Ορισμένες αποφάσεις δεν μπορούν να επιλυθούν με περισσότερη έρευνα ή ανάλυση. Όταν δύο επιλογές προσφέρουν διαφορετικές προοπτικές χωρίς καμία να είναι σαφώς ανώτερη, η φιλόσοφος Ρουθ Τσανγκ προτείνει μια εναλλακτική προσέγγιση: αντί να αναζητούμε την αντικειμενικά καλύτερη λύση, ας σκεφτούμε ποιο μέλλον θέλουμε να δημιουργήσουμε.
Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που η λογική από μόνη της δεν αρκεί για να μας καθοδηγήσει σε μια απόφαση. Η επιλογή ενός επαγγελματικού μονοπατιού, η απόφαση για την οικογένεια ή η μετακόμιση σε άλλη πόλη μπορεί να απαιτούν μήνες σκέψης και συγκρίσεων, χωρίς όμως ένα ξεκάθαρο αποτέλεσμα. Η μία επιλογή έχει τα δικά της πλεονεκτήματα, ενώ η άλλη προσφέρει διαφορετικά οφέλη και καμία δεν φαίνεται ως η προφανής καλύτερη.
Η Ρουθ Τσανγκ αποκαλεί αυτές τις περιπτώσεις «δύσκολες αποφάσεις», υποστηρίζοντας ότι οι δυσκολίες τους δεν οφείλονται μόνο στην έλλειψη πληροφοριών. Αντίθετα, σχετίζονται με τον τρόπο που αξιολογούμε τις διαθέσιμες εναλλακτικές μας. Συνήθως πιστεύουμε ότι δύο επιλογές μπορούν να συγκριθούν με τρεις τρόπους: μία είναι ανώτερη από την άλλη, χειρότερη ή ισοδύναμη.Στην πρώτη περίπτωση, η λογική οδηγεί προς τη βέλτιστη επιλογή και στη δεύτερη μπορούμε απλά να επιλέξουμε οποιαδήποτε.
Ωστόσο, οι δύσκολες αποφάσεις δεν υπακούουν πάντα σε αυτό το μοντέλο. Μπορεί δύο εναλλακτικές ούτε καλύτερες ούτε χειρότερες μεταξύ τους αλλά και μη ισοδύναμες. Η Τσανγκ προτείνει ότι θα πρέπει να τις βλέπουμε ως επιλογές που βρίσκονται σε μια μορφή ισοτιμίας χωρίς απαραίτητα ίδιες αξίες. Αυτή η διαφορά είναι σημαντική: πρόκειται για δύο διαφορετικά σενάρια ζωής, το καθένα με τα δικά του πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.
Όταν οι πληροφορίες δεν αρκούν
Aν φανταστούμε έναν νέο άνθρωπο που καλείται να διαλέξει ανάμεσα σε μια καριέρα στην αγρονομία και μια <νομική καριέρα>.Η πρώτη του παρέχει περισσότερη επαφή με τη φύση καθώς συμβάλλει στην προστασία των φυσικών πόρων ενώ η δεύτερη υπόσχεται μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη και ικανοποιεί τις προσδοκίες της οικογένειας του. Έχει ήδη εξετάσει διεξοδικά αυτές τις επαγγελματικές διαδρομές αλλά παραμένει αναποφάσιστος.
Mπορεί επίσης να πιστεύει ότι αν γνώριζε εκ των προτέρων πώς θα εξελισσόταν κάθε δρόμος στη ζωή του, θα μπορούσε εύκολα να συγκρίνει τα αποτελέσματα και έτσι ν’ αποφασίσει πιο εύκολα. Ωστόσο σύμφωνα με την άποψη της Τσανγκ ακόμα κι αυτή η υποθετική γνώση δε θα παρείχε απαραίτητα τη λύση στο δίλημμα του . Θα αποκάλυπτε δύο ενδεχόμενες ζωές γεμάτες ικανοποιήσεις αλλά κι συμβιβασμούς καθώς επίσης δυο εκδοχές αυτού του ανθρώπου.
The challenge remains because there is not necessarily an objective criterion that dictates one path over the other; when external reasons for a choice are exhausted the search for a definitive answer can become futile . However this should not be seen as a failure of logic but rather as the starting point of a different process where our own personal values and aspirations play a crucial role in decision making .
Από την αναζήτηση της ιδανικής λύσης στην προσωπική δέσμευση
< p > Εάν κανένα πρόσθετο στοιχείο δε μπορεί ν’ ανατρέψει τη ζυγαριά , τότε δε χρειάζεται ν’ αναμένουμε κάποιο αδιαμφισβήτητο επιχείρημα για ν’ αποφασίσουμε . Σύμφωνα μ’ αυτήν την άποψη , έχουμε την ευκαιρία ν’ επιλέξουμε βάσει των προσωπικών μας λόγων : όχι επειδή ένας δρόμος είναι αποδεδειγμένα καλύτερος , αλλά επειδή εμείς θέλουμε πραγματικά ν’ ακολουθήσουμε αυτήν τη συγκεκριμένη πορεία ώστε < strong >να χτίσουμε τη ζωή μας γύρω απ ’ αυτήν .
< p > Αυτή η ιδέα δε σημαίνει πως όλες οι επιλογές είναι εξίσου καλές ή πως τα πραγματικά δεδομένα παύουν ν ’ έχουν σημασία . Σημαίνει πως , σε κάποιες περιπτώσεις διλήμματα , τα δεδομένα αυτά δε φτάνουν ώστε ν ’ αναδείξουν έναν μοναδικό «νικητή». Εφόσον οι εναλλακτικές έχουν διάφορα πλεονεκτήματα κι μειονεκτήματα , τελικά εξαρτάται από το ποια θεωρούμε πιο σημαντική γιατη ζωή που θέλουμε
< p >< strong >Η προσωπική δέσμευση αποκτά έτσι κεντρικό ρόλο στις διαδικασίες αυτές . Δεν επιλέγουμε απλά ένα επαγγελματικό μονοπάτι ή τόπο κατοικίας αλλά επενδύσουμε σ ’ ένα< συγκεκριμένο μέλλον >
< h2 >< Ο κίνδυνος μιας παθητικής στάσης απέναντι στις αποφάσεις μας >
< p >< Αλλάζει κάτι όταν κάνεις τέτοιες δεσμέυσεις ; Δε χρειάζεται πάντα γιατί πολλές φορές φοβόμαστε μήπως κάνω λάθος βηματισμό είτε στον εργασιακό είτε στον συναισθηματικό τομέα ; Κι όταν κάποιος πλησιάζει στη σύνταξη φοβάται μήπως μετακομίσει κάπου όπου τελικά δεν ταιριάζει στα γούστα του ; Μία συνηθισμένη αντίδραση κάτω από τέτοιες συνθήκες όπως λέγει κι εδώ πέρασμα «παρασύροντας» τον εαυτό σου μέσα στις περιστάσεις . Αναβάλλοντας λοιπόν οποιαδήποτε κρίσιμη στιγμή καταλήγεις στο ασφαλές μονοπάτι εκεί όπου απαιτεί λιγότερους κόπους. Στην περίπτωση λοιπόν αυτού του νέου ανθρώπου που σκέφτονται ανάμεσα στη δασοπονία & νομικής μπορεί πολύ εύκολα λόγω οικονομικών παραμέτρων & κοινωνικής πίεσης (της οικογένειας) αυτός ο τελευταίος δρόμος ίσως επικρατήσει χωρίς ωστόσο εκείνος ποτέ συνειδητά n ‘ έχει πάρει θέση σχετικά μ ‘ αυτό τι είδους ζωή θέλει πραγματικά . Το γεγονός λοιπόν ότι καθυστερούμαι ή παίρνω τον ευκολότερο δρόμο ενδέχεται όχι μόνο προβληματικό μα ίσως χρήσιμο όσο συλλέγω στοιχεία & περιμένω κατάλληλες συνθήκες. Όμως όταν γίνεται μόνιμο σύστημα αντιμετώπισης σοβαρών ζητημάτων κινδυνεύω ουσιαστικά n ‘ εγκαταλείψω κομμάτια της< προσωπικής μου ελευθερίας >
Οι δυνατότητες συνεχίζουν n ‘ υπάρχουν μα εγώ ουσιαστικά χάνω τον έλεγχο πάνω τους .
H Tchanng εδώ πέρασμα δείχνει κάτι περισσότερο απαιτητικό : σταματώντας n ‘ ψάχνεις έξω απ ’ τον ίδιο σου τον κόσμο γι ‘ αυτήn σωστή απάντηση στρέφεσαι προς αξίες & όνειρά σου σχετικά m ‘ αυτό τι είδους άνθρωπος θες n ‘ γίνεις ;
Ποιo τύπος ανθρώπου μπορώ εγώ n ’ υποστηρίξω ;
Για ποιo μέλλον είμαι πρόθυμος n ‘ αφιερωθώ ;
Οι απαντήσεις αυτές συχνά χρειάζονται χρόνο & αυτοκριτική καθώς επίσης αποδοχή πως κανένα σημαντικό βήμα συνοδευόμενο m’ εγγύηση επιτυχίας.
Όμως όταν δυο δρόμοι παραμένουν εξίσου υπεραμυνόμενοι τότε πρόκλησή μου γίνεται όχι τόσο το ψάξε εκείνον χωρίς αρνητικά στοιχεία όσο μάλλον v’ κάνω conscious choice σχετικά m’ ποιο μονοπάτι θ΄ ακολουθήσω k΄ v’ πάρω commitment v’ αυτό !