Η Κατάσταση των Γυναικών στο Ιράν το 2026

Στο Ιράν του 2026, η ιστορία φαίνεται να έχει εισέλθει σε μια σκοτεινή εποχή, όπου οι γυναίκες δεν έχουν την κυριότητα του σώματός τους αλλά είναι υποχρεωμένες να υπακούν στους νόμους του κράτους και τις επιθυμίες των συζύγων τους. Οι μαρτυρίες γυναικών που κατάφεραν να βρουν καταφύγιο στην Ελλάδα είναι σοκαριστικές: «Η γυναίκα δεν μπορεί να πάρει διαζύγιο,αν βιαστεί θα κατηγορηθεί,για να χειρουργηθεί θα πρέπει να πάρει άδεια συζύγου,για να εκδώσει διαβατήριο θα πρέπει να πάρει άδεια συζύγου». Αυτή η κατάσταση συνιστά έναν απόλυτο θεσμικό ευνουχισμό που μετατρέπει τη γυναίκα σε ανήλικο ον χωρίς βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Η τέχνη αποτυπώνει αυτή τη συστηματική υποτίμηση με έντονο τρόπο. Ο λογοκριμένος σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί αναδεικνύει την ωμότητα της καθημερινότητας: «δείχνει έναν άνδρα που χτυπήθηκε και το μόνο που τον νοιάζει είναι να κάνει διαθήκη για να μην μείνει η γυναίκα του άστεγη», καθώς οι γυναίκες στο Ιράν στερούνται οποιουδήποτε δικαιώματος στην κληρονομιά.

Η “Ηθική Αστυνομία” και η Εμπορευματοποίηση της Πίστης

Ο υποχρεωτικός χιτζάμπ δεν αποτελεί ζήτημα θρησκευτικής πίστης αλλά εργαλείο καταπίεσης και φόβου. Μια επιχειρηματίας που μοιράστηκε την εμπειρία της μεταξύ Ελλάδας και Ιράν δήλωσε: «Αυτό δεν είναι πόλεμος για εμάς είναι κάτι σαν διάσωση… Μετά από 47 χρόνια οι άνθρωποι έχουν μάθει πώς πρέπει να συμπεριφέρονται έξω και πώς μέσα».Η επιβολή αυτών των κανόνων είναι καθολική: «Στις γυναίκες επιβλήθηκε υποχρεωτικά ο χιτζάμπ. Μπορεί ακόμα κι ένα μικρό κομμάτι μαλλιού σου μπορεί να προκαλέσει πολλές παρατηρήσεις». Ακόμη πιο εξοργιστική είναι η χρήση της θρησκείας ως πρόσχημα για έμφυλη εκμετάλλευση. Υπό τον μανδύα ιερών κειμένων έχει δημιουργηθεί μια ολόκληρη βιομηχανία εμπορίας γυναικών: «Πουλάνε τις γυναίκες με το καπέλο της θρησκείας», καταγγέλλουν εκείνες που έχουν βιώσει αυτή τη φρίκη.

Αντίσταση εντός των Τοίχων και ο “Γολγοθάς” των Ελευθεριών

Παρόλο τον ασφυκτικό έλεγχο, την απαγόρευση πρόσβασης στο διαδίκτυο και τη φίμωση κάθε ελεύθερης έκφρασης — αφού «στο Ιράν δεν έχουμε πρόσβαση στο Youtube και το Google» — οι γυναίκες συνεχίζουν τον αγώνα τους χωρίς συμβιβασμούς. Η ζωή μεταφέρεται στα σπίτια τους, τα οποία γίνονται χώροι ελευθερίας: «Όλοι συγκεντρώνονται σε σπίτια για ψυχαγωγία. Τα κάνουν σαν κλαμπ. Μέσα στα σπίτια οι άνθρωποι μάθανε πώς μπορούν να φτιάχνουν αλκοόλ». Ωστόσο, το τίμημα της ανυπακοής παραμένει υψηλό — ο θάνατος περιμένει όσους αντιστέκονται: «Μέχρι το 2022 λειτουργούσε αλλιώς η ηθική αστυνομία. Αν παράκουγες τις εντολές τους μπορούσαν μέχρι κι αυτό» . Η εξέγερση που ξεκίνησε πριν δύο χρόνια έχει αφήσει πίσω εκατοντάδες νεκρούς: «Πριν δύο μήνες είδαμε πόσους διαδηλωτές σκότωσε» . Για τις Ιρανές που ζουν πλέον ελεύθερες στη χώρα μας, η Ελλάδα αντιπροσωπεύει ένα λιμάνι αυτοδιάθεσης: «Είμαι περήφανη για τους γονείς μου. Χάρη σε αυτούς μπορώ σήμερα εδώ μπροστά σας μιλώντας ελεύθερα», δηλώνει μία νέα γυναίκα στον τηλεοπτικό σταθμό Mega θυμίζοντας ότι ο αγώνας για “Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία” θα συνεχίζεται μέχρι καμία γυναίκα δε χρειάζεται άδεια από κανέναν προκειμένου ν’ αποφασίζει για την ύπαρξή της.