Μπορεί ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να ζητάει χρηματοδότηση από τους συμμάχους του και να αναζητά πυρομαχικά που θα ενισχύσουν την Ουκρανία στην άμυνά της, ωστόσο μια έρευνα των «New York Times» αποκαλύπτει ότι η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2024 σημειώθηκε απώλεια 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην προμήθεια όπλων και πυρομαχικών εξαιτίας απάτης, σπατάλης και κακής διαχείρισης. Το δημοσίευμα υποδεικνύει ότι υπάρχει έντονη μυρωδιά σκανδάλου διαφθοράς, καθώς οι υπερβολικές τιμές για κέρδη οδηγούσαν σε ψευδείς εγγυήσεις από εταιρείες που δεν τηρούσαν τις συμβάσεις τους. Αυτές οι εταιρείες συνέχιζαν να υπογράφουν νέες συμφωνίες και να λαμβάνουν μεγάλα ποσά παρά την αβεβαιότητα σχετικά με την εκτέλεση των προηγούμενων συμβολαίων.
Ουκρανία: Αμφίβολοι στρατιωτικοί προμηθευτές συνεχίζουν τις παραγγελίες
Η σύγκρουση με τη Ρωσία φαίνεται πως έχει γίνει δικαιολογία για επτά στους δέκα μεγαλύτερους στρατιωτικούς προμηθευτές της Ουκρανίας. Οι «New York Times» παρουσίασαν στοιχεία που δείχνουν ότι αυτοί οι προμηθευτές έλαβαν νέες παραγγελίες ενώ βρίσκονταν υπό ποινική έρευνα για απάτη. Είχαν καταγραφεί ελλείψεις στις εκτελέσεις προηγούμενων συμβολαίων και είχαν συλληφθεί στελέχη τους λόγω υποθέσεων διαφθοράς.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του εργοστασίου χημικών Pavlohrad,το οποίο παρείχε στον ουκρανικό στρατό χιλιάδες ελαττωματικά βλήματα όλμων. Όπως αναφέρουν οι «New York Times», κατά τη διάρκεια επιθέσεων ρωσικών δυνάμεων το 2024, ορισμένα βλήματα είτε δεν εκτοξεύονταν σωστά είτε προσγειώνονταν χωρίς να εκρήγνυνται. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη του διευθυντή του εργοστασίου Λεονίντ Σίμαν για κατηγορίες διαφθοράς.
Ωστόσο,το σκάνδαλο εντείνεται καθώς η ουκρανική Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών συνέχιζε να αναθέτει νέα συμβόλαια στο συγκεκριμένο εργοστάσιο παρά τις σοβαρές καταγγελίες. Ο διευθυντής φέρεται ήδη υπό διερεύνηση από αρχές κατά της διαφθοράς όταν εξασφάλισε ένα μεγάλο συμβόλαιο αξίας περίπου 280 εκατ. δολαρίων ενώ ήταν ελεύθερος με εγγύηση σε άλλη υπόθεση διαφθοράς.
Οι ελεγκτές σημείωσαν επίσης ότι το pavlohrad είχε δηλώσει αρχικά ανεπαρκή παραγωγή για την εκτέλεση της σύμβασης αλλά στη συνέχεια άλλαξε τα δεδομένα χωρίς επεξηγήσεις ή επιβεβαίωση μέσω ελέγχου μετά την αλλαγή αυτή. Παρά ταύτα, απέκτησε περισσότερα συμβόλαια συμπεριλαμβανομένης μιας παραγγελίας σχεδόν όλων των βλημάτων πυροβολικού των 122 χιλιοστών που απαιτούνταν από τον ουκρανικό στρατό το 2025.
Νέοι ανάδοχοι παρά τις παλιές υποχρεώσεις
Σύμφωνα με τους «NYT», οι εμπιστευτικοί έλεγχοι της Κρατικής Υπηρεσίας Ελέγχου αποκάλυψαν μια εικόνα συστηματικής κακοδιαχείρισης στον τομέα των αμυντικών προμηθειών στην Ουκρανία.Είναι εκπληκτικό πως 18 εταιρείες πήραν νέες συμβάσεις αν και δεν είχαν ολοκληρώσει προηγούμενες υποχρεώσεις τους σύμφωνα με τους ελεγκτές – έξι μάλιστα δεν είχαν καν ολοκληρώσει ένα μόνο έργο! Οι έλεγχοι δείχνουν επίσης ότι περίπου 126 εκατ. δολάρια χάθηκαν λόγω αγνοήσεως χαμηλών προσφορών υπέρ υψηλότερων τιμών αγοράς όπλων.
Σε άλλη περίπτωση υπάρχουν δικαστικές αντιπαραθέσεις σχετικά με τουλάχιστον 100 εκατ. δολάρια που είχαν προκαταβληθεί σε συμφωνίες που τελικά ακυρώθηκαν.
Η Τουρκία στο παιχνίδι
Η Τουρκία φαίνεται πως εμπλέκεται μέσω ενός διαγωνισμού αγοράς πυραύλων κατασκευής της χώρας αυτής όπου τρεις εταιρείες υπέβαλαν προσφορές για τον ίδιο τύπο προϊόντος από τον ίδιο κατασκευαστή: μία προσφορά στα περίπου 4.200 δολάρια ανά πύραυμα, μία στα 4.600 και μία στα 5.100 δολάρια αντίστοιχα; Η Arca Defence ήταν ο παραγωγός και είχε κάνει τη χαμηλότερη προσφορά αποδεικνύοντας έτσι στους ελεγκτές ότι θα μπορούσε να γίνει απευθείας αγορά από αυτό το εργοστάσιο αλλά τελικά η σύμβαση ανατέθηκε στην πιο ακριβή προσφορά μιας θυγατρικής τσεχικού ομίλου Czechoslovak Group αντί αυτού του τρόπου αγοράς μέσω ενός ενδιάμεσου.
Οι ερευνητές ανέφεραν πως δεν υπήρχε επαρκής αιτιολόγηση γι’ αυτή την επιλογή ενώ προηγούμενοι έλεγχοι είχαν ήδη επισημάνει τις πρόσθετες επιβαρύνσεις λόγω αγορών μέσω ενδιάμεσων φορέων – κάτι που σύμφωνα με τους «New York Times» αύξησε σημαντικά τα κόστη κατά περίπου 130 εκατ.dollars.
< Τι έγινε με την Spetstechnoexport Μια άλλη περίπτωση αφορά μια προσπάθεια αγοράς σοβιετικού σχεδιασμού πυραύλων από Σέρβους κατασκευαστές το διάστημα του '24 όπου λόγω πολιτικής στάσης απέναντι στη Ρωσία χρησιμοποιήθηκε αλυσίδα ενδιάμεσων φορέων ώστε να πραγματοποιηθεί η προμήθεια αυτή μέσω συμφωνίας μεταξύ κυβέρνησης κι ουκρανικής κρατικής εταιρίας εμπορίας όπλων Spetstechnoexport. Ωστόσο οι εξετασίες αποκάλυψαν ιστορικό αποτυχημένων συνεργασιών αυτής της τελευταίας καθώς πρώην στελέχη βρίσκονταν υπό διερεύνηση για πιθανές περιπτώσεις υπεξαγωγής χρημάτων ή ξέπλυμα χρημάτων. Επιπλέον η Spetstechnoexport δε διέθετε άδεια εξαγωγής προς Σερβία αλλά παρουσίασε "επιστολή εγγύησης" από υπηρεσίες πληροφοριών αντί γι' αυτό - κάτι που κρίθηκε μη νόμιμο. Ακολούθησε συνεργασία μεταξύ Spetstechnoexport κι αμερικανικής Regulus Global αξίας γύρω στα $1,7 διs., όμως τελικά η συμφωνία ακυρώθηκε.Ο επικεφαλής Regulus δήλωσε πως ο τότε υπουργός Άμυνα Ρουστίν Ομέροφ προσπάθησε ν’ περιορίσει τον αριθμό των ενδιάμεσων φορέας στις αγορές όπλων ζητώντας άμεσο συντονισμό μεταξύ Regulus κι υπηρεσίας κρατικών προμηθειών. Έτσι λοιπόν η Spetstechnoexport αποκλείστηκε απ’ αυτές τις διαδικασίες κι έγινε ο μεγαλύτερος πιστωτής υπηρεσίας κρατικών προμηθειών μέχρι αρχές '25 έχοντας περισσότερες ανεκτέλευτες παραχωρήσεις οποιοδήποτε άλλος πάροχος. Ακολούθησαν δικαστικές διαδικασίες όπου κυβέρνηση ζήτησε πρόστιμα & τόκους ενώ εκείνη στράφηκε οικονομικά κατά Regulus. Η τελευταία αρνήθηκε οποιαδήποτε κατηγορία λέγοντάς πως βρίσκεται "στη μέση" μιας μεταρρύθμισης στο σύστημα κρατικών προμηθειών.
< Το σύστημα κρατικών παραχωρήσεων Στην συνοψίζοντας έκθεση “The New York Times” κάνουν λόγο περί εμφανώς σημαντικών προβλημάτων στο ουκρανό κράτος όσον αφορά θέματα δημόσιου λογιστικού συστήματος παρόλο κάποιους μεταρρυθμίσεων & ισχυρών μηχανισμών εποπτείας έχουν εφαρμοστεί τελευταία χρόνια . Οι επιχειρήσεις αυτές δε φαίνεται ν’ εμποδίστηκαν καθόλου ώστε ν’ αποκτούν πρόσβαση σε μεγάλης αξίας δημόσιους πόρους . Η ανάγκη πάντως είναι ξεκάθαρη : Η ΟΥΚΡΑΝΙΑ χρειάζεται επειδή έχει ανάγκη πραγματικά πολεμοφόδια .