Δραματική Κρίση στις Προμήθειες Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου

Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου που κήρυξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν,η κατάσταση έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου.Οι συνέπειες αυτής της κρίσης έχουν επηρεάσει πλέον και την καθημερινότητα των πολιτών σε μικροοικονομικό επίπεδο. Η εκτίναξη των τιμών στα καύσιμα έχει οδηγήσει σε νέες πληθωριστικές πιέσεις, με το κύμα ακρίβειας να επεκτείνεται στα τρόφιμα.

Ωστόσο, το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στο κόστος μεταφοράς ή ενέργειας. Το φυσικό αέριο είναι η κύρια πρώτη ύλη για την παραγωγή λιπασμάτων πλούσιων σε άζωτο, τα οποία είναι απαραίτητα για τις καλλιέργειες που παρέχουν τροφή στους ανθρώπους. Έτσι, η τιμή αλλά και η διαθεσιμότητα των λιπασμάτων εξαρτώνται άμεσα από τις τιμές του φυσικού αερίου.

Η αύξηση που παρατηρείται αυτή τη στιγμή στις τιμές των τροφίμων οφείλεται κυρίως στην αύξηση του κόστους μεταφορών και ενέργειας. Στην Ελλάδα,ο πληθωρισμός τον Απρίλιο έφτασε στο 5,4%,με πολλές κατηγορίες τροφίμων να σημειώνουν σημαντικές αυξήσεις. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις από την κρίση στα λιπάσματα θα γίνουν πιο έντονες στο μέλλον: «Τα περισσότερα τρόφιμα που βρίσκονται σήμερα στα ράφια των σούπερ μάρκετ παράχθηκαν με εισροές που είχαν αγοραστεί ή συμφωνηθεί πριν η κρίση εξελιχθεί πλήρως»,δήλωσε ο David Laborde από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ.

Η Ευρώπη Αντιμέτωπη με Προβλήματα

Αν κι η Ευρώπη παράγει δικά της αζωτούχα λιπάσματα, αυτά κατασκευάζονται χρησιμοποιώντας εισαγόμενο φυσικό αέριο.Έτσι λοιπόν δεν αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα: όταν οι τιμές του φυσικού αερίου ανεβαίνουν, τα ευρωπαϊκά λιπάσματα γίνονται επίσης πιο ακριβά.

Από τη στιγμή που το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ ως αντίποινα στην επίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 59%, ενώ κάποιες κατηγορίες λιπασμάτων έχουν δει αύξηση έως 50%. Για παράδειγμα στη Γερμανία, η ουρία πωλείται τώρα περίπου 550 ευρώ ανά τόνο αντί για περίπου 370 ευρώ πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.

Προβλήματα στον Αγροτικό Τομέα

Οι καταναλωτές βιώνουν μια σειρά πληθωριστικών κρίσεων: αρχικά αντιμετωπίζουν την αύξηση κόστους στα καύσιμα κι έπειτα θα νιώσουν τις συνέπειες από τα λιπάσματα. Πολλοί Ευρωπαίοι αγρότες είχαν προμηθευτεί ήδη λίπαντικά πριν ξεκινήσει ο πόλεμος για τη φθινοπωρινή περίοδο αλλά αυτές οι ποσότητες σύντομα θα εξαντληθούν.

“Όσοι αγρότες διαθέτουν αποθέματα μπορούν να συνεχίζουν όπως είχαν σχεδιάσει”, δήλωσε εκπρόσωπος της εθνικής αγροτικής ομοσπονδίας στη Σουηδία προσθέτοντας ότι όσοι δεν έχουν αποθέματα θα χρειαστεί να μειώσουν τη χρήση τους ή να στραφούν σε άλλου τύπου καλλιέργειες.

Aντιμετώπιση της Κρίσης από τις Βρυξέλλες

The European Commission has taken steps to alleviate the energy pressure and relax state aid rules to support farmers in this challenging time; however the issue of fertilizers is more complex due to Europe’s long-standing dependence on imported natural gas for their production.

The action plan for fertilizers that will be presented by Commissioner for Agriculture Christophe hansen focuses on four main areas: reducing dependency on imports; enhancing domestic production; promoting low-carbon alternatives; and assisting farmers in using fewer fertilizers.
None of thes strategies can effectively address the immediate needs for crop decisions by 2027 as building a fertilizer plant takes three to four years while EU production is already down by 19% compared to pre-2019 levels.
Additionally ther are financial implications with the European carbon border adjustment mechanism (CBAM) imposing extra charges on imports from countries with looser environmental regulations which makes fertilizers even more expensive at a time when they are most needed by farmers.
The Commission appears divided over whether or not to suspend CBAM as Italy and France advocate for its halt while Poland and Germany wish it maintained.
According to sources familiar with the matter who spoke with Politico earlier drafts included relief through CBAM but recent versions have removed it.
“When the crisis in the Middle East ends costs associated with CBAM will remain,” stated Jean-Baptiste Boucher from Copa-Cogeca representing European farmers’ interests.
The upcoming proposal from Brussels regarding fertilizers could either serve as an effective response or yet another evasion of responsibility according to Politico noting that first CBAM certificates will become mandatory starting February 1st ,2027 when next harvests would have already been planted leading likely further price increases for consumers ahead of that date.