Διαγωνισμός για 25 Πυροσβεστικά Αεροσκάφη στο Αιγαίο: Ερωτήματα και Αντιφάσεις
Η κυβέρνηση προχωρά σε διαδικασίες ταχείας προμήθειας 25 αεροσκαφών Air Tractor, συνολικού κόστους 154,9 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούμενων από ευρωπαϊκούς πόρους. Ωστόσο, η κατάσταση περιπλέκεται καθώς τα συγκεκριμένα αεροπλάνα έχουν χαρακτηριστεί ακατάλληλα από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Πυροσβεστικής.
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο διαγωνισμός δεν περιλαμβάνει την απευθείας συμμετοχή της κατασκευάστριας εταιρείας των ΗΠΑ αλλά γίνεται μέσω ισπανικής επιχείρησης που έχει εμπλακεί σε σκάνδαλο γνωστό ως «καρτέλ της φωτιάς».Αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια και τη νομιμότητα της διαδικασίας προμήθειας.
Αρχικά, το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» είχε σχεδιαστεί για την αγορά 36 αεροσκαφών. Ωστόσο, οι επιχειρησιακές αξιολογήσεις του περασμένου καλοκαιριού αποκάλυψαν ότι τα Air Tractor αντιμετωπίζουν σημαντικούς περιορισμούς λόγω των ανέμων κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν υδροληψίες σε κυματισμό άνω των 30 εκ.,ενώ ο ωφέλιμος φόρτος νερού είναι μόλις 1,6 τόνοι.
Ως αποτέλεσμα αυτών των περιορισμών, η κύρια ευθύνη για τις επιχειρήσεις πυρόσβεσης μεταφέρθηκε στα αξιόπιστα CL-215/415 της Πολεμικής Αεροπορίας και στα μισθωμένα ελικόπτερα.Παράλληλα με την αγορά των νέων αεροσκαφών με τον εν λόγω προϋπολογισμό που χρηματοδοτείται από Ευρωπαϊκά κονδύλια (Ταμείο Ανάκαμψης), αποφασίστηκε να γίνει δάνειο από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Ο διαγωνισμός που ανακοινώθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 περιλάμβανε όρους που φαίνεται να ευνοούν το μοντέλο AirTractor AT-802 Fireboss μειώνοντας τον ανταγωνισμό. Η προσφορά ήρθε μέσω μιας ισπανικής εταιρείας AIR TRACTOR EUROPE S.L., με υπεργολάβο την TITAN FIREFIGHTING COMPANY S.L.,ενώ η τιμή ήταν ίση με τον διαθέσιμο προϋπολογισμό.
Το ΤΑΙΠΕΔ (νυν ΕΕΣΥΠ) ανακοίνωσε τη νικητήρια προσφορά τον Μάιο του 2025 αλλά το σχέδιο σύμβασης απορρίφθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο λόγω σοβαρών νομικών πλημμελειών. Οι δύο ισπανικές εταιρείες είχαν καταδικαστεί νωρίτερα για συμμετοχή σε καρτέλ στην Ισπανία και έχουν αποκλειστεί από δημόσιες συμβάσεις εκεί.
Tον Μάιο του ίδιου έτους ξεκίνησε νέα έρευνα στην Πορτογαλία σχετικά με πιθανές παρατυπίες στους δημόσιους διαγωνισμούς πυρόσβεσης. Αυτές οι εξελίξεις δείχνουν ότι οι πρακτικές του «καρτέλ της φωτιάς» συνεχίζουν να επηρεάζουν τις αγορές ακόμα και μετά τις ποινές στις οποίες έχουν υποβληθεί οι εμπλεκόμενοι φορείς στην Ισπανία.
Παρά τις απορριπτικές αποφάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το ΤΑΙΠΕΔ επιμένει στη διαδικασία αυτή υποστηρίζοντας ότι έγιναν διορθωτικά μέτρα στις επίμαχες εταιρείες. Το κεντρικό ερώτημα παραμένει αν αυτές δήλωσαν ψευδώς πληροφορίες κατά τη συμμετοχή τους στον διαγωνισμό σχετικά με ποινικές διώξεις εις βάρος τους στην Ισπανία.
Η εμμονή της κυβέρνησης στη συγκεκριμένη επιλογή αφήνει υπόνοιες σχετικά με την προστασία δημοσίων συμφέροντων απέναντι σε εταιρείες που έχουν εμπλακεί σε σκάνδαλα διαφθοράς.