Η Στρατηγική του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ

Καθώς η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε έναν νέο κύκλο βίας, το Ιράν αξιοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως ένα στρατηγικό εργαλείο ισχύος, σημειώνοντας ρεκόρ στις εξαγωγές πετρελαίου προς την ασιατική αγορά. Η Τεχεράνη καταφέρνει να διοχετεύει καθημερινά 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού, ξεπερνώντας τα προπολεμικά επίπεδα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες της περιοχής παρακολουθούν ανήμπορες την «καταστροφή» των δικών τους εξαγωγών.

Στρατηγικές Ελέγχου από τους Φρουρούς της Επανάστασης

Οι Φρουροί της Επανάστασης εφαρμόζουν μια επιλεκτική πολιτική ελέγχου στο Στενό του Ορμούζ, αποκλείοντας δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο για λογαριασμό ανταγωνιστικών κρατών και διευκολύνοντας παράλληλα τη διέλευση των ιρανικών φορτίων. Η Τεχεράνη απειλεί ευθέως να μετατρέψει αυτή τη θαλάσσια οδό σε «περιοχή πόνου», συνδυάζοντας πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις με drones με ψυχολογικές τακτικές πολέμου. Το αποτέλεσμα είναι ο πραγματικός αποκλεισμός μιας θαλάσσιας αρτηρίας που διακινεί το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Η αστάθεια στην περιοχή έχει προκαλέσει δραματικές διακυμάνσεις στις τιμές του αργού. Οι διεθνείς αγορές είδαν τις τιμές να εκτινάσσονται κοντά στα 120 δολάρια ανά βαρέλι πριν υποχωρήσουν κάτω από τα 80 δολάρια μετά τις δηλώσεις περί επικείμενης κατάπαυσης των εχθροπραξιών από τον πρόεδρο Τραμπ. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή στη λειτουργία του Στενού για δύο εβδομάδες θα μπορούσε να μειώσει την προσφορά κατά 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τις χώρες του Κόλπου — ποσότητα που αντιστοιχεί σε πάνω από το 3% της παγκόσμιας προσφοράς — με σοβαρές γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες.

Ο σκιώδης στόλος και οι κίνδυνοι στη θάλασσα

Kεντρικό στοιχείο στην στρατηγική της Τεχεράνης είναι ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος» δεξαμενόπλοιων που λειτουργούν υπό ψευδείς σημαίες και έχουν απενεργοποιημένα συστήματα εντοπισμού.Αυτά τα πλοία συνεχίζουν να μεταφέρουν πετρέλαιο κυρίως προς την Κίνα και την Ινδία παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, παρέχοντας κρίσιμους πόρους στο Ιράν εν μέσω των επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους καθώς δύο τέτοιες μονάδες έχουν ήδη πληγεί από επιθέσεις που σχετίζονται με το Ιράν.

Είναι χαρακτηριστικό ότι κινεζικά πλοία επικοινωνούν ασύρματα με τους Φρουρούς της Επανάστασης λέγοντας: «Είμαστε κινεζικό πλοίο, ερχόμαστε φιλικά», προκειμένου να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση. Αυτές οι αναφορές αποκαλύπτουν τη νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή όπου το Ιράν έχει de facto έλεγχο στις θαλάσσιες μεταφορές.

Παγκόσμιες Επιπτώσεις στην Ενεργειακή Αγορά

Eνώ οι εξαγωγές πετρελαίου από το Ιράν συνεχίζονται χωρίς προβλήματα, μεγάλες εταιρείες στον χώρο της ναυτιλίας αντιμετωπίζουν σοβαρότερα ζητήματα. Για παράδειγμα, η A.P Moller Maersk έχει δέκα πλοία εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο και εκτιμά ότι ακόμη κι αν υπάρξει κατάπαυση πυρός χρειάζονται επτά έως δέκα ημέρες για επιστροφή στην κανονικότητα.

Aπό την άλλη πλευρά, η G7 εξετάζει τη δυνατότητα αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων για τον περιορισμό αυτής της κρίσης ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τους συμμάχους τους συζητούν πιθανότητες συνοδείας πλοίων στο Στενό χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής κάτι τέτοιο να έχει υλοποιηθεί.
Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε τέτοιου είδους κίνηση θα αντιμετωπιστεί με μαζικές επιθέσεις πυραύλων ή drones αυτοκτονίας.

Aυτό το πολύπλοκο σκηνικό καθιστά σαφές πως το Ιρανικό καθεστώς φιλοδοξεί να παρουσιαστεί ως ο καθοριστικός παράγοντος στον έλεγχο των ενεργειακών δρόμων μέσω ενός γεωπολιτικού παιχνιδιού ισχύος όπου η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με στρατιωτικά συμφέροντα.