Μια νέα πανευρωπαϊκή μελέτη, στην οποία συμμετέχουν ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ, Αναστάσιος Στάμος, και ο Επίκουρος Καθηγητής Ακραίων Φαινομένων και Φυσικών Καταστροφών του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλης Διακάκης, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σοβαρότητα των καταστροφών από πλημμυρικά φαινόμενα και έντονες βροχοπτώσεις εξαρτάται όχι μόνο από την ένταση των φαινομένων αλλά και από τη δόμηση σε ευάλωτες περιοχές καθώς και τις υποδομές που είναι εκτεθειμένες.
Η μελέτη εστιάζει σε πλημμυρικά γεγονότα που συνέβησαν σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ 2007 και 2025. Ανάμεσα στις περιπτώσεις που αναλύθηκαν περιλαμβάνονται οι πλημμύρες στην Αυστρία, την Κροατία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Σερβία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Ελλάδα (κακοκαιρία Daniel), την Ιταλία, την Πολωνία, την Πορτογαλία καθώς και σκανδιναβικές χώρες όπως η Ισπανία και η Ελβετία.
«Δεν είναι μόνο τα ακραία φαινόμενα υπεύθυνα»
Ο κ. Διακάκης εξηγεί στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι οι μεγάλες καταστροφές δεν προκύπτουν αποκλειστικά λόγω των ακραίων φυσικών φαινομένων αλλά σχετίζονται άμεσα με τον χωροταξικό σχεδιασμό που συχνά αγνοεί τις ζώνες κινδύνου.
«Αυτό που διαπιστώθηκε είναι ότι το πρόβλημα των πλημμυρών δεν προέρχεται μόνο από τα ακραία φαινόμενα. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν λαμβάνει υπόψη τις επικίνδυνες ζώνες. Δηλαδή αναπτυσσόμαστε χωρίς να προσέχουμε επαρκώς τους κινδύνους. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις οι υποδομές έχουν σχεδιαστεί χωρίς να εξετάζεται πού βρίσκονται οι περιοχές υψηλού κινδύνου για πλημμύρα. Αυτό έχει αντίκτυπο στην αποκατάσταση μετά τις καταστροφές. Μια κοινωνία που ενημερώνει το νομικό της πλαίσιο σχετικά με τον οικοδομικό κανονισμό φαίνεται να έχει καλύτερα αποτελέσματα», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Διακάκης.
Κλιματική αλλαγή: Ταχεία αστικοποίηση & Ευάλωτες υποδομές
Η έρευνα επίσης εξετάζει τα διδάγματα από πρόσφατες πλημμυρικές κρίσεις στην Ευρώπη κι αν αυτά μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας πιο ανθεκτικής στρατηγικής διαχείρισης του κινδύνου πλημμύρας. Επιπλέον επισημαίνεται η σημασία της έγκαιρης προειδοποίησης για τέτοιους κινδύνους καθώς πολλές φορές αυτές είτε καθυστερούν είτε δεν γίνονται αντιληπτές σωστά από τους πολίτες αυξάνοντας έτσι τις συνέπειες των φυσικών καταστροφών.
Σημαντικό θέμα της μελέτης αποτελεί επίσης η αντίδραση κοινωνιών και θεσμών μετά από μια φυσική κατα catastrophe: παρατηρούνται αλλαγές στον πολιτικό σχεδιασμό ή στις διαδικασίες ετοιμότητας; Και κατά πόσο αυτές μεταφράζονται σε μόνιμη μείωση του κινδύνου;
Πέντε κρίσιμα ζητήματα για τις επικίνδυνες πλημμύρες
The findings of the study highlight five critical issues: the increasing frequency of river floods and flash floods in urban areas; the impacts of urbanization and inadequate drainage systems; characteristics of risks due to extreme weather events linked to climate change; deficiencies in timely warning dissemination; and variations in risk perception and response capabilities at local levels.
“Δεν θέλαμε να εξετάσουμε το φαινόμενο μόνο σε μία συνθήκη ή χώρα”, λέει ο κ. Διακάκης προσθέτοντας πως “στόχος ήταν να εντοπίσουμε κοινά ζητήματα ανά όλη την ήπειρο”. Οι επιπτώσεις αυτών των συμβάντων ήταν σοβαρές τόσο για ανθρώπους όσο και για υποδομές ακόμα κι αν οι χώρες είχαν επενδύσει παραδοσιακά στην πρόληψη όπως η Γερμανία ή η Βρετανία.
Απαραίτητα μέτρα κατά των πλημμυρών
Kλείνοντας αυτήν τη συζήτηση σχετικά με τα μέτρα αντιμετώπισης των προβλημάτων λόγω flooding phenomena , πρέπει να γίνει σαφής ανάγκη ενός συνδυασμού δράσεων: έργα αντιπλημμυρικής προστασίας , χωροταξικός σχεδιασμός λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους , αποτελεσματικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης καθώς επίσης καλύτερη συνεργασία μεταξύ αρμόδιων φορέων. Είναι σημαντικό κάθε μέτρο να προσαρμόζεται στις διαφορετικές μορφές απειλής flooding , διότι μια στρατηγική μπορεί να μην λειτουργεί εξίσου καλά απέναντι σε διαφορετικούς τύπους φυσικών γεγονότων.