close ties with europe but opts for independence in decision-making at least for now.
And perhaps that’s the most crucial message from these elections: The people chose not to distance themselves from Europe but rather maintain their connections without becoming members of it.