Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή: Προστασία Δικαιωμάτων και Ενημέρωση
Η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών στην αγορά και η ενίσχυση της ενημέρωσης των καταναλωτών αναδεικνύονται ως κρίσιμα ζητήματα με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Καταναλωτή, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 15 Μαρτίου. Οι οργανώσεις που εκπροσωπούν τους καταναλωτές επισημαίνουν ότι αυτή η ημέρα δεν είναι απλώς μια συμβολική ημερομηνία, αλλά μια υπενθύμιση για την ανάγκη ύπαρξης μιας αγοράς που λειτουργεί με διαφάνεια, δικαιοσύνη και υγιή ανταγωνισμό.
Η Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ) υπογραμμίζει τη σημασία της γνώσης των κατοχυρωμένων δικαιωμάτων από τους καταναλωτές, τα οποία πρέπει να διεκδικούν όταν παραβιάζονται. Όπως αναφέρει, καθημερινά δέχεται αναφορές για προβλήματα όπως ελαττωματικά προϊόντα, παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές και αθέμιτους όρους σε συμβόλαια. Επιπλέον, οι υπηρεσίες συχνά δεν ανταγωνίζονται τις υποσχέσεις που δίνονται από τις επιχειρήσεις. Πολλοί καταναλωτές αποφεύγουν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους είτε λόγω άγνοιας είτε επειδή πιστεύουν ότι δεν θα υπάρξει αποτέλεσμα.
Στο πλαίσιο του φετινού εορτασμού, η ΕΚΠΟΙΖΩ έχει ξεκινήσει μια ενημερωτική καμπάνια στα κοινωνικά δίκτυα με σύντομα βίντεο που παρουσιάζουν πρακτικά παραδείγματα παραβίασης δικαιωμάτων καθώς και τρόπους διεκδίκησής τους. Στόχος είναι να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες ώστε να αντιδρούν σε αθέμιτες πρακτικές.
Από την άλλη πλευρά, η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) επισημαίνει τις οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά. Η ακρίβεια στα αγαθά και τις υπηρεσίες καθώς επίσης οι «κόκκινοι» δανεισμοί δημιουργούν ένα δύσκολο περιβάλλον για τους καταναλωτές.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕΚΕ για το 2025, ο τραπεζικός τομέας συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό αναφορών (59%), ενώ ακολουθούν οι αναφορές σχετικά με προϊόντα και υπηρεσίες (17%) καθώς επίσης οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (6%). Μικρότερα ποσοστά σχετίζονται με τον τουρισμό και άλλους τομείς όπως τηλεπικοινωνίες ή ηλεκτρονικές συναλλαγές. Παράλληλα σημειώνεται ότι οι οφειλές των καταναλώνων προς την ένωση ξεπέρασαν τα 24 εκατομμύρια ευρώ το 2025.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη στεγαστική κρίση όπου η αύξηση των ενοικίων σε συνδυασμό με τη μειωμένη διαθεσιμότητα προσιτής κατοικίας ασκεί πιέσεις στους νέους αλλά και σε ευάλωτες οικογένειες. Η ΕΕΚΕ προτείνει φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις κατοικιών καθώς επίσης αξιοποίηση δημοσίων ακινήτων για κοινωνική στέγαση.
Η Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος (ΙΝΚΑ) τονίζει πως ο καταναλώτης είναι περισσότερο από ένας απλός αγοραστής προϊόντων· είναι ενεργός πολίτης επηρεαζόμενος από οικονομικές εξελίξεις. Στη σημερινή εποχή γεμάτη γεωπολιτικές εντάσεις κι αυξανόμενες ανισότητες κοινωνικού χαρακτήρα καλούνται όλοι να αντιμετωπίσουν υψηλό κόστος ζωής μαζί με συχνά παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές στο ηλεκτρονικό εμπόριο.
Η ΙΝΚΑ υπενθυμίζει πως το οργανωμένο κίνημα προστασίας του κατα消λητή έχει μακριά ιστορία αφού καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Κατα消λητή το 1983 μετά την αναγνώριση βασικών δικαιώματα από τον πρόεδρο Τζον Φ.Κένεντι το 1962 στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Οι οργανώσεις αυτές καλούν όλους τους πολίτες να ενημερώνονται συνεχώς ώστε να απαιτούν διαφάνεια στις συναλλαγές τους ενώ παράλληλα πρέπει να δηλώνουν οποιαδήποτε αθέμιτη πρακτική ώστε συλλογικά να ενισχύεται η δύναμη όλων μας ως κατα消λητές.