TEFAF: Η Πολυτέλεια και η Δύναμη της Τέχνης

Στο εσωτερικό του Park Avenue Armory στο Μανχάταν, η ατμόσφαιρα θύμιζε λιγότερο μια κλασική έκθεση τέχνης και περισσότερο μια τελετή που αποτύπωνε τη δύναμη της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ. Συλλέκτες, σύμβουλοι τέχνης, κληρονόμοι από μεγάλες οικογένειες και δισεκατομμυριούχοι με τσάντες Birkin στα χέρια τους περίμεναν υπομονετικά στην ουρά για την VIP προεπισκόπηση της TEFAF, μιας από τις πιο σημαντικές διεθνείς φουάρ τέχνης και αντικών που μεταφέρει κάθε χρόνο το επίκεντρο της αγοράς τέχνης από το Μάαστριχτ στη Νέα Υόρκη.

Η σκηνή έμοιαζε σχεδόν σουρεαλιστική, σαν μια υπερπολυτελή εκδοχή ενός τηλεπαιχνιδιού μαζικής κατανάλωσης: μόλις άνοιξαν οι πύλες ασφαλείας, οι επισκέπτες ξεχύθηκαν στους ανθοστόλιστους διαδρόμους αναζητώντας έργα αξίας εκατομμυρίων δολαρίων αντί για προϊόντα σούπερ μάρκετ.Ωστόσο, φέτος η διοργάνωση είχε έναν ακόμη πιο έντονο παλμό. Η ανάκαμψη των χρηματαγορών και η διάθεση για επίδειξη πλούτου ενισχύθηκαν από τα δίσκους με δωρεάν ροζέ σαμπάνια που κυκλοφορούσαν αδιάκοπα στον χώρο, δημιουργώντας μια αίσθηση οικονομικής ευφορίας αποκομμένη από τις γεωπολιτικές κρίσεις.

Πληθωρισμός, πόλεμοι ή ενεργειακές κρίσεις φαίνονταν να μην επηρεάζουν ιδιαίτερα τους επισκέπτες που περιδιάβαιναν στις αίθουσες των 55.000 τετραγωνικών ποδιών (5.109 τ.μ). Η Γουέντι Γκούντμαν του περιοδικού New York περιγράφει την κατάσταση με πέντε επαναλήψεις της ίδιας λέξης: «Χρήμα,χρήμα,χρήμα,χρήμα,χρήμα». Γύρω της αντηχούσαν συνομιλίες σε γλώσσες όπως τα γερμανικά και τα γαλλικά καθώς επίσης διαφορετικές εκδοχές αγγλικών που συνόδευαν το διεθνές jet set.

Η TEFAF λειτουργεί ως βιτρίνα πολιτισμού αλλά και ως δείκτης αγοράς τέχνης. Οι μεγάλοι οίκοι δημοπρασιών όπως οι Christie’s και Sotheby’s προγραμματίζουν να διαθέσουν έργα αξίας άνω των 2,6 δισ.δολαρίων μέσα στην εβδομάδα αυτήν. Στη λίστα περιλαμβάνονται κομμάτια από συλλογές γνωστών προσωπικοτήτων όπως ο S.I.Newhouse ή η Agnes Gund — ένα γεγονός που ανανεώνει τη δυναμική μιας αγοράς που πρόσφατα παρουσίασε σημάδια κόπωσης.

Μάλιστα έντεκα έργα εκτιμώνται ότι θα ξεπεράσουν τα 50 εκατομμύρια δολάρια το καθένα! Μέσα σε αυτή την επίδειξη πλούτου όμως η Ζαν Γκρίνμπεργκ Ρόχατιν εξέφρασε μια πιο σκοτεινή παρατήρηση σχετικά με τη μετατόπιση των κοινωνικών αξιών μιλώντας στους Times της Νέας Υόρκης: «Το σύστημα κοινωνικού κύρους έχει πλέον μετακινηθεί σχεδόν ολοκληρωτικά προς τον πλούτο» σημείωσε.

Ωστόσο η TEFAF γνωρίζει καλά ότι η πολυτέλεια δεν περιορίζεται μόνο στα έργα τέχνης αλλά επεκτείνεται σε όλο τον χώρο γύρω τους. Ανάμεσα στα περίπτερα κυκλοφορούσαν σερβιτόροι ντυμένοι κομψά με ειδικές στολές ανοίγοντας επιδέξια στρείδια για τους επισκέπτες — αυτό ήταν γνωστό ως “Oystertainment”, ένας όρος κατοχυρωμένος από την εταιρεία catering Red Oyster στη Νέα Υόρκη.

L λίγο παρακάτω στο περίπτερο Galerie Chastel-Maréchal του Παρισιού ο Αλεξάντρ Μαρεχάλ ανέφερε στους times πως υπάρχει βασική διαφορά μεταξύ παλιών συλλεκτών και νέας γενιάς υπερ-ευπόρων: οι τελευταίοι έχουν γύρω τους ομάδες συμβούλων που αξιολογούν όχι μόνο την αισθητική αλλά κι τις πιθανότητες μεταπωλήσεων ενός έργου μέσα στα χρόνια.

Aυτό δεν σημαίνει ότι έχει χαθεί εντελώς η αγάπη για την τέχνη· σύμφωνα με τη Σιμόνα Φαντινέλι σύμβουλο τέχνης στη Ζυρίχη είναι ακόμα βαθιά συναισθηματική εμπειρία να βρίσκεσαι ανάμεσα σε αντικείμενα εξαιρετικής ομορφιάς — παρουσίασε μάλιστα ένα σπάνιο διάτρητο έργο του Lucio Fontana αξίας πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια στον πελάτη της!

P πίσω απ’ όλες αυτές τις επενδύσεις υπάρχει μία υπόσχεση: ότι μπορεί ακόμα να υπάρξει ομορφιά ως σύμβολο δύναμης αλλά κι κοινωνικής ταυτότητας στην αγορά τέχνής μας!