Συναγερμός έχει σημάνει στις ευρωπαϊκές μητροπόλεις, καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνει τους κινδύνους για την υγεία εκατομμυρίων κατοίκων των αστικών περιοχών. Μια καινοτόμος επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνούς φήμης ιατρικό περιοδικό The Lancet αποκαλύπτει μια ανησυχητική κατάσταση: παρά τις προσπάθειες προσαρμογής που καταβάλλουν πολλές πόλεις, η πρόοδος είναι ανεπαρκής και οι ρυθμοί παραμένουν εξαιρετικά αργοί.
Αυξημένοι κίνδυνοι για την υγεία των Ευρωπαίων
Οι κάτοικοι των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων αντιμετωπίζουν πληθώρα αυξανόμενων απειλών. Η ακραία ζέστη, οι μολυσματικές ασθένειες, οι καταστροφικές πυρκαγιές και η αυξημένη έκθεση στη γύρη συνθέτουν ένα περίπλοκο πλέγμα κινδύνων για τη δημόσια υγεία. Αυτή η επιστημονική έρευνα εξέτασε για πρώτη φορά 28 διαφορετικούς δείκτες που συνδέουν το κλίμα με την υγεία σε 850 από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης.
Η καθηγήτρια Κάθριν Τον, εκπρόσωπος του lancet Countdown Europe, μιας διεθνούς ακαδημαϊκής πρωτοβουλίας που αναλύει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία, υπογράμμισε τις σημαντικές περιφερειακές ανισότητες. Οι πόλεις επηρεάζονται και αντιδρούν στους κλιματικούς κινδύνους με ποικιλόμορφους τρόπους, δημιουργώντας ένα ανομοιογενές τοπίο προκλήσεων.
Δραματική αύξηση θνησιμότητας στη Νότια Ευρώπη
Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Η θνησιμότητα λόγω ακραίας ζέστης παρουσίασε εκρηκτική αύξηση κατά 161% στις νότιες ευρωπαϊκές μητροπόλεις όταν συγκρίνουμε την περίοδο 1991-2000 με τα πιο πρόσφατα δεδομένα της δεκαετίας 2015-2024. Επιπλέον, ο κίνδυνος εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών έχει αυξηθεί κατά 7% στις ίδιες γεωγραφικές περιοχές από το 2003 έως το 2023.
Στην Ανατολική Ευρώπη, οι συνθήκες που διευκολύνουν τη διάδοση του δάγκειου πυρετού έχουν σημειώσει εντυπωσιακή άνοδο κατά 369%, συγκρίνοντας τα έτη από το 1982 έως το 2010 με αυτά του διαστήματος μεταξύ του 2015 και του τρέχοντος έτους. Επίσης, οι συγκεντρώσεις γύρης στον αέρα έχουν υπερδιπλασιαστεί στις νότιες και ανατολικές πόλεις της Ευρώπης κατά την ίδια χρονική περίοδο επιβαρύνοντας σημαντικά τους αλλεργικούς πληθυσμούς.
Αργοί βηματοί στην προσαρμογή
Οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές μητροπόλεις έχουν ξεκινήσει διάφορες πρωτοβουλίες προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή που προκαλείται κυρίως από τη χρήση ορυκτών καυσίμων όπως άνθρακας και πετρέλαιο. Οι ερευνητές κατέγραψαν πάνω από χίλια πεντακόσια συγκεκριμένα μέτρα όπως συστήματα πρώιμης προειδοποίησης, επέκταση πρασίνου και μέτρα προστασίας από πλημμύρες.
Eνδεικτικό είναι ότι στο ποσοστό του 88% των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών πόλεων με πληθυσμό άνω των εκατό χιλιάδων κατοίκων παρατηρήθηκε μείωση της θερμικής επιβάρυνσης μεταξύ των ετών 2014-2019. Οι θερμοκρασίες υποχώρησαν κατά μέσο όρο κατά περίπου μισό βαθμό Κελσίου σε αυτές τις περιοχές όπου υπάρχουν περισσότερα πράσινα σημεία.
Περιορισμοί στην έρευνα
Η συγκεκριμένη επιστημονική εργασία παρουσιάζει κάποιους περιορισμούς που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Δεδομένου ότι τα δεδομένα συλλέχθηκαν κυρίως σε δημοτικό επίπεδο δεν αποτυπώνουν πλήρως τις διαφορές εντός μιας μόνο πόλης σύμφωνα με την καθηγήτρια Τον. Επιπλέον λόγω ελλείψεως κρίσιμων στοιχείων δεν ήταν δυνατή η συμπερίληψη ορισμένων σημαντικών πτυχών σχετικά με τη σύνδεση ανάμεσα στο κλίμα και την υγεία όπως είναι το οικονομικό κόστος της κλιματικής αλλαγής στα συστήματα Υγειονομικής Περίθαλψης.
Επιτακτική ανάγκη για δράσεις
«Υπάρχουν πολλά ακόμη να γίνουν», τονίζουν κατηγορηματικά οι συγγραφείς της έρευνας αναγνωρίζοντας σοβαρά οικονομικά αλλά και τεχνικά εμπόδια συνοδευόμενα από ανεπαρκή πολιτική δέσμευση.Αξιοσημείωτο είναι ότι πολλές λύσεις ήδη γνωρίζονται στην επιστήμη αλλά σπάνια εφαρμόζονται γρήγορα ή σε μεγάλη κλίματα.
Οι ερευνητές καλούν σε έναν ολοκληρωμένο συνδυασμό δράσεων περιλαμβάνοντας στρατηγικές προσαρμογής στον καύσωνα καθώς επίσης αστικό μετασχηματισμό μαζί με δραστική περικοπή εκπομπών αερίων θερμοκηπίoυ ώστε να ωφεληθεί παράλληλα η δημόσια υγεία μειώνοντας τη μόλυνση στον αέρα στις αστικές ζώνες.
Άμεσοι στόχοι δράσης
Mεταξύ των επειγόντων μέτρων που ζητούνται περιλαμβάνεται η ενίσχυση κι επέκταση συστημάτων πρώιμης ειδοποίησης καθώς επίσης κι ένταξή τους στα ολοκληρωμένα σχέδια αστικής ανάπτυξης . Ο πολεοδομικός σχεδιασμός καθώς επίσης τα μεταφορικά συστήματα αναδεικνύονται ως άλλος κρίσιμος στόχος προς επίτευξη .
- Aύξηση χώρων πρασίνου δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στη δενδροφύτευση
- Xρήση δομικών υλών χαμηλής θερμικής αποθήκευσης
- Mείωση σκληρών επιφανειών
- Pροώθηση περπατήματος , ποδηλάτου κι δημόσιου συγκοινωνιών
Tα τελευταία χρόνια , η Ευρώπη αποτελεί τον πιο γρήγορα θερμαινόμενο τόπο παγκοσμίως , σχεδόν διπλάσιο απ’ ότι ο παγκόσμιος μέσο όρος . Αυτό καθιστά απαραίτητες άμεσσες κι αποτελεσματικές δράσεις ώστε να προστατευτεί η δημόσια Υγειά στις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλει . Oι απαγορεύσεις για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους συνεχώς αυξάνονται , μόνο μέσω οργανωμένων πολιτικών θα μπορέσουν αυτές οι κοινότητες να προστατεύσουν τους πολίτες τους απέναντι στους κινδύνους της οικολογικής κρίσης .
“