Η Καταπολέμηση της Φοροδιαφυγής στην Ελλάδα: Μια Νέα Προσέγγιση
Η φοροδιαφυγή έχει αποτελέσει για πολλά χρόνια ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και θεωρείται μία από τις βασικές αιτίες που οδήγησαν στη δημοσιονομική κρίση του 2010, η οποία σχεδόν έφερε τη χώρα σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Handelsblatt, η Ελλάδα δείχνει τώρα σημαντική πρόοδο στην καταπολέμηση της παραοικονομίας.
Σημαντικός παράγοντας σε αυτή την αλλαγή είναι η εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), όπως αναφέρει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης: «Η αξιοποίηση της ΤΝ για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής συνδέεται άμεσα με τον συνολικό ψηφιακό μετασχηματισμό που υλοποιούμε».
Ο κ.Πιερρακάκης εξηγεί ότι το αποφασιστικό βήμα έγινε μέσω ενός εκτενούς ψηφιακού συστήματος αναφορών. «Με τη χρήση ηλεκτρονικών τιμολογίων και βιβλίων καθώς και αναφορών συναλλαγών,παράγουμε αξιόπιστα δεδομένα υψηλής ποιότητας σε μεγάλη κλίμακα. Αυτό επιτρέπει στη φορολογική διοίκηση να χρησιμοποιεί προηγμένα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων καθοδηγούμενα από ΤΝ για να εντοπίζει μοτίβα και ανωμαλίες»,προσθέτει.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει σπουδάσει Πληροφορική στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Πολιτικές Επιστήμες στο Harvard, ενώ κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο στην Πολιτική Τεχνολογία από το Massachusetts Institute of Technology (MIT). Το 2019 εντάχθηκε στο υπουργικό συμβούλιο ως υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης όπου ξεκίνησε την πλατφόρμα gov.gr που παρέχει στους πολίτες πρόσβαση σε περισσότερες από 2.500 κρατικές υπηρεσίες ψηφιακά.
Από τον Μάρτιο του 2025 ανέλαβε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών όπου πλέον απολαμβάνει τους καρπούς των ψηφιακών προσπαθειών του.
Επιτυχίες κατά της Φοροδιαφυγής ΦΠΑ
“Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια ανακτήσαμε 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω μέτρων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής”, δηλώνει ο υπουργός. “Αυτό δεν είναι μόνο δημοσιονομικό όφελος αλλά ένα ‘μέρισμα’ που επιστρέφουμε στους πολίτες με τη μορφή μειώσεων φόρων”.
Οι επιτυχίες αυτές αντικατοπτρίζονται κυρίως στα έσοδα από τον ΦΠΑ. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το λεγόμενο “ΦΠΑ κενό” – δηλαδή η διαφορά μεταξύ του οφειλόμενου ΦΠΑ και αυτού που τελικά αποδίδεται – ήταν 34% το 2017 αλλά μειώθηκε μόλις στο 9% μέχρι το 2024.
Kεντρικός Ρόλος Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων ιδρύθηκε το 2017 προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες φορολογικής διοίκησης θα είναι πιο ανεξάρτητες από πολιτικές παρεμβάσεις ώστε να περιοριστεί η διαφθορά. Η ΑΑΔΕ λειτουργεί απευθείας υπό την εποπτεία του Κοινοβουλίου αντί υπό το Υπουργείο Οικονομικών.
“Στόχος μας είναι ένα ψηφιακό οικοσύστημα που θα επιτρέπει στη φορολογική αρχή να παρακολουθεί την οικονομική δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο”, σημειώνει ο κ. Πιερρακάκης.
Aλλαγές στον Χώρο των Συναλλαγών
Aπό αυτή τη Δευτέρα εισάγεται υποχρεωτικά η ηλεκτρονική τιμολόγηση μεταξύ επιχειρήσεων ενώ σύντομα θα απαιτείται επίσης ηλεκτρονικά δελτία αποστολής καθώς οι τραπεζικές συναλλαγές θα παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο.
Το τραπεζικό απόρρητο πλέον δεν ισχύει όπως πριν.
Μέχρι τέλος του χρόνου στόχος είναι όλες οι κινήσεις λογαριασμών να παρακολουθούνται ζωντανά μέσω αλγορίθμων ΤΝ οι οποίοι θα εντοπίζουν ανωμαλίες στις συναλλαγές.
Tα Oφέλη Από τη Χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης
“Η ΤΝ βελτιώνει τους ελέγχους βάσει κινδύνου”, εξηγεί ο υπουργός προσθέτοντας ότι “ενισχύει την ακρίβεια στόχευσης”. Οι δυνατότητες αξιοποίησης αυτής περιλαμβάνουν ακόμη κι ανάλυση δορυφορικών εικόνων για τον εντοπισμό μη δηλωμένων περιουσιακών στοιχείων όπως αυθαίρετες κατασκευές ή πισίνες.
Όλοι όσοι μοιράζονται στιγμές πολυτέλειας στα social media καλούνται να διασφαλίσουν ότι αυτό συμβαδίζει με τα δηλωμένα εισοδήματα τους αλλιώς μπορεί σύντομα να αντιμετωπίσουν τις αρχές.
Πρόσφατα μάλιστα η ΑΑΔΕ κατάφερε μέσω ειδικού αλγορίθμου να εντοπίσει έναν coach γνωριμιών στον οποίο εκτιμάται πως έχουν χαθεί πάνω από €300k λόγω μη έκδοσης αποδείξεων για τις υπηρεσίες του.”