Αύξηση των Τιμών Κατοικίας και Ενοικίων: Παράγοντες και Επιπτώσεις

Η σημαντική αύξηση των ξένων άμεσων επενδύσεων στον τομέα των ακινήτων τα τελευταία χρόνια, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της αστικοποίησης και την αύξηση του αριθμού μονοπρόσωπων και μονογονεϊκών νοικοκυριών, έχει οδηγήσει σε μια σειρά από προκλήσεις στην αγορά κατοικίας. Παράλληλα, η πτώση στους ρυθμούς οικοδομικής δραστηριότητας, η εκρηκτική ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης καθώς και ο μεγάλος αριθμός κενών ακινήτων συμβάλλουν στην αύξηση των τιμών τόσο για τις κατοικίες όσο και για τα ενοίκια.

Στην έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τραπέζης της Ελλάδος αναλύονται οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση και προσφορά στην αγορά ακινήτων. Η έκθεση επιβεβαιώνει ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα στο στεγαστικό τους τομέα. Το κύριο συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι: «Η συνεχιζόμενη αύξηση των τιμών των οικιστικών ακινήτων στην Ελλάδα αποδίδεται κυρίως στη διατήρηση συνθηκών υπερβάλλουσας ζήτησης έναντι της διαθέσιμης προσφοράς».

Δημογραφικές Εξελίξεις

Από την πλευρά της ζήτησης, παρατηρείται έντονο ενδιαφέρον από διεθνείς επενδυτές αλλά και εγχώριους αγοραστές. Οι ξένες άμεσες επενδύσεις στα ακίνητα έχουν αυξηθεί σημαντικά κατά την περίοδο ανόδου (2018-2025),φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως,συγκριτικά με μόλις 170 εκατομμύρια ευρώ κατά την προηγούμενη περίοδο (2008-2017). Ωστόσο, το 2025 σημειώθηκε πτώση 25% στις εισροές λόγω περιοριστικών μέτρων στο καθεστώς Golden visa.

Δημογραφικά Χαρακτηριστικά

Επιπλέον παράγοντες που ενισχύουν τη ζήτηση περιλαμβάνουν δημογραφικές εξελίξεις όπως η αστικοποίηση καθώς επίσης η αύξηση του αριθμού νοικοκυριών στη χώρα μας παρά τη συνολική μείωση του πληθυσμού. Ιδιαίτερα παρατηρείται άνοδος στα μονοπρόσωπα νοικοκυριά.

Περιορισμένη Διαθεσιμότητα Ακινήτων

Aπό την άλλη πλευρά, οι περιορισμένες διαθέσιμες κατοικίες οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην απόσυρσή τους από την αγορά λόγω μη εξυπηρετούμενων δανείων. Πολλά ακίνητα είναι δεσμευμένα ως εγγυήσεις για τέτοιου είδους χρέη. Όπως αναφέρεται στην έκθεση: “Η αβεβαιότητα ως προς την έκβαση των σχετικών διαδικασιών περιορίζει σημαντικά τα κίνητρα των υφιστάμενων ιδιοκτητών για επενδύσεις συντήρησης ή αναβάθμισής τους”.

Bραχυχρόνιες Μισθώσεις

Παρά τις πρόσφατες κυβερνητικές πρωτοβουλίες να περιορίσουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, αυτές συνεχίζουν να προκαλούν πιέσεις στην αγορά κατοικίας με τον αριθμό καταλυμάτων να φτάνει τις 207.572 το 2024 σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ. Η πολυιδιοκτησία δυσχεραίνει επίσης τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη διαχείριση αυτών των ακινήτων.

Ο Ρόλος της Οικοδομικής Δραστηριότητας

Tέλος, η οικοδομική δραστηριότητα παραμένει υποτονική καθώς η συμβολή του κατασκευαστικού τομέα στο ΑΕΠ κυμαίνεται γύρω στο 2%, πολύ χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (5%). Το έτος 2025 σημειώθηκε επιβράδυνση στις οικοδομικές άδειες λόγω αβεβαιοτήτων που προκάλεσε μια προσφυγή σχετικά με τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ). Ωστόσο, οι αλλαγές στον ΝΟΚ φαίνεται να έχουν θετική επίδραση στη δραστηριότητα αυτή στο δεύτερο εξάμηνο του έτους.