Η τραπεζική αγορά θυμίζει ένα «πάρτι» με περιορισμένο αριθμό προσκεκλημένων, παρά τις επίσημες δηλώσεις που κάνουν λόγο για εξυγίανση, κερδοφορία και στήριξη της οικονομίας.
Αυτή η κατάσταση δεν ανησυχεί μόνο τους επενδυτές αλλά και τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Πρόεδρο του eurogroup Κυριάκο Πιερρακάκη, ο οποίος σε πρόσφατη συνέντευξή του ανέφερε ότι οι τράπεζες «πρέπει να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες για την οικονομία και την κοινωνία».
Μια ψύχραιμη εξέταση των ισολογισμών των τραπεζών καθώς και μια προσεκτική ανάγνωση των λεπτομερειών στις εκθέσεις που δημοσιεύουν η Τράπεζα της Ελλάδας, οι εποπτικές αρχές και το ΔΝΤ αποκαλύπτει τη ραγισμένη βάση πάνω στην οποία στηρίζονται οι τέσσερις κύριες τράπεζες: Εθνική, Πειραιώς, Alpha Bank και Eurobank.
Δεν είναι μόνο τα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων που ενισχύουν τα κέρδη των τραπεζών εις βάρος των καταθετών αλλά επίσης το γεγονός ότι συστηματικά αποφεύγουν να παρέχουν δάνεια σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία από το D.N.T., σύμφωνα με την Αξιολόγηση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας του περασμένου Μαΐου, δείχνουν ότι οι τέσσερις κύριες τράπεζες, δανείζουν κυρίως μεγάλες εταιρείες.Από αυτά τα δάνεια προς τις «μεγάλες», περίπου 66% κατευθύνεται σε μόλις δέκα ομίλους.
Aυτό σημαίνει ότι μόλις dέκα επιχειρήσεις απορροφούν το 66% των δανείων προς μεγάλους πελάτες.
Dάνεια από τις κύριες τράπεζες
Eίναι ενδιαφέρον πως αυτές οι δέκα εταιρείες είναι κοινές για όλες τις τέσσερις συστημικές τράπεζes. Αυτό υποδηλώνει ότι όλες διοχετεύουν τη μεγαλύτερη ποσότητα χρημάτων τους στις ίδιες επιχειρήσεις.
Tα δάνεια που χορηγήθηκαν από τις τέσσερεις συστημικές τράπεζes σε μεγάλους πελάτες, σύμφωνα με στοιχεία του D.N.T., αντιστοιχούν στο 200% της συνολικής κεφαλαιακής ασφάλειας (Tier1) που διαθέτουν συλλογικά πριν από την αναγνώριση εξασφαλίσεων. Μετά τον υπολογισμό αυτών όμως πέφτει στο 122%. Τα δάνεια στους δεκάδες μεγαλύτερους πελάτες αντιστοιχούν στο 121,6% πριν ληφθούν υπόψη μέτρα περιορισμού κινδύνου ενώ μετά πέφτει στο 81%, ποσοστό υψηλό ακόμα κι έτσι.
Tο σύνολο των χρημάτων που έχουν δοθεί στους δεκάδες μεγαλύτερους πελάτες ισούται με 81 ευρώ για κάθε 100 ευρώ κεφαλαίων Tier1 που διαθέτουν αθροιστικά οι τέσσερεις συστημικές τράπεzees.
Eπιπλέον πρόβλημα είναι πως αυτοί οι μεγάλοι πελάτες είναι κοινοί μεταξύ όλων τεσσάρων τραπεζών. Έτσι εφόσον ένας ή δύο αντιμετωπίσουν προβλήματα λόγω διεθνών κρίσεων π.χ., αυτό θα έχει αντίκτυπο σε όλες τις τράπεzees ταυτόχρονα.
Tο Tier1 αποτελεί το βασικό κεφάλαιο μέσω του οποίου καλούνται να καλύψουν ζημιές οι τράπεzees. Αποτελείται κυρίως από CET1 (κοινές μετοχές) καθώς επίσης περιλαμβάνει λιγότερης ποιότητας πρόσθετα κεφάλαια (AT1).
Aλλά περίπου το 43,4% του CET1 δεν προέρχεται από νέο κεφάλαιο ή οργανικά κέρδη αλλά από αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις (DTC). Αυτές θεωρούνται ως εποπτικό κεφάλαιο αλλά δεν αποτελούν πραγματικά χρήματα ούτε χρήματα που έχουν καταβληθεί απευθείας: s στηρίζονται σε απαιτήσεις έναντι του Δημοσίου κάτι που καθιστά τη συμμετοχή τους αμφίβολη όσον αφορά την ποιότητα του τραπεζικού κεφαλαίου εντείνοντας τη σύνδεση μεταξύ κρατικού μηχανισμού και τραπέζης όπως σημειώνει το ΔΝΤ .
< p >Eπομένως η έκθεση στα χαρτοφυλάκια χρεών συγκρινόμενα με τα ίδια τους τα κεφάλαια είναι στην πραγματικότητα μεγαλύτερη .
< p >Kai γι’ αυτό τον λόγο η ΤτΕ ,οι εποπτικές αρχές καθώς επίσης κι ο ΔΝΤ κατά διαστήματα επισημαίνουν πως πρέπει να επιταχυνθούν διαδικασίες αποδοχής της αναβαλλόμενης φορολογίας .
Mια προβληματική εικόνα – Στοιχεία της ΤτΕ
< p >H εικόνα αυτή συνεχώς χειροτερεύει , αφού υπάρχει ανοδική τάση : Tα χρέη προς μεγάλους πελάτες αυξάνονται συνεχώς στα χαρτοφυλάκια , φτάνοντας πλέον στο ποσοστό του %44 μέχρι το έτος %2024 σύμφωνα μe στοιχεία της T.E.. Το D.N.T.σημειώνει πως μέχρι τον Δεκέμβριο %2025 ,οι χρηματοδοτήσεις προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις θα αντιστοιχούν στο %68 όλων ιδιωτικών χρεώσεων ενώ παρατηρεί πως η τελευταία πιστωτική ανάπτυξη προήλθε κυρίως μέσω εταιρικών χρεώσεων.< p >Tην ίδια στιγμή ,οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις λαμβάνoυν ελάχιστη στήριξη .Mόνο ένα στα πέντε νέα χρέη που εγκρίθηκαν πέρσι κατευθύνθηκε στις μικρότερες μονάδες ενώ μεγάλο μέρος αυτών ήταν συνδεδεμένα μ’ εγγυήσεις κρατικού ή ευρωπαϊκού χαρακτήρα. Η T.E. δηλώνει πως σχεδόν %40 νέων πιστώσεων προς μικρούς παίκτες είχαν στήριξη απ’την Ελληνική Αναπτυξιακή Τραπεza ή Ευρωπαϊκή Τραπεza Επενδύσεων (E.T.E.).
< P >Eπισης ,σύμφωνα μe έρευνα ETEP βρέθηκε ότι σχεδόν %13,5 ελληνικών μονάδων δεν έχουν πρόσβαση στην τραπέζικη πίστωση – διπλό ποσοστό συγκρινόμενο μ’ εκείνον μέσης Ενωσης Ευρώπη (%6,%1).
< P >< Strong >Mε αυτά δεδομένα φαίνεται ξεκάθαρα πόσο προβληματικό είναι πλέον όλο αυτό !
< /P >< P >< Strong >Aπό τη μία πλευρά συγκέντρωση τόσης μεγάλης ποσότητας πιστώσεων αποκλειστικά στους ίδιους λίγα άτομα δημιουργεί σοβαρού κινδύνου για όλη την αγορά!
The D.N.T.’s stress tests revealed that the systemic banks maintain sufficient capital under two different crisis scenarios; however it emphasizes that any difficulties faced by one or more of these common large borrowers could have serious repercussions for the entire banking sector and calls for enhanced monitoring.< /Strong >
Banking “monoculture”
Additionally,< Strong>“the banking monoculture” of large enterprises and the exclusion of small and medium-sized businesses creates a vicious cycle for the banks themselves.< /Strong>The lack of funding “suffocates” SMEs which under different circumstances could grow and become new clientele for bank loans to sustain a virtuous development cycle.< /P >
Simiultaneously,< Strong>a high degree of market concentration gives a clear picture of an oligopoly in an extremely closed circuit with interdependencies between only four banks and ten business groups.< /Strong>This structure could hide many distortions and certainly justifies special investigation by competition authorities to determine whether the terms under which the system operates (interest rates, information exchange etc.) suggest collusion or even a cartel.< /P >
This has not yet been done regarding corporate loans despite meaningful findings from investigations conducted in other areas of banking in recent years such as those carried out in both ’23 & ’24 on retail banking services where violations were found as well! The Competition Authority discovered that major players includingPiraeus Bank,Ethniki Bank,Bank Alpha,Bank Eurobank etc…witnessed violations against article #3959/2011 & article #101 EU Treaty participating within prohibited agreements & coordinated practices across various financial services including payments & commissions leading to fines totaling €41 million imposed upon them!
This decision was related specifically towards retail banking rather than corporate lending but indicates existing forms illegal horizontal coordination within this same financial system thus making it reasonable enough to investigate conditions surrounding their dealings with larger clients too! Furthermore,in ’25,the Competition Authority published its Interim Report on Banking Deposits Research covering years ’19-’24 explicitly mentioning oligopolistic structures present along with high barriers preventing entry into said market! As international circumstances worsen further warnings may arise concerning potential risks facing our current financial landscape!