Η Νέα Πραγματικότητα της Ασφάλειας στην Ευρώπη

Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή ασφάλειας, όπου η μετανάστευση δεν είναι πλέον μόνο ένα ανθρωπιστικό ζήτημα ή μια διαχειριστική πρόκληση, αλλά έχει εξελιχθεί σε εργαλείο υβριδικής πίεσης και γεωπολιτικού εκβιασμού. Αυτό επισημαίνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε άρθρο του στο Politico.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός τονίζει ότι το περιβάλλον ασφάλειας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές. Εκτός από τις παραδοσιακές στρατιωτικές απειλές και τις κυβερνοεπιθέσεις,η ΕΕ αντιμετωπίζει την σκόπιμη εργαλειοποίηση της μετανάστευσης από κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες. Σκοπός τους είναι να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών χωρών, να υπονομεύσουν τη συνοχή τους και να αποσπάσουν πολιτικές παραχωρήσεις.

Ως παραδείγματα ξαφνικών και μαζικών μεταναστευτικών ροών που έχουν συμβεί πρόσφατα αναφέρονται:

• Τα γεγονότα στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα.
• Η κρίση στα χερσαία σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας στον Έβρο το 2020.
• Οι καταστάσεις στα σύνορα Λιθουανίας, Πολωνίας και Λετονίας με τη Λευκορωσία το 2021.

Σε αυτές τις ακραίες συνθήκες,τα εθνικά συστήματα ασύλου και υποδοχής κινδυνεύουν να παραλύσουν,ενώ η λειτουργία του χώρου Σένγκεν δοκιμάζεται σοβαρά κι η εμπιστοσύνη των πολιτών μειώνεται δραματικά.

Περιορισμοί Υφιστάμενων Εργαλείων & Πρόταση για Νέο Μηχανισμό

Aν και έχουν γίνει βήματα προόδου μέσω του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο,τα τρέχοντα εργαλεία σχεδιάστηκαν για καταστάσεις που είναι διαχειρίσιμες.Δεν ανταγωνίζονται επαρκώς σενάρια όπου οι μεταναστευτικές ροές οργανώνονται ή διευκολύνονται ως de facto υβριδική απειλή.

Για την κάλυψη αυτού του κενού προτείνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης με σαφή κριτήρια ενεργοποίησης:

• Pοσοτικά κριτήρια: Η έκταση και η ταχύτητα των αφίξεων σε σχέση με τις δυνατότητες κάθε χώρας.
• Pοιοτικά κριτήρια: Ενδείξεις συντονισμού ή εμπλοκής τρίτων χωρών καθώς επίσης δικτύων οργανωμένου εγκλήματος.

Eκτακτες Eνέργειες & Δικλίδες Ασφαλείας

Mε την ενεργοποίηση αυτού του ειδικού καθεστώτος θα επιτρέπονται:

• Pροσωρινή προσαρμογή διαδικασιών: Ταχεία διαδικασία ασύλου κυρίως για άτομα από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας.
• Pροσωρινή αναστολή αιτήσεων ασύλου: Σε περιπτώσεις ακραίας πίεσης (στα χερσαία σύνορα ή μετά από μαζικές αφίξεις διά θαλάσσης), οι χώρες μέλη θα μπορούν να αναστείλουν προσωρινά την υποβολή αιτήσεων από νεοαφιχθέντες.
• Tαχείες επιστροφές: Άμεση επιστροφή όσων δεν πληρούν τις προϋποθέσεις παραμονής σύμφωνα με τη νομιμότητα της ΕΕ.

Kλείνοντας ο πρωθυπουργός τονίζει ότι αυτά τα μέτρα δεν αποτελούν απομάκρυνση από τις ευρωπαϊκές αξίες αλλά απαραίτητη προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες.Θα διέπονται αυστηρά χρονικά όρια καθώς επίσης θα διαφυλάσσονται οι αρχές του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ καθώς επίσης η αρχή της μη επαναπροώθησης.

Aυτόματη Aλληλεγγύη στην Eυρώπη

Mια ισορροπία δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς ουσιαστική αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών. Κανένα κράτος πρώτης γραμμής δεν πρέπει να αντιμετωπίζει μόνο του αυτή την κατάσταση.Με την ενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού πρέπει αυτομάτως να κινητοποιούνται:

• Eπιχειρησιακή υποστήριξη από οργανισμούς της ΕΕ.
  
• Sυντονισμένες προσπάθειες επιστροφών.
  
• Eπιχορηγήσεις οικονομικής & τεχνικής βοήθειας.
  

  O Κυριάκος Μητσοτάκης καταλήγει λέγοντας ότι η αναγνώριση αυτής της εργαλειοποίησης στη μεταναστευτική κρίση αποτελεί όχι κινδυνολογία αλλά έναν ρεαλισμό που απαιτεί δράση εκ μέρους της ΕΕ ώστε αυτή να εξοπλιστεί κατάλληλα για την προστασία των εξωτερικών συνόρων καθώς επίσης για τη διατήρηση εσωτερικής σταθερότητας απέναντι σε εχθρικούς δρώντες.