Ηφαίστειο Μεθάνων: Νέα Δεδομένα για την Υποκείμενη Δραστηριότητα

Το ηφαίστειο των Μεθάνων,που βρίσκεται κοντά στην Αθήνα,είχε φανεί ανενεργό για πάνω από 100.000 χρόνια. Ωστόσο, μια διεθνής ομάδα ερευνητών με επικεφαλής το πανεπιστήμιο «ETH zurich» της Ελβετίας ανασυνέθεσε λεπτομερώς τη δραστηριότητά του κατά τα τελευταία 700.000 χρόνια και διαπίστωσε ότι το ηφαίστειο συνέχιζε να έχει υπόγεια δραστηριότητα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου σιωπής.

«Τα ελληνικά ηφαίστεια έχουν πολλά περισσότερα να αποκαλύψουν», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης και ηφαιστειολόγος στο ETH Zurich, Ραζβάν-Γκάμπριελ Ποπά (Razvan-Gabriel Popa), σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Οι αναλύσεις που πραγματοποίησαν οι ερευνητές καλύπτουν 31 εκρήξεις σε διάστημα περίπου 700.000 χρόνων. Για να κατανοήσουν την ιστορία του συγκεκριμένου ηφαιστείου,οι επιστήμονες προχώρησαν σε δειγματοληψία επιτόπου συλλέγοντας υλικό από λάβες,δομές και κοιτάσματα τέφρας.

Επιπλέον, εξέτασαν πάνω από 1.250 μικρούς κρυστάλλους μάγματος γνωστούς ως ζιργκόν, οι οποίοι λειτουργούν σαν «μικροσκοπικές χρονοκάψουλες», καθώς αναπτύσσονται στο μάγμα σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και καταγράφουν τις συνθήκες σχηματισμού τους.

Η έρευνα αποκάλυψε ότι το ηφαίστειο παρέμεινε ανενεργό για περίπου 110.000 χρόνια πριν ξαναρχίσει τη δραστηριότητά του. Μέχρι τώρα θεωρούνταν ότι ένα τόσο μεγάλο διάστημα αδράνειας υποδεικνύει μόνιμη σιωπή ενός ηφαιστείου· ωστόσο αυτή η νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science Advances» αμφισβήτησε αυτή την αντίληψη.

«Η εργασία μας θέτει υπό αμφισβήτηση αυτή την υπόθεση και δείχνει ότι μπορεί να ισχύσει το αντίθετο», σημείωσε ο κύριος ερευνητής προσθέτοντας πως αυτό αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα σβησμένα ή ανενεργά ηφαίστεια.

Aξιοσημείωτο είναι επίσης ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου αδράνειας δεν παρατηρήθηκε μείωση στην παραγωγή μάγματος· αντιθέτως αυξανόταν συνεχώς στα βάθη της γης ενώ ο θάλαμος μάγματος διευρυνόταν σημαντικά.

Ο κ. Ποπά εξηγεί πως το «μυστικό» βρίσκεται στη μεγάλη περιεκτικότητα νερού του μάγματος που καθυστερεί την άνοδό του προς την επιφάνεια μέσω κρυστάλλωσης αποτρέποντας έτσι τις εκρήξεις: «Έτσι συσσωρεύεται στον μαγματικό θάλαμο για μεγάλες χρονικές περιόδους χωρίς να εκρήγνυται». Όμως όταν τα βαθιά μάγματα γίνουν πιο ξηρά οι εκρήξεις επαναλαμβάνονται απροσδόκητα λόγω μεγαλύτερης ποσότητας διαθέσιμου μαγμάτου.»

Aυτές οι νέες πληροφορίες αλλάζουν θεαματικά τον τρόπο σκέψης των επιστημόνων σχετικά με τα ανενεργά ή σβηστά ηφαίστεια.
«Πρέπει πραγματικά να αρχίσουμε να επανεκτιμούμε τα “νεκρά” ηφαίστεια μας καθώς μπορεί απλά να συγκεντρώνουν δύναμη», προτρέπει ο ειδικός.
Αυτό σημαίνει πως κατά τη διάρκεια τέτοιων μεγάλων περιόδων αδράνειας αυτά τα συστήματα μπορούν ενδεχομένως να εξελιχθούν σε πολύ μεγαλύτερες πυρίγενείς δομές capable of causing more active eruptions.

“Τα Μέθανα δεν είναι ακόμα ένα επικίνδυνο ηφαίστιο,”, διευκρινίζει ο Ποπά προσθέτοντας όμως πως “αν υποστεί μια ακόμη μακριά περίοδο ύπνου μπορεί τελικά να γίνει.” Τα Μέθανα δεν αποτελούν μοναδική περίπτωση καθώς παρόμοια συμπεριφορά παρατηρείται και στο Τσιομαντούλ στα Καρπάθια Όρη στη Ρουμανία όπου τελευταία φορά εξερράγη πριν από περίπου 30.000 χρόνια αλλά παραμένει ενεργός σύμφωνα με γεωφυσικές μετρήσεις κάτω από αυτό σχηματίζεται ένας ενεργός θάλαμος μάγματος.”