Η δήλωση της Μαρίας Ζαχάροβα για τον Ιωάννη Καποδίστρια προκαλεί αντιδράσεις
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, προκάλεσε νέα ερωτήματα με την αναφορά της στον Ιωάννη Καποδίστρια ως «Ρώσο πολιτικό και διπλωμάτη», καθώς γιορτάστηκαν τα 250 χρόνια από τη γέννησή του. Η χρονική συγκυρία και η διατύπωση της δήλωσης δεν πέρασαν απαρατήρητες, ειδικά σε σχέση με προηγούμενες τοποθετήσεις της ίδιας αλλά και τις πρόσφατες δηλώσεις του Σεργκέι Λαβρόφ σχετικά με τη Ρωσία στην ιστορία της Τουρκίας.
Συγκεκριμένα, η Ζαχάροβα ανέφερε ότι «στις 11 Φεβρουαρίου γιορτάσαμε την 250ή επέτειο του Ρώσου πολιτικού και διπλωμάτη Ιβάν Καποδίστρια», προσθέτοντας ότι «το αποκορύφωμα της εθνικής και πατριωτικής του υπηρεσίας ήταν η εκλογή του τον Απρίλιο του 1827 ως Προέδρου του αναδυόμενου ελληνικού κράτους». Στην αντίστοιχη ρωσική εκδοχή γίνεται λόγος για «Ρώσο πολιτικό και διπλωμάτη Ιβάν Αντόνοβιτς Καποδίστρια», χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις.
Αλλαγές στη διατύπωση που προκαλούν συζητήσεις
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι στο παρελθόν η Ζαχάροβα είχε χαρακτηρίσει τον Καποδίστρια ως «Ρώσο πολιτικό ελληνικής καταγωγής». Στην τρέχουσα δήλωση όμως απουσιάζει το κομμάτι που αφορά την ελληνική καταγωγή, κάτι που πολλοί θεωρούν σκόπιμο. Η Μόσχα έχει μακρά παράδοση να συνδέει την ιστορία της με την ελληνική απελευθέρωση,προβάλλοντας τη συμβολή της Ρωσικής Αυτοκρατορίας στον αγώνα για ανεξαρτησία.
Η σημασία αυτής της αναφοράς ενισχύεται αν εξεταστεί το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο. Πρόσφατα ο Σεργκέι Λαβρόφ είχε μιλήσει για τη στήριξη που προσέφερε η Σοβιετική Ρωσία στην Τουρκία το 1921, γεγονός που είχε προκαλέσει αντιδράσεις στην Ελλάδα. Η δήλωση αυτή από τη Ζαχάροβα φαίνεται να επαναφέρει στο προσκήνιο μια ιστορική προσωπικότητα που συνδέει τις δύο χώρες.
Διπλωματικά μηνύματα ή απλή αναφορά;
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πρόκειται για μια απλή ιστορική παρατήρηση ή αν κρύβεται πίσω από αυτή ένα έμμεσο διπλωματικό μήνυμα. Σε μια εποχή όπου η Ελλάδα έχει σαφή προσανατολισμό προς τη Δύση όσον αφορά την Ουκρανία και συνεργάζεται στενά με τις ΗΠΑ σε ενεργειακά ζητήματα, οι δηλώσεις αυτές από τη Μόσχα φαίνεται να υπενθυμίζουν τους ιστορικούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών.
Η επαναφορά στο όνομα του Καποδίστρια δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία πράξη· αγγίζει βαθιά συμβολικά στοιχεία της ελληνικής συλλογικής μνήμης. Το κατά πόσο αυτή η διατύπωσή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αφήγησης ή είναι απλά μια τυπική αναφορά θα φανεί στο μέλλον. Ωστόσο, οι λέξεις που επιλέγει η ρωσική πλευρά δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν τυχαίες.