Η ολομέλεια του Αρείου Πάγου έλαβε μια κρίσιμη απόφαση που ανοίγει τον δρόμο για ουσιαστική ανακούφιση χιλιάδων δανειοληπτών που έχουν ενταχθεί στις δικαστικές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη .
Με πλειοψηφία 35 προς 12, η Ολομέλεια έκρινε ότι ο υπολογισμός των τόκων στα ρυθμισμένα δάνεια πρέπει να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.
Η απόφαση επηρεάζει δάνεια συνολικού ύψους άνω των 12 δισ. ευρώ και περίπου 350.000 δανειολήπτες, περιλαμβάνοντας τόσο υποθέσεις με ήδη εκδοθείσα απόφαση υπαγωγής στον νόμο Κατσέλη όσο και περιπτώσεις που βρίσκονται σε διαδικασία εκδίκασης.
Λύση στη διαμάχη μεταξύ τραπεζών και δανειοληπτών
Η απόφαση έρχεται να επιλύσει μια χρόνια διάσταση απόψεων σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του νόμου 3869/2010, που ορίζει ότι οι μηνιαίες καταβολές των δανείων είναι «έντοκες, χωρίς ανατοκισμό».
Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) υποστήριζαν ότι οι τόκοι κάθε μήνα πρέπει να υπολογίζονται επί του συνόλου του ρυθμισμένου δανείου, όπως συνηθίζεται διεθνώς. Αυτή η πρακτική οδηγούσε σε υπέρογκες μηνιαίες δόσεις, συχνά δυσβάσταχτες για τους δανειολήπτες να τις εξυπηρετήσουν.
Αντίθετα, οι δανειολήπτες υποστήριζαν ότι οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται μόνο επί της μηνιαίας δόσης που καταβάλλουν, σε πλήρη εναρμόνιση με τη φιλοσοφία του νόμου, που αποσκοπεί στην προστασία της κύριας κατοικίας και στην ουσιαστική ελάφρυνση των οφειλετών.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου επικεντρώθηκε στην πραγματική προστασία του δανειολήπτη, δίνοντας έμφαση στη διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης του ίδιου και της οικογένειάς του, αλλά και στη βιωσιμότητα των ρυθμίσεων των δανείων.
Εισήγηση ορόσημο στον Άρειο Πάγο για το νόμο Κατσέλη: Πώς θα υπολογίζονται οι τόκοι στα ρυθμισμένα κόκκινα δάνεια Τι αλλάζει για τους δανειολήπτες
Η εφαρμογή της απόφασης σημαίνει ότι οι δόσεις των ρυθμίσεων θα μειωθούν σημαντικά, καθώς ο τόκος πλέον υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού χρέους. Οι τράπεζες και οι servicers θα πρέπει να αναπροσαρμόσουν τα υπάρχοντα δάνεια, να συμψηφίσουν ποσά που έχουν καταβληθεί αδικαιολόγητα στο παρελθόν και να αποστείλουν στους δανειολήπτες νέο δοσολόγιο. Με αυτόν τον τρόπο, η ρύθμιση θα λειτουργεί πραγματικά ως μηχανισμός προστασίας της κύριας κατοικίας, επιτρέποντας τη σταδιακή αποπληρωμή του κεφαλαίου και αποτρέποντας τους δανειολήπτες από το να παραμένουν εγκλωβισμένοι σε πληρωμές που καλύπτουν σχεδόν αποκλειστικά τόκους.
Η Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ) χαρακτήρισε την απόφαση «ιστορική νίκη των καταναλωτών», υπογραμμίζοντας ότι ανοίγει τον δρόμο για ουσιαστική ανακούφιση όχι μόνο για το μέλλον αλλά και για το παρελθόν, όπου πολλοί υπερχρεώθηκαν εξαιτίας λανθασμένων υπολογισμών.
Πόσο μειώνονται οι δόσεις – Τι κερδίζουν οι δανειολήπτες
Η αλλαγή στον τρόπο εκτοκισμού οδηγεί σε σημαντική μηνιαία ελάφρυνση, όπως φαίνεται σε παραδείγματα με διαφορετικά μεγέθη δανείων και επιτοκίων. Για δάνειο 50.000 ευρώ με διάρκεια 20 ετών και επιτόκιο 4,5%-5%, όταν ο τόκος υπολογίζεται επί του συνολικού κεφαλαίου, η μηνιαία δόση φτάνει περίπου τα 308 ευρώ. Όταν όμως ο τόκος υπολογίζεται μόνο επί της μηνιαίας δόσης, η δόση περιορίζεται στα 209 ευρώ, εξοικονομώντας 99 ευρώ ανά μήνα. Για δάνειο 100.000 ευρώ με ίδια διάρκεια και επιτόκιο, η δόση μειώνεται από 616 ευρώ στα 417 ευρώ, δηλαδή 199 ευρώ λιγότερα ανά μήνα. Σε περίπτωση δανείου 150.000 ευρώ με μηνιαία δόση 600 ευρώ, εάν ο τόκος υπολογίζεται επί του συνολικού κεφαλαίου, 560 ευρώ πηγαίνουν σε τόκους και μόνο 40 ευρώ μειώνουν το κεφάλαιο.
Αντίθετα, με υπολογισμό του τόκου επί της μηνιαίας δόσης, τα ποσά που καταβάλλονται σε τόκους περιορίζονται στα 25-30 ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα 570 ευρώ μειώνουν ουσιαστικά το χρέος. Όπως φαίνεται, οι διαφορές είναι ιδιαίτερα σημαντικές για δάνεια μεγάλης διάρκειας ή υψηλού κεφαλαίου, δίνοντας στους δανειολήπτες τη δυνατότητα πραγματικής αποπληρωμής και βιώσιμης διαχείρισης του χρέους τους.
Μεγάλη νίκη των δανειοληπτών «Η ολομέλεια του Αρείου Πάγου, έλαβε μια ιστορική απόφαση που ανοίγει το δρόμο για σημαντική ελάφρυνση χιλιάδων δανειοληπτών που έχουν ενταχθεί στις δικαστικές ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010 (νόμος Κατσέλη)» σημειώνει σε ανακοίνωσή της η Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ). Όπως εξηγεί η ΕΚΠΟΙΖΩ με την απόφαση, ο υπολογισμός των τόκων πρέπει να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής, όπως καταχρηστικά έπρατταν οι τράπεζες και οι servicers.
Όπως αναφέρει η ανακοίνωση: Κατά πλειοψηφία (35 προς 12), η Ολομέλεια έκρινε ότι, αυτή η πρακτική, συνάδει με τον στόχο και σκοπό του νόμου, για την προστασία της κύριας κατοικίας και τη βιωσιμότητα των ρυθμίσεων. Ως εκ τούτου η επιλογή του υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης, σημαίνει πρακτικά ότι οι δόσεις των ρυθμίσεων δεν θα αυξάνονται υπέρμετρα λόγω ανατοκισμού επί του κεφαλαίου.
Είναι αξιοσημείωτο ότι, ο εισηγητής και αντιπρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου έλαβε υπόψη τις παρεμβάσεις μας (ΕΚΠΟΙΖΩ, Δικηγορικού Σύλλογοι, Φορείς), οι οποίες βρίσκονταν σε πλήρη ευθυγράμμιση με την εισήγηση της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου Γεωργίας Αδειλίνη.
Μεταξύ άλλων είχε επισημάνει ότι “βασικό κριτήριο συνιστά η διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογένειάς του, ο συνδυασμός της μεγαλύτερης κατά το δυνατόν ικανοποίησης των πιστωτών με τη βασική προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και, συνακόλουθα, την εξασφάλιση και διατήρηση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης του οφειλέτη και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του”. Στην πιλοτική αυτή δίκη, συνεχίζει η ανακοίνωση, κομβικό ρόλο είχε η παρέμβαση της ΕΚΠΟΙΖΩ, η οποία ανέδειξε στο δικαστήριο τις σοβαρές συνέπειες του λανθασμένου υπολογισμού των τόκων και τις δυσβάσταχτες επιβαρύνσεις που δημιουργούσε για τους δανειολήπτες.
Η ένωση υπογράμμισε ότι, ο τόκος επί του συνολικού κεφαλαίου οδηγούσε σε υπέρογκες δόσεις, συχνά αδύνατον να εξυπηρετηθούν, ενώ επέτρεπε σε εταιρείες διαχείρισης να ασκούν ασφυκτικές και καταχρηστικές πιέσεις στους οφειλέτες, παρουσιάζοντας φουσκωμένα ποσά ως δήθεν «νόμιμες» επιβαρύνσεις. H ΕΚΠΟΙΖΩ υπενθυμίζει ότι στην παρέμβασή της υποστήριξε μεταξύ άλλων πως, ο σωστός και ανθρωποκεντρικός τρόπος υπολογισμού των τόκων είναι κρίσιμος για την αποτελεσματική προστασία των δανειοληπτών και των οικογενειών τους.
Επίσης, οι δικαστικές ρυθμίσεις πρέπει να εξυπηρετούν τον πραγματικό σκοπό του νόμου, δηλαδή τη διατήρηση της κύριας κατοικίας και την αποτροπή υπερχρέωσης, όχι την επιβάρυνση των ήδη επιβαρυμένων οφειλετών.
Τι αλλάζει για τους δανειολήπτες
Η απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναμένεται να δημοσιευτεί τις επόμενες ημέρες, όπως σημειώνει η ΕΚΠΟΙΖΩ, θα αποτελέσει δεσμευτική κατεύθυνση για όλα τα δικαστήρια της χώρας . Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης (servicers) καλούνται να εφαρμόσουν χωρίς καμία καθυστέρηση την απόφαση του Αρείου Πάγου. Αυτό σημαίνει: νέο, ορθό υπολογισμό των τόκων, προσαρμογή των υφιστάμενων ρυθμίσεων και συμψηφισμό των χρημάτων που έχουν καταβάλει αδίκως οι δανειολήπτες όλα αυτά τα χρόνια, ενημέρωση των δανειοληπτών για τις νέες, χαμηλότερες δόσεις και αποστολή νέου δοσολογίου. «Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, χιλιάδες νοικοκυριά βλέπουν μια πραγματική προοπτική ανακούφισης, όχι μόνο για το μέλλον, αλλά και για το παρελθόν, όπου πολλοί υπερχρεώθηκαν εξαιτίας λανθασμένων υπολογισμών και αυθαίρετων πρακτικών» καταλήγει η ανακοίνωση και επισημαίνεται ότι οι καταναλωτές για περισσότερες πληροφορίες μπορούν να απευθύνονται στην ΕΚΠΟΙΖΩ.