Συζήτηση για την Αύξηση των Ορίων Ηλικίας Συνταξιοδότησης στη Γερμανία και Ελλάδα

Αρχίζει μια επίσημη συζήτηση τεσσάρων μηνών στη Γερμανία σχετικά με την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, με τις προτάσεις να αναμένονται τον Ιούνιο. Στην Ελλάδα, η αναθεώρηση των ηλικιακών ορίων γίνεται κάθε τρία χρόνια ανάλογα με το προσδόκιμο ζωής.

Και στις δύο χώρες, το ανώτατο όριο εξόδου από την εργασία είναι τα 67 έτη.Η Ελλάδα και η Γερμανία ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, ενώ καλούνται να ενισχύσουν τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς λόγω της αποχώρησης των ΗΠΑ από την Ευρώπη.

Η αύξηση του ορίου ηλικίας θεωρείται ως «λύση» από τους ειδικούς για τη διαχείριση της αυξανόμενης διάρκειας ζωής. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, όσο περισσότερο ζουν οι άνθρωποι, τόσο περισσότερο πρέπει να εργάζονται. Ωστόσο, η επιστήμη έχει αρχίσει να διαχωρίζει τους συνταξιούχους σε δύο κατηγορίες: την τρίτη ηλικία που μπορεί να ταξιδεύει και αυτοεξυπηρετείται και την τέταρτη ηλικία που χρειάζεται υποστήριξη.

Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης επανεξέτασης των ορίων στην Ελλάδα (62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης ή 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια), η πανδημία COVID-19 είχε σημαντική επίδραση καθώς οι θάνατοι κυρίως στους ηλικιωμένους είχαν ως αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του προσδόκιμου ζωής για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Tώρα που βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο, τα κοινωνικά ζητήματα προκαλούν έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις. Με τις δραστικές αυξήσεις στα όρια συνταξιοδότησης (Αύγουστος 2015 – τρίτο μνημόνιο) και τις μειώσεις στις συντάξεις (νόμος Κατρούγκαλου – Μάιος 2016), οι συνολικές δαπάνες για συντάξεις έχουν περιοριστεί στο 13,6% του ΑΕΠ (περίπου 34 δισεκατομμύρια ευρώ).Ο στόχος είναι το ποσοστό αυτό να φθάσει το 12,5% μέχρι το 2060.

Παράλληλα όμως αναμένεται ότι θα κατευθυνθεί ένα επιπλέον ποσοστό ύψους 2% του ΑΕΠ προς εξοπλισμούς (από σχεδόν 3% σήμερα στο 5%), ποσό που θα αφαιρεθεί κυρίως από κοινωνικές παροχές όπως οι συντάξεις.

Μελλοντικά Σενάρια

Η αντίστοιχη συζήτηση στην Ελλάδα πιθανόν θα ξεκινήσει μετά τις εκλογές. Ειδικότερα εάν η κυβέρνηση Μητσοτάκη κερδίσει μια τρίτη θητεία. Ιστορικά παρακολουθούμε ότι οι πιο σκληρές αποφάσεις λαμβάνονται μετά από εκλογές υπό τον μανδύα μιας «αναγκαίας επιλογής», κάτι που πολλές φορές οδηγεί σε τιμωρία των ψηφοφόρων.

Bασικοί παράγοντες στις εξελίξεις αυτές είναι τα έτη λήψης σύνταξης μετά τα 62 χρόνια – σημείο όπου αρχίζει ο κίνδυνος συνταξιοδότησης. Με μέσο προσδόκιμο ζωής άνω των 82 ετών πλέον, η καταβολή σύνταξης μπορεί να διαρκέσει πάνω από δύο δεκαετίες – διάστημα πολύ μεγαλύτερο απ’ ότι πριν αρκετές δεκαετίες όταν περιοριζόταν κατά μέσο όρο στα δέκα χρόνια.

Sενάρια για την Ελλάδα

• Οριζόντια αύξηση: Τα όρια μπορούν να αυξηθούν κατά έξι μήνες στα νέα επίπεδα: δηλαδή στα 62 χρόνια και έξι μήνες με σαράντα έτη ασφάλισης ή στα εβδομήντα επτά χρονών με λιγότερα έτη ασφάλισης.
• Mείωση πλασματικών ετών: Από επτά σήμερα σε πέντε ή ακόμα τέσσερα έτη αναγνωρισμένα πλασματικά.»