Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ: Μια Δυσάρεστη Συμφωνία

Ένα άρθρο που ασκεί σφοδρή κριτική στις σχέσεις της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά κατά την περίοδο της προεδρίας Τραμπ, δημοσιεύθηκε από το Politico. Αφορμή για την ανάλυση αυτή αποτέλεσε η πρόσφατη εμπορική συμφωνία μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσινγκτον.Στην ανάλυση του διεθνούς μέσου με τίτλο: «Ο αιώνας του εξευτελισμού της Ευρώπης θα μπορούσε μόλις να έχει αρχίσει», γίνεται παραλληλισμός με τη δυναστεία των Τσινγκ στην Κίνα και τον εξαναγκασμό τους από τη Βρετανία να υπογράψουν μια «άνιση συνθήκη» στο εμπόριο. Φαίνεται ότι η αποδοχή αυτής της συμφωνίας από την Ευρώπη οφείλεται στη στρατιωτική και τεχνολογική υπεροχή των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Politico: «Μετά την ήττα της από τους Βρετανούς στον Πρώτο Πόλεμο του Οπίου,η δυναστεία των Τσινγκ υπέγραψε το 1842 μια συνθήκη που καταδίκασε την Κίνα σε περισσότερα από 100 χρόνια ξένης καταπίεσης». Αυτή ήταν η πρώτη από τις λεγόμενες «άνισες συνθήκες», όπου μια ισχυρή στρατιωτικά χώρα επιβλήθηκε στους όρους μιας άλλης για να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα.Σας φαίνεται γνώριμο; Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, η ΕΕ αρχίζει να αντιλαμβάνεται πώς είναι αυτό.

“Η Ευρώπη έχει χάσει την επιρροή της ως παγκόσμια εμπορική δύναμη”. Το άρθρο συνεχίζει αναφέροντας ότι: «Η πρόσφατη επίσκεψη της προεδρεύουσας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν,στο γκολφ θέρετρο του Ντόναλντ Τραμπ στη Σκωτία είχε σκοπό τη σύναψη μιας πολύ άνισης εμπορικής συμφωνίας». Αυτό έχει προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με τη χαμένη επιρροή που είχε κάποτε η ΕΕ ως κορυφαία παγκόσμια οικονομική δύναμη.

Οι επικριτές κατηγόρησαν τη φον ντερ Λάιεν ότι αποδέχθηκε τον δασμό 15% που επέβαλε ο Τραμπ στα ευρωπαϊκά προϊόντα, θεωρώντας αυτό πράξη υποταγής και πολιτική ήττα για την ΕΕ.

Ακόμα κι αφού έγιναν αποδεκτοί αυτοί οι όροι, δεν έλειψαν οι δυσάρεστες εκπλήξεις. Το Politico σημειώνει χαρακτηριστικά πως μόλις στεγνώσει το μελάνι της συμφωνίας,ο Τραμπ αύξησε τις πιέσεις απειλώντας νέους δασμούς στην ΕΕ λόγω ψηφιακών κανονισμών που θα πλήξουν αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς.

Ο παραλληλισμός ανάμεσα στον Τραμπ και τους βρετανικούς αποικιοκράτες καθώς και μεταξύ Ευρώπης και δυναστείας των Τσινγκ είναι σαφής. Όπως αναφέρεται στο άρθρο: “Ο Τραμπ μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτή τη θέση ισχύος επειδή κατέχει τα στρατιωτικά πλεονεκτήματα”. Γνωρίζει καλά ότι η Γηραιά Ήπειρος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη τον Ρώσο πρόεδρο χωρίς αμερικανική βοήθεια.

Ο Maroš Šefčovič δήλωσε πως αυτή η συμφωνία αντικατοπτρίζει τη στρατηγική αδυναμία της ΕΕ στην ανάγκη στήριξης από τις ΗΠΑ σε ζητήματα ασφαλείας όπως αυτά που σχετίζονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

“Πληρώνουμε το τίμημα γιατί αγνοήσαμε τα προειδοποιητικά σημάδια κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ”, δήλωσε πρόσφατα η Sabine Weyand σε συζήτηση σχετικά με τις συνέπειες αυτής της πολιτικής στάσης.

Συνολικά:

• Aνάγκη επένδυσης: Οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει τώρα να επενδύσουν περισσότερο στην άμυνα ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ.
• Tα αποτελέσματα: Είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν περαιτέρω πολιτικές προσβολές κατά τη διάρκεια αυτού του φθινοπώρου καθώς οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται υπό πίεση.

Η Νέα Παγκόσμια Τάξη και το Σύστημα Turnberry

Ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ για το εμπόριο, Jamieson greer, έχει αναγγείλει την έναρξη μιας νέας παγκόσμιας τάξης που αποκαλεί «σύστημα turnberry». Αυτή η σύγκριση με τη συμφωνία εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ παραπέμπει στο μεταπολεμικό χρηματοπιστωτικό σύστημα που δημιουργήθηκε στο Bretton Woods της Νέας Αγγλίας το 1944.

Κατά τη διάρκεια της επίθεσής του τη Δευτέρα, ο Τραμπ έδειξε ελάχιστη εκτίμηση για την επιθυμία της ΕΕ να αποκλείσει ευαίσθητα ζητήματα από τη μη δεσμευτική κοινή δήλωση που δημοσιεύθηκε την προηγούμενη εβδομάδα. Η ασαφής διατύπωση του τετρασέλιδου εγγράφου παρέχει περιθώρια στον Τραμπ να ασκήσει νέες πιέσεις ή να απειλήσει με αντίποινα αν θεωρήσει ότι η ΕΕ δεν συμμορφώνεται.

Περισσότερες ταπεινώσεις μπορεί να προκύψουν καθώς οι δύο πλευρές προσπαθούν να διευθετήσουν λεπτομέρειες — όπως ένα σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων για τον χάλυβα και το αλουμίνιο — που παραμένουν προς επίλυση.

«Αυτή η συμφωνία είναι τόσο ασαφής ώστε υπάρχουν πολλά σημεία όπου οι συγκρούσεις θα μπορούσαν εύκολα να κλιμακωθούν», δήλωσε ο Niclas Poitiers, ερευνητής στο think tank Bruegel, μιλώντας στο Politico.

Όταν ρωτήθηκε σχετικά με τις συνέπειες αν η ΕΕ δεν επενδύσει τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια που έχει υποσχεθεί στις ΗΠΑ, ο Trump ανέφερε νωρίτερα αυτό το μήνα: «Τότε θα πληρώσουν δασμούς 35%». Αυτός ο κίνδυνος είναι πλήρως κατανοητός από την ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι αυτά τα χρήματα αντικατοπτρίζουν τις γενικές προθέσεις του ιδιωτικού τομέα και δεν μπορούν να επιβληθούν από τους γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες.

Ωστόσο, ο Τραμπ μπορεί εύκολα να χρησιμοποιήσει αυτήν την επενδυτική δέσμευση ως δικαιολογία για υψηλότερους δασμούς. «Αναμένουμε περαιτέρω αναταραχές», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ υπό καθεστώς ανωνυμίας. Παράλληλα τόνισε: «Πιστεύουμε ότι έχουμε μια πολύ σαφή πολιτική ασφάλισης».

Aποδεχόμενη τη συμφωνία —την οποία η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ παρουσίασε ως λιγότερο κακή επιλογή μετά τις απειλές του Τραμπ— οι Βρυξέλλες απέδειξαν επίσης ότι λειτουργεί ο εκβιασμός. Το Πεκίνο παρακολουθεί στενά αυτές τις εξελίξεις καθώς οι σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Κίνας έχουν φτάσει σε νέο χαμηλό σημείο ενώ η κυριαρχία του Πεκίνου στα κρίσιμα μέταλλα προσφέρει μεγάλη γεωπολιτική επιρροή στη Δύση στον τομέα των πράσινων τεχνολογιών και άμυνας.

Δυνατότητες Αντίκτυπου από την Ευρώπη

“Τι μπορεί όμως να κάνει η Ένωση για να αποφύγει την παράταση της περιόδου γεωπολιτικής αδυναμίας της;”, αναφέρεται σε άρθρο του Politico.Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία αυτή, η Ursula von der Leyen τόνισε επανειλημμένα πως στρατηγική της ΕΕ πρέπει βασίζεται σε τρία στοιχεία: προετοιμασία αντιποίνων, διαφοροποίηση εμπορικών εταίρων και ενίσχυση ενιαίας αγοράς.

Kάποιες φωνές πιστεύουν πως αυτή είναι μια ευκαιρία αφύπνισης ώστε η Ένωση να προχωρήσει σε βαθύτερες αλλαγές ενισχύοντας έτσι τον ανταγωνισμό μέσω θεσμικών μεταρρυθμίσεων όπως αυτές που πρότειναν πέρυσι οι Μάριο Ντράγκι κι Enrico Letta.
Ο Ντράγκι είχε προειδοποιήσει αυστηρά πως “η ικανότητα του Τραμπ ν’αναγκάζει την Ένωση ν’ υποκύψει αποτελεί ένδειξη κινδύνου σχετικής ασυνδεσίας”. Σημαντικές ήταν επίσης οι επισημάνσεις σχετικά με τις αδυναμίες στην ασφάλεια: “Η Ευρώπη είναι ανεπαρκώς εξοπλισμένη σ’ έναν κόσμο όπου γεωοικονομικά ζητήματα καθορίζουν διεθνείς σχέσεις”, είπε χαρακτηριστικά.
Ο Eamon Drumm από τον German Marshall Fund πρόσθεσε πως “η Ευρώπη πρέπει ν’αντιληφθεί τον επιχειρηματικό χώρο ως γεωπολιτικό πλεονέκτημα”. Για αυτό απαιτούνται επενδύσεις στις ευρωπαϊκές υποδομές καθώς κι εταιρείες.”

Eλεύθερο εμπόριο

“Για άλλους,”, συνεχίζει το δημοσίευμα,“η λύση βρίσκεται στην εμβάθυνση των εμπορικών δεσμών.”

Οι Βρυξέλλες δηλώνουν έτοιμες ν’ανακοινώσουν εμπορική συμφωνία με χώρες Mercosur στη Λατινική Αμερική ενώ εξετάζουν συνεργασίες με Ινδονησία κι Ινδία φέτος.
Έχουν δείξει επίσης ενδιαφέρον στην αύξηση συναλλαγών μ’ άλλους μπλοκ όπως CPTPP στην Ασία (Καναδάς-Ιαπωνία-Μεξικό-Αυστραλία).
“Για σταθερότητα στο παγκόσμιο εμπόριο,” είπε ο Bernd Lange επικεφαλής επιτροπής εμπορίου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,” πρέπει ν’αναζητήσουμε κοινούς τόπους μ’ άλλες δημοκρατικά οργανωμένες χώρες”.

Tελικές Σκέψεις

“Θα μπορέσει λοιπόν η Ευρώπη ν’ενισχύσει θέση ως κέντρο ελεύθερου εμπορίου σ’ένα κόσμο όπου κυριαρχεί ύφεση; Ή θα γίνει πεδίο μάχης ανάμεσα Κίνας – Ηνωμένων Πολιτειών;”