Αύξηση Τιμών Ενέργειας και Επιπτώσεις στην Παγκόσμια Οικονομία
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι τιμές ενέργειας αναμένεται να σημειώσουν αύξηση 24% μέχρι το 2026, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από την αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια. Αυτή η πρόβλεψη βασίζεται στην εκτίμηση ότι η κατάσταση θα έχει εξομαλυνθεί έως τον Μάιο.
Η τράπεζα προειδοποιεί ότι οι τιμές των βασικών αγαθών μπορεί να αυξηθούν ακόμη περισσότερο εάν οι συγκρούσεις στην περιοχή κλιμακωθούν και αν οι διαταραχές στον εφοδιασμό παραταθούν πέρα από τις αναμενόμενες χρονικές περιόδους. Στην τελευταία της έκθεση για τις αγορές πρώτων υλών (Commodity Markets Outlook), επισημαίνει τους κινδύνους που σχετίζονται με την κατάσταση.
Το κύριο σενάριο που προτείνει η τράπεζα υποθέτει ότι ο όγκος των θαλάσσιων μεταφορών μέσω του Στενού του Ορμούζ θα επιστρέψει σταδιακά σε επίπεδα κοντά σε αυτά πριν από τον πόλεμο μέχρι τον Οκτώβριο. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι που οδηγούν προς υψηλότερες τιμές. Η πρόβλεψη για το 2026 δείχνει αύξηση 16% στις συνολικές τιμές των βασικών εμπορευμάτων λόγω των αυξανόμενων τιμών ενέργειας και λιπασμάτων καθώς και των ιστορικά υψηλών τιμών πολλών μετάλλων.
Την Τρίτη, οι τιμές του πετρελαίου συνέχισαν να ανεβαίνουν καθώς οι διαπραγματεύσεις για τη λήξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχουν κολλήσει, ενώ το Στενό του Ορμούζ παραμένει κυρίως κλειστό, περιορίζοντας τις προμήθειες ενέργειας και άλλων προϊόντων από τη Μέση Ανατολή στους παγκόσμιους αγοραστές.
Η Παγκόσμια Τράπεζα ανέφερε ότι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στη ναυτιλία στο Στενό αυτό,το οποίο πριν από τον πόλεμο μετέφερε περίπου το 35% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου μέσω θάλασσας. Αυτό έχει οδηγήσει στο μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι μέσες τιμές του Brent παρέμειναν πάνω από 50% υψηλότερες στα μέσα Απριλίου σε σύγκριση με την αρχή της χρονιάς. Η εκτίμηση είναι ότι η μέση τιμή θα φτάσει τα 86 δολάρια ανά βαρέλι το 2026, αυξάνοντας από τα 69 δολάρια ανά βαρέλι το προηγούμενο έτος. Αν υπάρξουν περισσότερες ζημιές στις κρίσιμες εγκαταστάσεις πετρελαίου λόγω πολέμου ή καθυστερήσουν οι εξαγωγές αργού πετρελαίου να ανακάμψουν,τότε μπορεί να φτάσουν κατά μέσο όρο τα 115 δολάρια ανά βαρέλι φέτος.
Tην ίδια στιγμή, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τον Ιούνιο διαπραγματεύονταν γύρω στα 109 δολάρια ανά βαρέλι την Τρίτη μετά την επίτευξη υψηλού κλεισίματος τη Δευτέρα. «Ο πόλεμος επηρεάζει συστηματικά την παγκόσμια οικονομία: πρώτα μέσω ανόδου στις ενεργειακές τιμές, έπειτα στις τροφίμων και τελικά στον πληθωρισμό», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ιντερμίτ Γκιλ. Οι πιο ευάλωτοι πληθυσμοί θα πλήξουν περισσότερο αυτή τη κατάσταση.
Pίξεις στη Διαθεσιμότητα Τροφίμων
Οι προβλέψεις δείχνουν επίσης αύξηση κατά 31% στις τιμές λιπασμάτων μέχρι το 2026 λόγω μιας αναμενόμενης ανόδου κατά περίπου 60% στη ζήτηση στερεών αζωτούχων λιπασμάτων που παράγονται μέσω φυσικού αερίου για παραγωγή αμμωνίας.
Aυτή η δραματική άνοδος στις τιμές λιπασμάτων πιθανόν να ασκήσει πίεση στην προσφορά τροφίμων μειώνοντας τα εισοδήματα των αγροτών αλλά απειλώντας επίσης τις αποδόσεις καλλιεργιών στο μέλλον. Το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων εκτιμά πως περίπου επιπλέον 45 εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια εάν συνεχιστεί ο πόλεμος χωρίς τέλος στο άμεσο μέλλον.
Η τράπεζα ανέφερε πως ο πληθωρισμός στις αναπτυσσόμενες χώρες προβλέπεται τώρα γύρω στο μέσο όρο του ποσοστού ύψους πέντε κόμμα ένα (5%) έως το έτος αυτό – μια αύξηση συγκριτικά με πέρυσι όπου ήταν τέσσερα κόμμα επτά (4%). Αν συνεχιστεί ο πόλεμος όμως αυτό μπορεί ακόμα περισσότερο ν’ ανέβει έως πέντε κόμμα οχτώ (5%) ή παραπάνω.
Επιπτώσεις υπάρχουν επίσης όσον αφορά ανάπτυξης: σύμφωνα πάντα με τις προβλέψεις της τράπεζας αυτές δείχνουν ανάπτυξη μόλις τρία κόμμα έξι (3%) % μέχρι το ’26 – μειώθηκε δηλαδή σε σχέση μ’ εκείνη πριν απ’ τον πόλεμο όπου ήταν τέσσερα (4%).