Η Δημοκρατία σε Κρίση: Η Παρέμβαση του Χρήστου Ράμμου
Σε μια εποχή που η εμπιστοσύνη στους θεσμούς έχει κλονιστεί, ο Χρήστος Ράμμος, πρώην πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών και επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, εκφράζει τις ανησυχίες του σχετικά με την κατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα και παγκοσμίως.
Στο πρόσφατο επεισόδιο του podcast Eteron Beyond, κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης με τον Αντώνη Γαλανόπουλο, Project Coordinator στο Ινστιτούτο, ο κ. Ράμμος περιγράφει ένα ανησυχητικό σκηνικό: οι πολίτες βιώνουν απογοήτευση, οι θεσμοί χάνουν τη δύναμή τους, η Δικαιοσύνη υποβαθμίζεται και οι ανεξάρτητες αρχές βρίσκονται υπό πίεση.Όλα αυτά οδηγούν σε μια σταδιακή απομάκρυνση από τη συμμετοχή στη δημοκρατική διαδικασία.
Όπως επισημαίνει ο ίδιος, η δημοκρατία δεν καταρρέει μόνο μέσω πραξικοπημάτων ή ανοιχτών εκτροπών αλλά μπορεί να «σιωπήσει» όταν μετατρέπεται σε ένα άδειο θεσμικό πλαίσιο χωρίς κοινωνική ουσία. «Η φιλελεύθερη δημοκρατία κινδυνεύει να γίνει ένα κενό κέλυφος εάν δεν συνοδεύεται από κοινωνικές δομές και δημόσια συμμετοχή», προσθέτει.
Ο ρόλος της οικονομικής ελίτ και των αυταρχικών τάσεων που συχνά καλύπτονται πίσω από την έννοια της «ανάπτυξης» είναι επίσης στο επίκεντρο των παρατηρήσεών του. Επιπλέον αναφέρεται στην άνοδο ακροδεξιών στοιχείων καθώς και στη φυσικοποίηση της βίας μέσα στην κοινωνία.Προειδοποιεί για τις συνέπειες που έχουν τα social media και οι αλγόριθμοι στον δημόσιο διάλογο τονίζοντας ότι η αυτολογοκρισία αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τη δημοκρατία: χωρίς ελευθερία λόγου δεν υπάρχουν ενεργοί πολίτες.
Kεντρική θέση στη συζήτηση κατέχει η ανάγκη προστασίας των ανεξάρτητων αρχών ως σημαντικών «αντίβαρων εξουσίας». Ο κ. Ράμμος αναφέρεται στις προσπάθειες υπονόμευσής τους τα τελευταία χρόνια σημειώνοντας ότι όταν μειώνονται οι θεσμικοί έλεγχοι ενισχύεται η κρατική αυθαιρεσία με αποτέλεσμα να διαβρώνεται το κράτος δικαίου.
Επιπλέον είναι ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στο πολιτικό σύστημα όσον αφορά τη λογοδοσία των πολιτικών προσώπων. Αναλύει τις στρεβλώσεις που προκύπτουν από το ισχύον καθεστώς ευθύνης (άρθρο 86) καθώς και την αίσθηση ατιμωρησίας που επικρατεί στην κοινωνία τονίζοντας ότι χωρίς πραγματική λογοδοσία δεν μπορεί να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς. «Δημοκρατία σημαίνει ότι δεν είσαι ιδιοκτήτης του αξιώματός σου», δηλώνει χαρακτηριστικά συμπυκνώνοντας το μήνυμα πως η λογοδοσία είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία της δημοκρατίας.
Στην κατεύθυνση αυτή ο κ. Ράμμος προτείνει συγκεκριμένες αλλαγές τόσο σε θεσμικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Υποστηρίζει την ανάγκη τροποποίησης του άρθρου 86 ώστε να διαμορφωθούν συνθήκες ισότητας ενώ παράλληλα θεωρεί απαραίτητη μια πιο ανεξάρτητη διαδικασία επιλογής για την ηγεσία της Δικαιοσύνης ώστε αυτή να λειτουργεί αυτόνομα ενδυναμώντας έτσι το αίσθημα δικαιοσύνης στους πολίτες.