Διαμάχη για τη Χρηματοδότηση της Έρευνας και Καινοτομίας
Μια σταδιακή πολιτική αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει ανάμεσα στον τομέα Παιδείας του κόμματος ΕΛΑΣ και το Υπουργείο Ανάπτυξης σχετικά με την υποστήριξη των προγραμμάτων Έρευνας και Καινοτομίας. Το ΕΛΑΣ κατηγορεί την κυβέρνηση ότι περιορίζεται σε δηλώσεις χωρίς να δημοσιεύει διοικητικές πράξεις ή να δεσμεύει οριστικά κονδύλια, ενώ το υπουργείο απαντά με αναλυτικά στοιχεία απορρόφησης πόρων.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του τομέα Παιδείας του ΕΛΑΣ, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε δύο ανακοινώσεις τους τελευταίους δύο μήνες που δεν έχουν ουσιαστικό αντίκρισμα. Η πρώτη αφορά την ένταξη του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, η οποία έγινε «χωρίς κανένα ποσό και χωρίς χρονοδιάγραμμα». Η δεύτερη σχετίζεται με την παράταση της δανειακής σύμβασης με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ – ΕΛΙΔΕΚ-2) για τη διάθεση 286 εκατομμυρίων ευρώ έως το 2028 (μαζί με εθνική συμμετοχή),όπου επισημαίνεται ότι δεν υπάρχει δημοσιευμένη διοικητική πράξη,συνοδευόμενη από συγκριτικούς πίνακες που δείχνουν τη θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη.
Το κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί δημόσια είναι: Τα 286 εκατ. ευρώ που αναφέρθηκαν τον Ιούνιο και η ένταξη στο ΤΠΑ τον Αύγουστο αποτελούν πρόσθετους πόρους ή είναι το ίδιο ποσό εκφρασμένο σε δύο διαφορετικές δηλώσεις; Η χρηματοδότηση της έρευνας απαιτεί αποφάσεις και εγγραφές στον προϋπολογισμό — όχι μόνο ανακοινώσεις.
Απάντηση από το Υπουργείο Ανάπτυξης
Απαντώντας στις κατηγορίες αυτές, το Υπουργείο Ανάπτυξης τονίζει ότι η ενίσχυση της έρευνας αποτελεί στρατηγική επιλογή για την αύξηση παραγωγικότητας, ενίσχυση ανταγωνιστικότητας, κοινωνική συνοχή καθώς και περιορισμό περιφερειακών ανισοτήτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου: από τα 348,5 εκατομμύρια ευρώ που έχουν δεσμευτεί συνολικά από το ΕΛΙΔΕΚ για την περίοδο 2016-2030 μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026 έχουν απορροφηθεί ήδη 278 εκατομμύρια ευρώ — εκ των οποίων τα 232 εκατομμύρια αφορούν στην περίοδο μεταξύ 2019-2026.
Στην παραπάνω χρηματοδότηση περιλαμβάνονται επίσης τα 68,3 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), τα οποία εγκρίθηκαν πέρυσι κι επενδύθηκαν σε 279 ερευνητικά έργα που ολοκληρώνονται στις αρχές Σεπτεμβρίου. Επιπλέον μέσω του ΤΑΑ έχουν διατεθεί άλλα 370 εκατομμύρια ευρώ σε υποδομές καθώς εξοπλισμό ερευνητικών φορέων — έργα επίσης υπό ολοκλήρωση αυτές τις ημέρες. Στα κονδύλια αυτά προστίθενται οι χρηματοδοτήσεις της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας μέσω του ΕΣΠΑ καθώς επίσης οι κανονικές επιχορηγήσεις προς πανεπιστήμια κι ερευνητικούς φορείς από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Όσο αφορά τους σχεδιασμούς για το μέλλον, ο Υπουργός Ανάπτυξης κ. Τάκης Θεοδωρικάκος συμφώνησε μαζί με τη διοίκηση του ΕΛΙΔΕΚ ώστε ο πλήρης προϋπολογισμός των ερευνητικών δραστηριοτήτων να ενσωματωθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης κατά την επόμενη τετραετία. Αυτή η μεταφορά σκοπεύει στη διασφάλιση απαραίτητων πόρων μέσα από διαδικασίες διαφάνειας κι αξιολόγησης ενώ παράλληλα μειώνει τις δημοσιονομικές επιβαρύνσεις λόγω δανειακών συμβολαίων.