Ανησυχία για την Έκτακτη Φορολόγηση των Τραπεζών

Οι Έλληνες τραπεζίτες βιώνουν έντονο άγχος εξαιτίας των εξελίξεων στην Ιταλία, όπου ενόψει ενός δύσκολου προϋπολογισμού για το 2027 έχει προταθεί νέα έκτακτη φορολογία στα κέρδη των τραπεζών. Ο αντιπρόεδρος Ματέο Σαλβίνι έχει καταθέσει πρόταση που ζητά τη φορολόγηση με ποσοστό 5% ετησίως στα έκτακτα κέρδη των δέκα μεγαλύτερων τραπεζικών ιδρυμάτων της χώρας για τα επόμενα τρία χρόνια.

Η πρόταση αυτή προκαλεί διχασμό στον κυβερνητικό συνασπισμό της Ιταλίας, ωστόσο οι Έλληνες τραπεζίτες ανησυχούν καθώς οι λόγοι που επικαλείται ο Σαλβίνι είναι εξαιρετικά σχετικοί και με την ελληνική αγορά.Επιπλέον, γνωρίζουν ότι έχουν υπάρξει εισηγήσεις προς τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη σχετικά με μια παρόμοια έκτακτη φορολογία στα αυξανόμενα κέρδη του ελληνικού τραπεζικού τομέα, ειδικά δεδομένου ότι ο Πιερρακάκης έχει εποπτεία της ευρωπαϊκής οικονομικής κατάστασης από τη θέση του προεδρεύοντος στο Eurogroup.

Τα κέρδη των ελληνικών τραπεζών βρίσκονται επίσης στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης,καθώς το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει τροπολογία από τον Δεκέμβριο του 2024 που προβλέπει εισφορά 5% επί των προ φόρων κερδών άνω των 400 εκατ. ευρώ ανά τράπεζα ετησίως. Η κατάσταση στην Ιταλία θυμίζει σε μεγάλο βαθμό αυτήν στην Ελλάδα: χαμηλά επιτόκια καταθέσεων που οδηγούν σε υψηλά έσοδα από τόκους και παράπονα από τους καταναλωτές σχετικά με τις υπηρεσίες του τραπεζικού συστήματος.

Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι είχε υπογραμμίσει πρόσφατα τη σημασία να αντληθούν πόροι ύψους 5 δισ. ευρώ από τις τράπεζες λόγω «των τεράστιων κερδών που απορρέουν από τις ιδιαίτερες συνθήκες στις αγορές». Παρόμοια είναι η εικόνα και στην Ελλάδα, όπου οι τέσσερις συστημικές τράπεζες παρουσίασαν συνολικά πάνω από 2,5 δισ. ευρώ σε κέρδη κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους και αναμένονται συνολικά πάνω από 5 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η κρατική εγγύηση «Ηρακλής» για τα κόκκινα δάνεια λειτουργεί ως αντίστοιχο μέτρο με αυτό του ιταλικού GACS αλλά υπό πιο ευνοϊκούς όρους για τις τράπεζες στην Ελλάδα. Ενώ οι εγγυήσεις CAGS αφορούν συναλλαγές αξίας περίπου 110 δισ. ευρώ στην Ιταλία, ο σχεδιασμός Ηρακλής καλύπτει περισσότερες από 20 δισ. ευρώ στη χώρα μας.

Παράλληλα, η κατάσταση όσον αφορά τα επιτόκια παραμένει προβληματική: ενώ το μέσο επιτόκιο καταθέσεων προθεσμίας φτάνει μόλις το 1,21% στην Ελλάδα, αυτό στη γειτονική Ιtalía ανέρχεται στο 2,26%. Το χαμηλό επιτόκιο στις καταθέσεις ήταν ένας σημαντικός λόγος πίσω από την επαναφορά έκτης φορολογίας στις τράπεζες πέρυσι λόγω πληθωριστικών πιέσεων.

Το καλοκαίρι του περασμένου χρόνου η κυβέρνηση Μελόνι ανακοίνωσε αιφνιδίως φόρο ύψους 40% επί καθαρών εσόδων τόκου όταν αυτά ξεπερνούσαν ένα συγκεκριμένο ποσοστό αύξησης συγκριτικά με προηγούμενες περιόδους – μια προσπάθεια να περιορίσουν τα υπερέσοδα που αποκόμιζαν οι τράπεζες χωρίς ουσιαστική ανταπόδοση στους πελάτες τους.

Tα αποτελέσματα αυτού του μέτρου δεν ήταν τόσο θετικά όσο αναμενόταν αρχικά (περίπου στα δύο τρίτων έναντι εκτιμήσεων), κυρίως επειδή υπήρχε δυνατότητα στις τράπεζες να αποφύγουν τον φόρο μέσω μεταφοράς κεφαλαίων σε μη διανεμόμενες αποθεματικές θέσεις – κάτι που εκμεταλλεύτηκαν πολλές χρηματοπιστωτικές εταιρείες.

Aξιοσημείωτο είναι πως η τάση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στη γειτονική χώρα: άλλοι ευρωπαϊκοί κράτοι όπως η Ιβηρική χερσόνησος έχουν ήδη εφαρμόσει παρόμοια μέτρα ή εξετάζουν νέους τρόπους φορολόγησης ώστε να αντιμετωπίσουν την κρίση στον χρηματοπιστωτικό τους τομέα και να διαχειριστούν καλύτερα τις οικονομικές συνθήκες μετά την πανδημία και τον πληθωρισμό.